Detail- en Groothandel Update januari 2018

Groei zet door en aandacht voor trends belangrijker dan ooit

2017 was voor zowel de detailhandel als de groothandel een jaar van groei. Maar ook een jaar waarin klantverwachtingen, demografie, technologie en concurrentie fundamenteel zijn veranderd. Deze groei en ontwikkelingen zetten naar verwachting in 2018 door. Het is voor ondernemers belangrijker om goed te blijven inspelen op sectortrends dan om mee te bewegen met de golven van de marktgroei.

In de Detail- en Groothandel Update blikken we terug en kijken we vooruit naar belangrijke trends in de wereld van de detail- en groothandel. In deze publicatie leest u onder andere over de volgende ontwikkelingen:

De winkel van de toekomst werkt als een website
Er blijft ruimte voor de fysieke winkel, maar de kansen moeten wel benut worden. Ondernemers moeten winkels en winkelen aantrekkelijker maken. Integratie van technologie en data in de winkels biedt daartoe mogelijkheden.

Samenwerken is niet altijd gemakkelijk
Er zijn de nodige spanningen tussen franchisegevers en –nemers. Dit toont aan dat samenwerken niet altijd gemakkelijk is. De kern van het vraagstuk is dat de strategie en onderlinge afspraken binnen franchiseorganisaties meer in lijn moeten worden gebracht met ontwikkelingen in de sector, waaronder de groei van online.

Vaagt Amazon inderdaad de groothandel weg?
Grote online spelers als Amazon zijn niet alleen een bedreiging voor de retailsector, maar ook voor de groothandel. Belangrijk is dat groothandels zich afvragen op welke onderdelen zij de concurrentie moeten en kunnen aangaan. Het leveren van toegevoegde waarde is daarbij de kern.

Groei voor zowel detailhandel als groothandel

De particuliere consumptie, het voor de retailsector belangrijkste onderdeel van de economie, ontwikkelde zich in 2017 positief. De groei komt naar verwachting uit op 2,3%. Alle vier de motoren van de particuliere consumptie dragen daaraan bij: 

  • Dalende werkloosheid
  • Meer koopkracht
  • Sterke huizenmarkt
  • Toenemend consumentenvertrouwen

De omzetgroei van de non-food retailsector is tot en met het derde kwartaal van 2017 gemiddeld 4%, de hoogste groei sinds 2006. Voor de groothandel groeide de omzet in dezelfde periode tot een historisch hoogtepunt, met een gemiddelde van 7%. Ondanks dat de hoge groei van de eerste twee kwartalen in het derde kwartaal van 2017 niet kon worden vastgehouden, is de totale omzetgroei van de groothandel tot en met het derde kwartaal hoog in vergelijking met andere kwartalen.

Fundamentele veranderingen en trends

Voor zowel de detailhandel als de groothandel stond 2017 in het teken van fundamentele veranderingen in de sector. Er zijn vijf trends die de kern van deze veranderingen weergeven: 

  • Fusion (verdwijnen of vervagen van grenzen)
  • Verticale integratie & smart data (regie voeren over de supply chain)
  • Omnichannel & technologie (integreren van kanalen)
  • Samenwerking
  • Markt & concurrentiepositie

In 2017 waren er veel ontwikkelingen in de sectoren en bij individuele bedrijven die het belang van deze trends illustreren. Voor de retailsector hebben we dit in onze maandelijkse Rabobank Retail Update laten zien. Deze trends gelden ook voor de groothandel. 

Lees de Retail Update januari 2018.

Vooruitzichten

Groei zet door in 2018
Voor zowel de detailhandel als groothandel zijn de groeivooruitzichten positief. De particuliere consumptie groeit naar verwachting met 2,5% in 2018. Op basis daarvan wordt een groei van de non-food retailomzet van ruim 3% verwacht. De groeivooruitzichten voor de groothandel worden vooral gedreven door de export. Per onderdeel van de groothandel kunnen de groeicijfers verschillen, afhankelijk van onder meer de ontwikkeling in de eindmarkten als bouw, industrie, detailhandel, food en agri en de prijsontwikkeling van commodities, zoals olie en staal. Voor de groothandel als geheel verwachten wij komend jaar een omzetgroei van ruim 5%.

Detailhandel: werken aan formule en organisatie
De groei van de sector vloeit niet vanzelf in de kassa van alle retailers. Consumenten hebben steeds meer keuze in producten en diensten die ze kunnen kopen, waar zij die kopen (online, winkel, winkelgebied), hoe ze dat doen (fysiek, computer, smartphone) en wanneer (24/7). Om de slag om de gunst van de klant te winnen, moeten retailers aan twee zaken werken: 

  • Een formule die onderscheidend is van de concurrentie en die voldoende groeipotentie heeft.
  • Een interne- en externe organisatie die deze formule ondersteunt, middels technologie, personeel en locaties.

Groothandels: toegevoegde waarde en ketenpositie cruciaal
Groothandels hebben te maken met margedruk en toenemende concurrentie. Zowel klanten als leveranciers zetten druk op de omzet en marge van de groothandel om hun eigen positie te versterken. Daarnaast duikt de concurrentie vanuit verschillende hoeken op, waaronder groothandels uit andere sectoren en retailers die naar B2B uitbreiden. 

Technologie werkt concurrentie in de hand
Technologie maakt het voor klanten en leveranciers mogelijk om rechtstreeks met elkaar zaken te doen en de groothandel uit te schakelen. Daarnaast verlaagt het de toetredingsdrempels voor andere spelers, wat de versterkte concurrentie faciliteert. Om hierop in te spelen moeten groothandels meer toegevoegde waarde leveren, bijvoorbeeld door:

  • kennis te leveren over producten, leveranciers en toepassingsmogelijkheden.
  • klanten en leveranciers helpen de kosten te verlagen.
  • klanten en leveranciers te ontzorgen door taken over te nemen.

Ook moeten groothandels hun positie in de waardeketen versterken, door bijvoorbeeld schaalvergroting, verbreding van assortimenten, toevoegen van diensten aan producten en voorwaartse en/of achterwaartse integratie.

De winkel van de toekomst werkt als een website

Fysieke winkels blijven belangrijk
Op dit moment vindt ongeveer 95% van alle goederentransacties (food en non-food) in fysieke winkels plaats. Naar verwachting zal dit percentage in 2025 rond de 80% liggen. Dat is dan nog altijd 8 van de 10 verkopen. Natuurlijk zorgt digitalisering voor een verandering van het consumptiegedrag van mensen, waardoor ‘online’ veel harder groeit dan ‘offline’. Niettemin zullen fysieke winkels overleven. De mens is immers een sociaal wezen dat behoefte heeft aan interactie en winkels vormen een centraal podium daarvoor.

Maak gebruik van de digitale revolutie
Maar dat ‘overleven van de winkel’ zal niet vanzelf gaan; er is werk aan de winkel. Fysieke winkels moeten verbonden zijn en winkels die daar niet in slagen zullen verdwijnen. De winkel van de toekomst werkt als een service- en interactiepunt, waar zowel de ondernemers als de bezoekers gebruik maken van alle voordelen van de digitale revolutie. Retailers moeten steeds meer relevante data over hun klanten verzamelen, gebruiken en verrijken. De interactie tussen personeel met expertise en bezoekers moet naar het hoogst mogelijke niveau worden gebracht. Hoe dan? De winkel moet werken als een website, aangedreven en versterkt door menselijke interactie.

Shoppen in een ‘verbonden’ winkel van de toekomst
Gemak is de hoofdreden voor de groei van online versus offline. De consument denkt niet meer in kanalen en dat geeft kansen. Vanuit data ontstaat de mogelijkheid om alles wat nu normaal is in een webwinkel, in fysieke winkels na te bootsen. Stel je voor: je loopt een winkel binnen die al weet wie je bent, zodat het personeel je persoonlijk kan verwelkomen. De winkel weet wat je ooit gekocht, bekeken of gezocht hebt, wat je maat is, je pasvorm is en je favoriete merken zijn. Kortom, de winkel van de toekomst weet eerder dan jij waar je naar op zoek bent. Vanuit deze oprecht persoonlijke benadering weet de klant dat het personeel actief meedenkt met zijn persoonlijke voorkeuren. Daarnaast werken we toe naar een wereld waarin:

  • artikelen die langer bekeken worden vanzelf op een online wishlist komen.
  • passen voor een digitale spiegel gebeurt, waar zowel de wishlist als alternatieve artikelen de revue passeren.
  • de winkel niet alleen jou kent, maar ook je favoriete betaalmethode. Afrekenen gaat op een manier die bij jou past en daarmee eindigt je unieke shopervaring in een verbonden winkel.

Samenwerken is niet altijd gemakkelijk

Herrie in de franchisewinkel
Het komt regelmatig voor dat franchisegevers en -nemers elkaar in de haren vliegen. Soms komen de conflicten zelfs voor de rechter. Wat betekent dit voor het franchisemodel? Volgens ons is franchise nog steeds in potentie een sterk model, maar is een heroverweging van de strategie van franchiseorganisaties op zijn plaats. 

Meer aandacht voor online nodig
Wij denken dat de oorzaken van de conflicten veel dieper liggen dan de issues rond huismerken en margeverdelingen die naar buiten komen. De (non-food) retailsector staat er nu heel anders voor dan een aantal jaren geleden, zowel economisch als structureel. Een aantal franchiseorganisaties heeft nog onvoldoende ingespeeld op deze nieuwe marktomstandigheden. Vooral het toenemend belang van online zorgt voor veel vragen die niet of onvoldoende opgelost worden. Hoe verdelen we kosten en opbrengsten? Wat zijn de gevolgen van online voor het winkelnetwerk? Hoe werken we samen met online platforms? 

Het aantal franchisevestigingen in non-food retail daalt al enige tijd. Deze trend heeft verschillende oorzaken en wij denken dat ‘online’ daarin ook een rol speelt. 

Terug naar de tekentafel
De combinatie van een sterke franchiseformule en lokaal ondernemerschap van de franchisenemer is in potentie nog steeds krachtig. Belangrijk is wel dat de strategische, operationele en financiële vragen rond online goed worden opgelost. Franchisegevers en –nemers moeten ook nog eens goed kijken naar het bredere kader van hun samenwerking. Denk aan rolverdeling, toegevoegde waarde en onderlinge afspraken. Past de werkwijze nog in deze (retail)tijd of is aanpassing nodig? Een belangrijk kernpunt daarbij is dat belangen van de franchisegever en –nemer parallel lopen. Zolang dat het geval is, zijn veel conflicten oplosbaar.

Vaagt Amazon inderdaad de groothandel weg?

20-40% van de groothandel failliet?
We lezen veel artikelen waarin somber wordt gedaan over de toekomst van de retail, gegeven de aanwezigheid van spelers als Alibaba en Amazon. De groothandel blijft vaak onderbelicht, terwijl Amazon wel degelijk een risico vormt. In de Financiële Telegraaf werd onlangs zelfs de noodklok voor de groothandel geluid door Rishi Kartaram, CEO van groothandel Game World en IT dienstverlener Jeffcommerce. Volgens hem is na drie tot vijf jaar 20-40% van de groothandel failliet, omdat de sector de concurrentiestrijd met Amazon verliest op diverse terreinen: data, prijs en levertijden.

Toegevoegde waarde is de sleutel
Is er nog hoop voor de groothandel? Wij denken van wel, op voorwaarde dat de groothandel zich volledig focust op het leveren van toegevoegde waarde. Het op basis van diepgaande kennis adviseren van klanten over producten en toepassingsmogelijkheden is voor online spelers zoals Amazon lastig te kopiëren. Hetzelfde geldt voor het helpen van retailklanten bij het opbouwen van assortimenten en het maken van schappenplannen. Ook het analyseren van de inkoopprocessen van de klant en het adviseren over besparingsmogelijkheden zal voor Amazon niet eenvoudig zijn.

Denk na over concurrentievoordeel
Het advies van Jack Welch, oud CEO van één van de grootste Amerikaanse concerns General Electric, is: “If you don’t have a competitive advantage, don’t compete”. Dit advies kan rechtstreeks naar de groothandels worden vertaald. Zij moeten zich afvragen op welke onderdelen zij de concurrentie kunnen aangaan. Concurreren op prijs en levertijden is kansloos in de strijd met giganten als Amazon. Het bieden van toegevoegde waarde kan wel een concurrentievoordeel opleveren.

Wilt u meer lezen over de vooruitzichten en ontwikkelingen in de sector?

Lees het rapport ‘Inspelen op Innovatie’.

Bekijk de sectorprognoses 2018 Detailhandel non-food.

Bekijk de sectorprognoses 2018 Groothandel

Blijf op de hoogte over het Anton Dreesmann congres 2018

Contact

Rabobank