'Kijk vooruit en maak werk van duurzame inzetbaarheid’

Zorginstellingen in de langdurige zorg waren de afgelopen jaren, door de financiële taakstelling, vooral bezig met reorganisaties en sociale plannen. Het is nu hoog tijd om vooruit te kijken, vinden Chris-Jan van Leeuwen en Anneke Westerlaken, beiden werkzaam bij PGGM: de uitvoerder van de pensioenregeling voor de sector zorg en welzijn.

"De arbeidsmarkt is ontzettend snel omgeslagen. Twee jaar geleden kregen zorginstellingen in de ouderenzorg ruim 100 reacties op een vacature. Nu hebben instellingen moeite om geschikte geschoolde medewerkers te vinden”, vertelt Chris-Jan van Leeuwen, werkzaam bij HR-advies. Van Leeuwen geeft zorginstellingen en cao-partijen advies op maat over arbeidsvoorwaarden en pensioen. “De komende jaren verwacht de sector zorg en welzijn een toename van het aantal vacatures van ongeveer 127.000 in 2016 naar 132.000 in 2018. Deze groei komt doordat de vraag naar zorg toeneemt en door het vertrek van medewerkers vanwege baanmobiliteit en pensionering.”

Vergrijzing beperkt

Nederland vergrijst, zo ook de zorg, stelt Van Leeuwen. Inmiddels is één op de tien medewerkers in de zorg ouder dan 60 jaar. Die vergrijzing is extra hard gegaan omdat de sector in de periode 2012-2016 met een krimp te maken had. De langdurige zorg kromp zelf met 9 %. Dat waren vooral jonge medewerkers met jaarcontracten, waarvan vervolgens de helft in een andere sector is gaan werken. Anneke Westerlaken, programmamanager Vitaal met Pensioen bij PGGM, vult aan: “De groep van 55-plussers is in de zorg relatief groot geworden. Dat leidt tot inzetbaarheidsvraagstukken. Zo wordt aan de 55-plussers door overgangsregelingen meer verlof toegekend."

"Tegelijkertijd zien we bij die groep meer instroom in de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) en meer druk op mantelzorg. Zorgmedewerkers die vaak naast hun werk mantelzorger zijn, zijn dat nu voor langere tijd. Ouderen blijven immers langer thuis blijven wonen. Daarnaast hebben de ouderen die in een verpleeghuis terechtkomen een complexere zorgvraag, wat het werk van medewerkers zwaarder maakt. Allemaal factoren die niet echt bevorderlijk zijn voor de gezondheid van medewerkers."

Gesprek aangaan

Wat zijn de oplossingen voor dit probleem? Van Leeuwen: “Het begint allemaal bij bewustwording en concreet actie ondernemen. In een aantal regio’s gaan zorginstellingen samenwerken met het doel de mobiliteit van medewerkers te vergroten. Tegelijkertijd willen ze van elkaar leren welke interventies helpen. Daarnaast is er echt noodzaak om aan duurzame inzetbaarheid te werken, zowel werkgevers als werknemers hebben daarin een verantwoordelijkheid. Wat wil en kan een medewerker van 60 jaar de laatste 7 jaar van zijn loopbaan? Dat gesprek kunnen werknemers met hun werkgever aangaan."

“Werkgevers kunnen daarbij meer bewust nadenken over welk beleid ze voor de laatste loopbaanfase ontwikkelen. Hoe faciliteren we medewerkers zodat ze langer kunnen doorwerken? Denk daarbij aan opleidings- of scholingsbeleid, of aan doorstroming naar een andere functie of werkzaamheden. Pensioen speelt dan ook een rol. We zien dat werknemers nog vaak verkeerde beelden hebben van hun pensioenmogelijkheden. Het pensioenfonds kan daarover, zowel aan de werkgevers als werknemers op maat voorlichting geven.”

Instroming jongeren

Op cao-niveau zetten sociale partners in de zorg en welzijn veelvuldig in op de generatieregeling, stelt Van Leeuwen. “Medewerkers van 60 jaar en ouder, werken dan bijvoorbeeld 80 % en worden voor 90 % betaald, terwijl de pensioenopbouw doorloopt. Met de middelen die vervolgens vrijkomen kunnen instellingen weer jongeren laten instromen. We zien dat zorginstellingen nu steeds meer in dit soort regelingen geïnteresseerd zijn.”

Het besef dat de AOW-leeftijd verschuift, dringt bij zorginstellingen nog niet altijd door, merkt Westerlaken. “De tijd is rijp voor strategische personeelsplanning, een onderwerp dat de afgelopen jaren op de achtergrond is geraakt. Waar gaan we als organisatie naartoe? Wie hebben we daarvoor nodig en hoeveel? Op welke manier kunnen we medewerkers binden? Vitaliteit, ziekteverzuim en arbeidsvoorwaarden zijn daarin belangrijke onderwerpen waar zorginstellingen gestructureerd mee aan de slag moeten. Kijk vooruit en zorg dat medewerkers weten welke kant de organisatie opgaat en welke mogelijkheden dat voor hun loopbaan biedt.”

Meer lezen over dit onderwerp?

Krijg inzicht in de UWV Arbeidsmarktprognose 2017-2018

Lees meer over De UWV Quickscan arbeidsmarkt Langdurige zorg

Contact

Rabobank