gezondheidszorgupdate-rabobank-november

Gezondheidszorgupdate november 2019

Geen tijd om het artikel te lezen? Ga direct naar:

    Duurzaamheid in de zorg: het roer moet om

    We mogen trots zijn op de Nederlandse gezondheidszorg, want deze staat internationaal gezien hoog in aanzien. Tegelijkertijd is de zorg nog lang niet duurzaam, qua efficiëntie maar ook wat betreft klimaatdoelstellingen:

    • Niet alleen als het gaat om de alsmaar stijgende kosten, maar ook om iedereen tijdig toegang te geven tot hoogwaardige zorg (tekorten arbeidsmarkt en wachtlijsten).
    • Er ligt nog een te grote focus op reparatiegeneeskunde, terwijl we veel van de ziektelasten kunnen voorkomen als we meer inzetten op preventie.
    • De ambitieuze klimaatdoelstellingen om de CO₂-uitstoot te verminderen, vragen om nieuwe strategieën waar duurzaamheid een belangrijk onderdeel van is. Maar ook om andere afrekenmechanismes en verdienmodellen, waar gezondheid centraal komt te staan in plaats van ziekte. Oftewel, een transformatie van ziekenzorg naar voorzorg!
    • De Rabobank wil deze transformatie actief ondersteunen met toegang tot kennis, netwerk en financieringsproducten. Duurzaamheid gaat in de financiering steeds zwaarder meewegen.

    Nog een lange weg te gaan

    De gezondheidszorg is niet toekomstbestendig. Door de alsmaar stijgende kosten, maar ook vanwege oplopende tekorten op de arbeidsmarkt. De werkdruk is hoog en veel mensen kampen met burn-outklachten. Zo is het aantal ziekmeldingen in 2018 gestegen naar een recordhoogte van bijna 6% en het personeelsverloop naar 15,8% (zie Figuur 1).

    Verzuim en personeelsverloop - gezondheidszorgupdate november 2019

    7% van de CO₂-uitstoot in Nederland

    Onderzoeksbureau Gupta berekende dat de zorgsector verantwoordelijk is voor maar liefst 7% van de totale CO₂-uitstoot in Nederland. En uit cijfers van het CBS en het Kadaster blijkt dat bijna 50% van het aantal vierkante meters in de langdurige zorg nog een energielabel D of slechter heeft (zie Figuur 2). Met name in de verpleeg- en verzorgingshuizen (VV) ligt een grote uitdaging wat betreft verduurzaming. Ook in de ziekenhuissector zijn grote verschillen zichtbaar in energieverbruik en valt nog veel winst te behalen. Dit alles bij elkaar is dus nog niet een voorbeeld van een toekomstbestendige sector.

    Oppervlakte complex (in duizend m2) uitgesplitst naar energielabel - gezondheidszorgupdate november 2019

    Meer duurzame initiatieven

    We zien in de zorg steeds meer initiatieven om te verduurzamen. Maar het tempo moet flink omhoog om de ambitieuze klimaatdoelstellingen te realiseren.

    Steeds meer partijen (inclusief de banken) sluiten zich aan bij de Green Deal Duurzame Zorg. Hiermee zeggen partijen toe om samen te werken aan de volgende ambitie:

    • 49% CO₂-reductie in 2030.
    • circulaire bedrijfsvoering.
    • medicijnresten uit afvalwater.
    • gezondmakende leefomgeving en milieu.

    “De eerste stappen zijn redelijk snel gezet, maar naarmate de tijd vordert, moeten we stevigere maatregelen nemen om uiteindelijk de doelstelling van 49% CO2-reductie in 2030 te halen”, zegt Greet Prins in gesprek met de Rabobank. Prins is bestuurder van zorgorganisatie Philadelphia en ambassadeur van de Green Deal.

    Lees meer over de duurzame initiatieven van Philadelphia

    Van ziekenzorg naar voorzorg

    “We hebben een fundamentele transformatie nodig, niet alleen een paar zonnepanelen op het dak”, aldus Thomas Rau, architect en visionair op het gebied van circulaire economie. Volgens Rau focussen we nog te veel op optimalisatie, maar moeten we naar verandering. “Realiseer je dat je gast bent op deze aarde. Voordat je iets gaat doen, check of het over vijf generaties nog steeds duurzaam is”, zei hij tijdens een thema-avond op het hoofdkantoor van de Rabobank.

    Bekijk de aftermovie van de thema-avond

    Steek de koppen bij elkaar

    “Niemand is in staat om deze fundamentele transformatie alleen op te lossen. De verantwoordelijke partijen en burgers zullen de koppen bij elkaar moeten steken”, zei Rabobank-collega Michel van Schaik. “Het zou een mooi begin zijn als zorginstellingen zichzelf de vraag stellen waarom we hier zijn. Met andere woorden: ‘Wat is onze bijdrage aan het welzijn van de gemeenschap?’ Een eerlijke reflectie op die existentiële vraag leidt snel tot het inzicht dat het roer écht om moet: van ziekenzorg naar voorzorg.”

    Verder denken dan omzetmaximalisatie

    De focus op voorzorg in plaats van ziekenzorg vraagt om nieuwe strategieën waarin duurzaamheid een belangrijk aspect is. Maar ook om andere afrekenmechanismes en verdienmodellen. Zorginstellingen moeten niet blijven hangen in het omzetdenken. Zoals een voorbeeld dat Rau aangaf: een dokter in Japan wordt niet betaald in relatie tot zijn zieke patiënten, maar op basis van het aantal gezonde patiënten.

    We moeten nadenken over hoe wij een bijdrage kunnen leveren aan de vitaliteit van de hedendaagse maatschappij. Alleen dan is het mogelijk om de Nederlandse zorg te verduurzamen.

    Lat financieringsbeleid komt hoger te liggen

    Ook voor de bank gaat duurzaamheid steeds zwaarder meewegen in de kredietbeoordeling. Met het oog hierop heeft de Rabobank een duurzaamheidsmatrix ontwikkeld die aangeeft waar klanten staan in het proces van verduurzaming. Deze matrix maakt onderdeel uit van het acceptatiebeleid en weegt dus mee voor de risicobeoordeling. Een betere score op duurzaamheid, komt daarmee terug in een betere kredietwaardigheid voor de bank.

    “Een betere score op duurzaamheid komt daarmee terug in een betere kredietwaardigheid voor de bank.”

    Duurzaamheidscriteria

    Met de duurzaamheidsmatrix kunnen we onze klanten op een objectieve manier toetsen op het gebied van hun duurzaamheidsprestaties. Factoren die in de matrix zijn verwerkt, zijn bijvoorbeeld energiebeleid, inkoop- en afvalmanagement. Maar ook de mate van circulaire bedrijfsvoering. Denk bijvoorbeeld aan hergebruik van vastgoed.

    De zorgspecifieke vragen gaan in op milieuaspecten, maar ook op sociale aspecten:

    • Is het businessmodel gericht op preventie en/of specifieke doelgroepen?
    • Is het personeelsbeleid duurzaam, oftewel is er aandacht voor ziekteverzuim, verloop en opleiding?
    • Is er aandacht voor duurzaamheid in de inkoop van materiaal en gezonde voeding voor medewerkers en cliënten?
    • Hoe duurzaam is de vastgoedstrategie (modulair en toekomstige wet- en regelgeving)?
    • Is men aangesloten bij de Green Deal Duurzame Zorg, beschikt men over keurmerk Milieuthermometer Zorg of een vergelijkbaar keurmerk (zoals ISO 26000)?

    Maak gebruik van ons netwerk

    De duurzaamheidsmatrix is slechts één van de instrumenten die bijdraagt aan het toekomstbestendig maken van de zorg. Daarnaast kan de bank helpen bij het inzichtelijk maken van mogelijkheden om te besparen op energie. Zo heeft Rabobank een tool om het energiegebruik van gebouwen in kaart te brengen. Met deze tool krijgen klanten een indicatie van de investering en terugverdientijd.

    Circulair ondernemen vraagt om anders denken, over de grenzen van de eigen organisatie heen kijken en samenwerking. De Rabo Circulair Ondernemen Desk kan helpen met strategische vraagstukken rondom circulaire businessmodellen en de financiering daarvan. Neem daarvoor contact op met je accountmanager of stuur een mail naar circulair.ondernemen@rabobank.nl.

    Verduurzaming van zorgvastgoed

    De Rabobank heeft vorig jaar €400 miljoen gereserveerd voor verduurzaming van zorgvastgoed. De Rabobank is bereid om rendabele verduurzamingsmaatregelen tot 100% te financieren. Daarnaast wil de Rabobank de mogelijkheid bekijken om bij zeer courant zorgvastgoed - gebaseerd op een bestendige businesscase - de gebruikelijke aflossingstermijn van 20 tot 25 jaar op te rekken. Hiermee worden middelen vrijgespeeld zodat er extra in duurzaamheid geïnvesteerd kan worden.

    Wil je meer weten over verduurzaming van de zorg?

    Neem contact op met Suzanne van Hoeve, sectorspecialist Gezondheidszorg of stuur een mail naar kennis@rabobank.nl.

    Ook interessant voor jou

    Blijf je graag op de hoogte over alle trends en ontwikkelingen in de sector? Hieronder vind je enkele recente en relevante publicaties:

    Lees meer over de matrix van de Rabobank Lees meer over de reservering van €400 miljoen voor verduurzaming van zorgvastgoed Podcast over digitale zorg met Michel van Schaik

    Suzanne van Hoeve

    Suzanne van Hoeve

    • Sectorspecialist
    • Gezondheidszorg
    (06) 13 12 78 55 LinkedIn
    Michel van Schaik

    Michel van Schaik

    • Directeur Gezondheidszorg
    • Gezondheidszorg
    (06) 53 72 18 61 LinkedIn
    Geert van der Heijden

    Geert van der Heijden

    • Sectorspecialist
    • Gezondheidszorg
    (06) 10 73 62 09 LinkedIn
    Marleen Jansen

    Marleen Jansen

    • Sectorspecialist
    • Gezondheidszorg
    (06) 22 40 98 94 LinkedIn