Biologische landbouw

De biologische landbouw onderscheidt zich van de gangbare landbouw door onder meer:

  • het uitsluiten van antibiotica
  • chemisch-synthetische gewasbeschermingsmiddelen
  • kunstmest
  • teelt op substraat
  • genetische modificatie

Daarnaast staat bij dierlijke productie het soorteigen gedrag centraal en zijn er eisen gesteld aan de diergezondheidszorg.

Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends. We bespreken de ontwikkelingen op het gebied van:

Consumenten kiezen meer biologisch

De biologische sector is de afgelopen jaren sterk gegroeid en geprofessionaliseerd. Consumenten kiezen meer voor biologische voeding, omdat biologisch in de beleving van de consument gezonder en duurzamer is.

Ook dierwelzijn en smaak zijn koopargumenten. Deze trend zal zeker de komende tien jaar naar verwachting nog doorzetten, waardoor het marktaandeel voor biologische voedingsproducten (meer dan) zal verdubbelen. Dit biedt kansen voor agrarische ondernemers die willen omschakelen. Afzet via korte ketens draagt bij aan een beter verdienmodel en prijsvorming is goed.

Verlaging van kostprijs
Schaalvergroting, specialisatie en verkorting van de keten zullen leiden tot een verlaging van de kostprijs. Hiermee wordt immers een grotere efficiëntie in productie, verwerking en logistiek gerealiseerd. Een toename van het productievolume maakt tevens een betere afstemming van vraag en aanbod mogelijk. Het toetreden van grote afzetorganisaties en verwerkers zorgt voor meer stabiliteit van de keten.

Noodzakelijke ondernemerseigenschappen
Biologische ondernemers moeten vandaag de dag niet alleen kennis van en inzicht in de markt hebben, maar ook op het gebied van verwerking en afzet. Naarmate de keten verder professionaliseert kan de aandacht van de ondernemer zich meer verplaatsen naar de primaire bedrijfsvoering. Dit biedt mogelijkheden voor een grotere groep ondernemers om aan te sluiten of om te schakelen. Noodzakelijke ondernemerschapseigenschappen blijven:

  • doorzettingsvermogen
  • creativiteit
  • flexibiliteit
  • zakelijkheid
  • voldoende financieel fundament

Economie

In Nederland zijn momenteel ongeveer 1.600 bedrijven met een biologische bedrijfsvoering (circa 3%). Het biologische areaal is landelijk ongeveer 5% (60.000 ha). Provincie Flevoland is koploper met 11% biologisch landbouwareaal (met name akkerbouw) en de provincie Gelderland is koploper met het aantal biologische bedrijven (338).

Natuurinclusieve landbouw
In deze sector wordt natuur volop geïntegreerd in de bedrijfsvoering. Dit wordt ook wel natuurinclusieve landbouw genoemd. Naast ideologische motieven kiezen ondernemers steeds vaker voor omschakeling vanwege het verdienmodel en de positieve marktvooruitzichten.

Door de groeiende vraag zijn er mogelijkheden voor ondernemers om over te schakelen naar een biologische productiewijze. Veelal dekt een hogere opbrengstprijs de hogere kostprijs.

Omzet, marktaandeel en groeimarkten
De omzet van biologische voedingsmiddelen bedraagt ruim 1,3 miljard euro. Het marktaandeel is ruim 3% en zal naar verwachting stijgen tot ruim 7% in 2025. Het grootste afzetkanaal is dat via supermarkten.

De belangrijkste groeimarkten voor de komende jaren zijn:

  • bedrijfsrestaurants
  • catering
  • vliegtuigmaatschappijen
  • instituties (ziekenhuizen, verzorgingshuizen)

Duurzaamheid

Biologische bedrijfsvoering vraagt om een groter oppervlakte per dier. Veel biologische bedrijven maken gebruik van de ontwikkeling van natuur in de regio. Dit past goed bij de extensieve bedrijfsvoering.

Door goede afspraken te maken met de betreffende (natuur)instanties kunnen ondernemers een vergoeding krijgen voor het onderhoud en de ontwikkeling van natuurgebieden.

Innovatie

Innovaties in de branche hebben betrekking op de ontwikkeling en verwerking van nieuwe producten, zoals babybietjes en verse, smeerbare geitenkaas.

Huisvesting en stallen worden goed inpasbaar gemaakt in het landschap (bijvoorbeeld de Dijkstal bij Ekovar).

Maatschappij

Veel biologische bedrijven zijn multifunctioneel actief in agrarisch natuurbeheer, agrotoerisme en streekproducten. De openstelling en openheid van de bedrijfsvoering versterkt de belevingswaarde van biologisch voor de maatschappij.

Het biologisch keurmerk vervult in de supermarkt een belangrijke functie in de communicatie met de consument en staat borg voor tracking & tracing. Om dit keurmerk te krijgen moet immers aan strenge eisen zijn voldaan.

Wet- en regelgeving

In Nederland verzorgt Skal de controle op biologische productie en verwerking, en de toekenning van het biologisch keurmerk. Er geldt een wettelijke aansluitplicht voor boeren, verwerkers en handelaren die producten onder biologisch keurmerk in de handel brengen.

Daarnaast mogen licentiehouders van de BD-Vereniging het handelsmerk 'Demeter' voeren als ze aan de gestelde voorwaarden voldoen. Ook hiervoor voert Skal de controle uit. De door Skal toegepaste normen zijn overgenomen van de EU-normen.

Lees meer op Skal.nl

Aanbod Rabobank

Rabobank als financiële dienstverlener

  • Rabo Groenfinanciering voor duurzame projecten.
  • Impactlening voor gecertificeerde ondernemingen.
  • Borgstellingskrediet voor ondernemers in omschakeling.

Rabobank als maatschappelijk partner
Vanuit de Banking for Food-strategie wil de Rabobank bijdragen aan een duurzame voedselvoorziening. Biologische landbouw heeft veel aandacht voor mens, dier en natuur, en past goed in deze strategie.

De Rabobank is sponsor van de 'Ekoland Innovatieprijs' en 'Lekker naar de BioBoer'. Ook nemen we deel aan de landelijke Biobeurs.

Laatste update: januari 2018

Gerelateerde branches

Agrarisch loonbedrijf

Akkerbouw

Contact

Rabobank