‘Cliënten kunnen soms meer dan we denken’

In plaats van medewerkers te ontslaan, investeerde Cicero Zorggroep de afgelopen jaren juist in het opleiden van medewerkers. Daar plukt deze zorgorganisatie nu de vruchten van. Hoe kijkt bestuurder Kina Koster naar de arbeidsmarktproblemen in de ouderenzorg?

Net zoals andere zorgorganisaties in de VVT-sector had de Limburgse Cicero Zorggroep de afgelopen jaren een krimpopdracht. “In deze regio moesten we naar één verpleeghuisplek op 225 inwoners,” legt Kina Koster uit. “Terwijl onze cliëntenpopulatie zwaarder werd en we voor de toekomst hoger gekwalificeerd personeel nodig hadden. We besloten te investeren in opleiden. Tegelijkertijd kon een aantal 63-plussers eind 2015 gebruik maken van een gunstige uitstroomregeling, waardoor er relatief veel jongeren zijn ingestroomd. Inmiddels leidden we zo’n 450 leerlingen per jaar op, voornamelijk bol’ers, bbl’ers uit zorg en welzijns-, horeca- en technologie-opleidingen. We proberen zoveel mogelijk leerlingen te interesseren voor de zorg. Maar daarmee redden we het in de toekomst in deze regio niet, want er zijn gewoon te weinig kinderen.”

Mantelzorger verplichten

Het is belangrijk om meer naar de context te kijken, vindt Koster. “De overheid wil graag een participatiemaatschappij. Ik denk dat we er niet aan ontkomen om ook in de intramurale zorg mantelzorgers een rol te geven. Stel het bijvoorbeeld verplicht dat een mantelzorger drie uur per week in een instelling komt helpen. Denk aan een wandeling maken of een spelletje doen. Voor onze organisatie zou dat 47 FTE extra betekenen. Niemand wil daar nu nog aan. Maar mensen zo lang mogelijk thuis laten wonen, vereist inzet van mantelzorgers, ook als de cliënt uiteindelijk bij ons komt wonen. Nu gaan sommige mantelzorgers opgelucht leuke dingen doen. Begrijpelijk en mooi misschien, maar niet logisch vanuit het principe van de participatiemaatschappij. Waarschijnlijk hebben we, in elk geval op termijn, die mantelzorg intramuraal hard nodig.”

Inzet scholieren voortgezet onderwijs

Ook vraagt Koster zich af of het nodig is dat zorginstellingen alleen maar gediplomeerde verzorgenden en verpleegkundigen inzetten. “Een receptionist kan best twee uur met cliënten een kopje koffie drinken, een medewerker schoonmaak kan toezicht houden als de verpleging druk is met medicatie."

"In de moeilijke uren - tussen 16 en 20 uur- werken scholieren voortgezet onderwijs bij ons om met de ouderen spelletjes en allerlei klusjes te doen. Op die manier verleid je scholieren bovendien om eens een zorgopleiding te overwegen.” Daarnaast denkt Koster dat er nog een wereld te winnen is door creatiever met planningen om te gaan. Medewerkers met een klein contract kunnen daardoor meer uren werken. “Dat willen ze meestal wel, alleen zonder gebroken diensten. Hoe kunnen we een ultiem planbaar werkpakket samenstellen? Uiteindelijk is zorg ook 24/7 plannen.”

Sherlock Holmes van de ziel

Medewerkers die dat willen, krijgen bij Cicero Zorggroep de mogelijkheid zich verder te ontwikkelen. “Daarmee bind je hen aan de organisatie én verhoog je de kwaliteit van zorg. Zo hebben wij inhoudelijk en financieel geïnvesteerd in de opleiding voor HBO-verpleegkundigen met een afstudeervariant in de geriatrie en gerontologie. Daardoor hebben we nu hoogopgeleide medewerkers gespecialiseerd in neuropsychiatrische symptomen bij ouderen met dementie. Deze mensen zijn een soort Sherlock Holmes van de ziel. Ze verdiepen zich erg in de levensloop van cliënten, kunnen herbelevingen interpreteren en adviseren andere zorgprofessionals hoe daarop te acteren. En met succes, want inmiddels doen professionals zowel binnen als buiten de organisatie een appèl op hun deskundigheid."

Verrassend kleine wensen

Het is mooi dat de overheid meer financiële middelen voor de ouderenzorg beschikbaar stelt, benadrukt Koster. “Maar als zorginstellingen daardoor een norm krijgen van twee verpleegkundigen op acht bewoners, redden wij het niet. Meer is niet altijd beter, zo blijkt uit onderzoek. Veel beter is om permanent voor ogen te hebben: wat wil die cliënt? Die wil soms echt andere dingen dan wij denken. Door hem permanent te bevragen, krijg je zicht op vaak verrassend kleine wensen waaraan je gemakkelijk kunt voldoen. Zoals een keer naar het graf van de ouders gaan of samen een vlaai bakken.”

Andere keuzes

“Mijn droom is tenslotte om die cliënt een persoonsvolgend budget te geven waarmee hij zelf kan bepalen welke zorg hij wil. Als instelling moeten we dan meer inzicht geven in wat iets kost. Daarom doen we volgend jaar mee aan een pilot. Wat vindt een cliënt belangrijk en wat kan hij nog zelf? Het is echt niet nodig om iemands nagels te lakken als hij dat zelf nog kan. Als zorgprofessionals bij al die handelingen in gesprek blijven met de cliënt, maakt een cliënt hele andere keuzes. Dat is een cultuuromslag, maar ik ben ervan overtuigd dat de zorgvraag daardoor daalt en de levenskwaliteit van bewoners beter wordt. Daar is het ons immers allemaal om te doen.”

Contact

Rabobank