“Investeer in duurzame zorg: het geld, de kennis en het netwerk staan klaar”

Door slimmer om te gaan met energie, materialen, afval en voeding kan de zorg veel duurzamer worden en kosten besparen. Bas Rüter, directeur Duurzaamheid bij de Rabobank, daagt bestuurders van zorginstellingen uit om samen te kijken wat er beter kan.

Foto van geïnterviewde, Bas Rüter

Bas Rüter
Directeur duurzaamheid Rabobank 

“Duurzame zorg vraagt om een cultuuromslag in het denken van zorgbestuurders die vooral focussen op de sociale kant van duurzaamheid. Denk aan energiegebruik, afvalstromen en de catering.”

“Als coöperatieve bank hebben wij niet het doel om maximale winst te behalen, maar om ambities van onze klanten te realiseren. Honderdtwintig jaar geleden waren dat de boeren die geen financiering kregen van de bankier uit de stad. Vandaag zijn er totaal andere maatschappelijke vraagstukken waar we oplossingen voor moeten vinden. Duurzaamheid is voor ons absoluut een thema waar we de ambities van onze klanten willen ondersteunen en versnellen. Door de gebouwen, de mensen, het grondstoffengebruik en de afvalstromen heeft de zorg een behoorlijke voetafdruk. Er is in deze sector een grote efficiëntieslag te slaan. En het aardige is dat een zorgorganisatie daarmee geld bespaart en bijdraagt aan een hele gezonde zorg.”

“Vaak hebben zorginstellingen niet eens energielabels van hun panden en weten daarmee niet hoe energiezuinig of onzuinig hun gebouwen zijn.”

Energielabels ontbreken nog

“Allereerst is er een wereld te winnen met energiebesparende maatregelen in gebouwen. Vaak hebben zorginstellingen niet eens energielabels van hun panden en weten daarmee niet hoe energiezuinig of onzuinig hun gebouwen zijn. De Rabobank heeft gespecialiseerde tools om het energiegebruik van gebouwen in kaart te brengen en een netwerk van adviseurs die kunnen ondersteunen bij het toepassen van energiebesparende maatregelen. Wij vinden dat de zorgsector op dezelfde manier naar dit probleem moet kijken als de zakelijke dienstverlening in Nederland. Als een kantoorpand in 2023 niet tenminste energielabel C heeft, vervalt de vergunning en mag je een kantoor niet meer gebruiken. Door het Klimaatakkoord verwachten wij dat die wetgeving snel uitbreidt voor alle gebouwen, ook voor de zorg. Samen met onze klanten willen we ervoor zorgen dat zorginstellingen op een korte termijn wel weten wat hun energieverbruik is. Om het vervolgens stapsgewijs te verbeteren naar energielabel C of nog beter naar A. Dat is zowel een oproep als een aanbod. Ga aan de slag: wij hebben het geld, de kennis en het netwerk klaar staan.”

“Een gemiddelde operatiekamer is een straat van plastic afval per dag.”

Creatief met afval

De zorg produceert relatief veel afval, vooral in de cure is dat het geval, benadrukt Rüter. “Een gemiddelde operatiekamer is een straat van plastic afval per dag. Vroeger werden materialen gesteriliseerd en hergebruikt. De afgelopen jaren is er sterk ontwikkeld op eenmalig gebruik omdat dat hygiënischer en veiliger is. In het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen zijn medisch specialisten en verpleegkundigen heel creatief gaan kijken hoe dat anders kan en hebben de ambitie om de groenste operatiekamer van Europa te worden. Een bedrijf als Pharmafilter heeft expertise om zeer gespecialiseerde afvalstromen met giftige stoffen of resten van geneesmiddelen in een ziekenhuis slimmer, kosteneffectiever en minder milieubelastend te organiseren. Wat kan er anders - op een veilige manier - met minder materialen en minder afval? Als de Rabobank vinden we het belangrijk om die kennis van innovatieve technieken ook met andere zorginstellingen te delen.”

Minder verspilling door gezondere voeding

Ook voeding draagt volgens Rüter bij aan een duurzame zorg. “In de zorg zijn er nog steeds veel industriële keukens die op een traditionele manier maaltijden bereiden voor patiënten. Veel eten wordt weggegooid omdat het niet lekker is, weinig voedingswaarde heeft of niet afgestemd is op de individuele behoefte van een patiënt. Door daar slimmer naar te kijken en misschien wel de hele catering uit te besteden, krijgt een patiënt betere en gezondere voeding met verse producten, beter ingespeeld op individuele behoeften, waardoor er minder voedsel wordt weggegooid. Dat leidt tot aanzienlijke kostenbesparing, minder afval én patiënten die gezonder en wellicht eerder weer naar huis kunnen.”

Cultuuromslag nodig

Er is nog veel te doen op weg naar een duurzame zorg, benadrukt Rüter. “Dat vraagt wel om een cultuuromslag in het denken van zorgbestuurders die vooral focussen op de sociale kant van duurzaamheid. Natuurlijk is die sociale kant randvoorwaardelijk voor de zorg, maar zet die oogkleppen af en kijk eens naar het energiegebruik, de afvalstromen en de catering. Daar zijn aanzienlijke kosten te besparen die de voetafdruk van een organisatie verkleinen. Daar moet je wel in willen investeren, weten wat je moet doen en hoe je dat doet. De Rabobank kan op al die vlakken een rol spelen. Als zorginstellingen het interessant vinden, gaan we graag met hen aan de slag. We hebben een fonds van 400 miljoen euro beschikbaar én de kennis en een netwerk in huis om het te realiseren. Maak er gebruik van!”