foodupdate-rabobank-november

Foodupdate november 2019

Geen tijd om het artikel te lezen? Ga direct naar:

    Consument blijft nog optimistisch, maar maakt keuzes

    Het zijn roerige tijden in de foodsector. De consumentenbestedingen stijgen, maar tegelijkertijd worden consumenten koopschuwer. In de foodupdate gaat de Rabobank in op actuele ontwikkelingen en belangrijke trends in de foodsector. In deze update:

    • Supermarktomzet blijft op peil door grondstofprijsinflatie en btw-verhoging.
    • Koopschuwe consument besteedt minder speciaalzaak.
    • In het schap: groei in gemak, gezond en ‘ouderwets’ koken?
    • Contract manufacturing: onopvallende sector in de schijnwerpers geplaatst.
    • Blog: Nutri-Score helpt om gezond eten makkelijker te maken.

    Het economische klimaat in de foodsector koelt af

    De consument staat in een spagaat. Het macro-economische klimaat wordt een stuk frisser door de afnemende wereldhandelsgroei en krimp van de industriële productie. De economische groeiramingen voor volgend jaar kunnen door het stikstofstofvraagstuk nog lager uitvallen. Toch zijn de consumentenbestedingen in Nederland opvallend stabiel. Dit is vooral te danken aan de lage werkloosheid en stijgende huizenprijzen. En als volgend jaar het effect van de btw-verhoging wegvalt en de beloofde lastenverlichtingen worden doorgevoerd, kan de consumptie zelfs nog wat oplopen.

    Maar niet alle food-kanalen hebben voordeel van de stijgende consumentenbestedingen. Door de stevige inflatie schuiven consumenten duidelijk binnen hun budgetten. Supermarkten profiteren wel met een verwachte groei van zo’n 3% dit jaar. Dit is vooral te danken aan de prijsinflatie, want supermarkten zien volumes dit kwartaal opnieuw onder druk staan. Ook in de Horeca zie je de volumegroei teruglopen, maar vooral de speciaalzaken ervaren een volume- en omzetdaling.

    Prijsinflatie verbloemt, maar volumes onder druk

    Het beeld van het eerste half jaar lijkt door te zetten in het derde kwartaal. Als het op omzet aankomt, scoren met name supermarkten nog steeds goed. Dat is te danken aan het doorberekenen van de – veelal in 2018 al – ingezette grondstofprijsstijgingen en de btw-verhoging per 1 januari 2019.

    Omzetgroei per distributiekanaal per kwartaal - foodupdate november 2019

    Volumes in de supermarkten blijven echter opnieuw achter bij de omzetstijging (zie Figuur 1). In het tweede kwartaal viel de volumedaling nog te verklaren door het fantastische lenteweer in het vergelijkingsjaar 2018, maar die verzachtende factor viel in de zomer weg. In het derde kwartaal lijkt de consument koopschuwer door de prijsstijgingen. Die terughoudendheid bij de Nederlandse consument zien we ook bij speciaalzaken en in iets mindere mate de horeca. Daar zijn vooral de omzetgroeicijfers ten opzichte van het vorige kwartaal verslechterd.

    “Consument lijkt vooral op hogere prijzen te reageren door minder te kopen.”

    Groei in gemak, gezond en ‘ouderwets’ koken

    De prijzen van agri-grondstoffen zoals graan, suiker, aardappelen, groenten en zuivel liepen gedurende 2018 op. Deze kostprijsinflatie wordt over het algemeen grotendeels – vaak met lichte vertraging – doorberekend aan de consument. Tel daar de btw-verhoging en de snel stijgende varkensprijzen van dit jaar bij op, en het wordt snel duidelijk dat de consument meer betaalt voor zijn voeding dit jaar. Dat verklaart een groot deel van de top vijf snelst groeiende categorieën in de supermarkt op basis van omzet in het derde kwartaal. Net als de opvallend mooie groeicijfers van achterblijvende productcategorieën (zie Figuur 2).

    Omzetstijgers en achterblijvers supermarktschappen - foodupdate november 2019

    Volumes dalen op bijna alle schappen

    In tegenstelling tot de omzetten, ontwikkelen de volumes in de supermarkt zich een stuk minder rooskleurig. Slechts drie categorieën groeien in volume. Ook dit kwartaal blijven hartige snacks (+3,6%) de lijst aanvoeren als het op volumegroei aan komt. Met als runner-ups de diepvries- (+1,4%) en koelverse gemaksproducten (+0,4%). Deze groei is met name te danken aan diepvriesgroenten en tapashapjes. De grootste volumedalers vinden we onder de frisdranken, sappen, koffie en margarines. Deze trend is vrij consistent over de kwartalen heen.

    Groeiversnelling in volume

    Eén kwartaal biedt nog weinig houvast, maar het valt op dat producten zoals rijst, sauzen, kruiden, oliën en pasta een groeiversnelling in volume laten zien ten opzichte van de eerste helft van het jaar. Door de macro-economische trends en groeivertraging in de horeca is het niet ondenkbaar dat meer consumenten vaker ouderwets zijn gaan koken. Maar houden ze dat ook in alle drukte van het vierde kwartaal vol?

    Contract manufacturing duidelijke win-win

    Contract manufacturing (het uitbesteden van de productie van voedingsmiddelen door merkspelers) is niet nieuw. Maar door de aard van de werkzaamheden staat contract manufacturing niet vaak in de schijnwerpers. Onterecht, vinden RaboResearch Food & Agri-analisten Cyrille Filott en Sebastiaan Schreijen. Daarom vertellen ze in hun Rabobank Consumers Food-To-Go Podcast meer over de zonnige groeivooruitzichten voor contract manufacturing in Europa.

    Europese merkleveranciers gaan er niet graag prat op dat delen van de productie worden uitbesteed omdat ze bang zijn dat consumenten dit niet zullen waarderen. Toch is het een miljardenmarkt. En eentje die snel groeit, want het uitbesteden van de productie biedt een duidelijke win-win voor beide partijen. Merkspelers zoeken bijvoorbeeld innovatie, flexibiliteit en een oplossing voor dalende bezettingsgraden. En de ingehuurde fabrikant heeft baat bij grotere volumes, schaalvoordelen, langere contracttermijnen en een bredere spreiding over klanten. Opvallend genoeg zijn het vooral huismerkfabrikanten die hun merk-collega’s kunnen helpen met de productie.

    Wil je meer weten over contract manufacturing? Luister de (Engelstalige) podcast

    15 innovatieve start-ups, 3 winnaars

    Veel van de innovaties voor het terugdringen van voedselverspilling, alternatieve eiwitten en het optimaliseren van landbouwopbrengsten komen uit de koker van kleine, jonge, startende bedrijven. Met het FoodBytes!-evenement brengt de Rabobank dit soort start-ups in contact met durfkapitaal verschaffers en gevestigde ondernemingen in de Food & Agri-sector om baanbrekende innovaties te versnellen.

    FoodBytes! by Rabobank streek begin november neer in Londen. Uit de vijftien start-ups die hun verhaal presenteerden, hebben de vak- en de publieksjury drie winnaars gekozen: Zero Waste Biotech, Redefine Meat en Lleaf.

    De winnaars

    Vakjury-winnaar Zero Waste Biotech uit Noord-Ierland heeft een machine ontwikkeld waarmee voedselafval wordt omgezet in schone energie en puur water. En het mooie is: het apparaat is klein genoeg om in een gemiddelde restaurantkeuken te plaatsen.

    Het Israëlische Redefine Meat won de publieksjury-prijs. Het bedrijf heeft een 3D-printer voor de volgende generatie plantaardige vleesvervangers ontwikkeld. Door het ‘vlees’ te printen komen de smaak, textuur en kookeigenschappen dicht bij deze van echt vlees.

    De speciale aanbeveling van de jury ging naar het Australische bedrijf Lleaf. Lleaf staat voor Luminescent Light Emitting Agriculture Films en dat maken ze dus ook. Een dunne polymeer vlies die wordt aangebracht in broeikassen. Dit vlies filtert licht naar rode kleuren. Het resultaat is een grotere oogst.

    Benieuwd naar de innovaties van deze bedrijven of de pitches van de andere twaalf start-ups? Lees meer.

    Blog: zo maak je gezonde voedingskeuzes

    Sebastiaan Schreijen, senior analist Consumer Foods, heeft een verslaving: cola. En hij zal vast niet de enige zijn die verslaafd is aan cola of een andere guilty pleasure. Gaat de toevoeging van Nutri-Scores ons helpen bij het maken van gezondere keuzes? Sebastiaan geeft zijn visie.

    Vette cola

    Oké, ik geef het toe. Ik ben verslaafd. Verslaafd aan cola. Niet de light-versie, nee, die ‘vette’ cola met al die suikerklontjes. Ik kan mij ultiem verheugen op dat ene blikje cola per dag (ik heb mezelf op rantsoen gezet) en vertoon ook de nodige ontwenningsverschijnselen als dat blikje uitblijft.

    Natuurlijk, gezien mijn werk mag je aannemen dat ik weet van alle discussies rondom gezond eten en drinken: de oorlog tegen suiker passeert wekelijks wel enkele malen mijn bureau. Ik weet ook wel dat die cola niet in de Schijf van Vijf past. En toch drink ik willens en wetens dat blikje. Ik zal niet de enige zijn die geïnformeerd is en toch zondigt. Maar wiens verantwoordelijkheid is dat dan? Die van de cola-producent? Van de automatiek-leverancier waar ik anoniem mijn cola scoor? Van mijn werkgever die de automaten-leverancier in de gelegenheid stelt om mij de cola te leveren? Van de supermarkt even verderop in de straat die ook graag als back-updealer fungeert? Van mijn vrouw dat ze het toestaat? Of van de huisarts die me onvoldoende gewaarschuwd heeft?

    Wedden dat je zes keer nee hebt geschud? Ik doe het toch echt mijzelf aan. Gezonde voeding begint bij jezelf, of in dit geval mijzelf. Kwetsbare en risicogroepen moeten natuurlijk worden geholpen om een gezondere keuze te maken. Maar voor een hele grote groep, relatief gezonde mensen ligt het niet aan een gebrek aan kennis of motivatie. Bij die mensen ontbreekt het, net als bij mij, aan wilskracht.

    Gezond eten wordt makkelijker

    We willen de tijd en moeite er misschien niet in steken, maar met een beetje hulp zijn die miljoenen consumenten prima in de juiste richting te bewegen. Of te nudgen, wat op hetzelfde neerkomt. Het Nutri-Score label, dat waarschijnlijk ook in Nederland op de voorkant van verpakkingen komt te staan, is juist voor deze groep een absolute uitvinding.

    Er valt genoeg op het Nutri-Score label aan te merken, maar consumenten worden wel verleid om het net iets gezondere alternatief te kiezen als ze voor het schap staan. Een ‘eetwissel’ pur sang. En misschien nog belangrijker, zoals een grote Zweedse meubelzaak het ook stelt: met een beetje aandacht wordt alles mooier. Het zet mensen in ieder geval aan het denken over hun gezonde én ongezonde keuzes.

    Niet dat ik er overigens vanuit ga dat ik de vette cola ga laten staan, maar de Nutri-Score zal me in ieder geval een beetje helpen om dat blikje met andere, gezondere producten te compenseren.

    Ook interessant voor jou

    Ontdek de toekomst van plastic verpakkingen Lees hoe Europese koffiebranders zich kunnen aanpassen op nieuwe koffie-gewoontes Food Forward-podcast: Tips voor food-bedrijven om het hoofd boven water te houden

    Sectorspecialist Martijn Rol

    Martijn Rol

    • Sectorspecialist
    • Food
    (06) 10 57 62 81 LinkedIn
    Sebastiaan Schreijen

    Sebastiaan Schreijen

    • Senior Analist F&A Nederland
    • Food
    030 - 71 23 83 1 LinkedIn