Aantal bloemisten neemt af

Tuinbouwupdate mei 2019

    Van bloemisten tot hennepteelt en winteraardbei

    De marktomstandigheden voor de Nederlandse tuinbouw zijn redelijk. Toch laat de droogteperiode van afgelopen jaar her en der zijn sporen na. Hoe dit wordt opgevangen verschilt per sector. Verder in deze update:

    • Het aantal bloemisten in Europa loopt sterk terug
    • Investeringen voor aardbeien onder glas: aandacht vereist
    • Hennepteelt in Amerika: is dat een goed idee?

    Rabo Tuinbouwbarometer: voorzichtig optimistisch?

    In het tweede kwartaal van 2019 is de Rabo Tuinbouwbarometer gestegen naar 6,8. Een kleine stijging ten opzichte van het eerste kwartaal (6,5). Hieronder kort uitgelicht wat dit betekent voor voedingstuinbouw en sierteelt.

    Voedingstuinbouw

    Glasgroenten kennen een wat lastige start in 2019. In zowel de teelt van tomaten als komkommers hebben enkele bedrijven last van virus. Het afleverseizoen voor vollegrondsgroente is voor de meeste gewassen nog niet begonnen. Voor akkerbouwmatige groenten zijn de contractbesprekingen met de verwerkende industrie bepalend.

    Feitelijk gezien overlappen in de fruitsector twee seizoenen elkaar. Enerzijds zijn er nog veel producten van het laatste seizoen op de markt, weliswaar met een slechte prijsvorming. Anderzijds zorgt de voorjaarsvorst tijdens de bloesem voor schade in Nederland en Europa. Het is nog te vroeg om te stellen wat de impact daarvan is voor het nieuwe seizoen.

    De voorjaarsteelt van glasaardbeien leverde duidelijk lagere prijzen dan het 5-jaars gemiddelde. De oogstperiode voor het overige zachtfruit moet nog plaatsvinden.

    Sierteelt

    In de sierteelt is het beeld zeer wisselend. Zo is de prijsvorming van rozen, gerbera’s en phalaenopsis onder de maat. In de Phalaenopsisteelt zijn zelfs de eerste faillissementen uitgesproken en is herstel nog niet zichtbaar. De leliemarkt lijkt ook nog steeds verzadigd.

    Bij chrysantentelers en tulpenbroeiers is de stemming daarentegen duidelijk positief. Ook boomtelers en tuincentra/hoveniers hebben in 2019 een veelbelovende start: er zijn veel orders geschreven en uitlevering gaat goed.

    tuinbouwbarometer-mei-update

    Aantal Europese bloemisten loopt terug

    In eerdere updates hebben we de verwachting uitgesproken dat de bloemenafzet sterk zal veranderen. Dat blijkt wel uit de statistieken, waaruit blijkt dat met name de vakspecialist het moeilijk heeft.

    Nederland

    In Nederland zijn in 11 jaar tijd 440 bloemenwinkels gesloten. In 2007 telde het CBS nog 3.615 winkels in bloemen en planten, 680 bloemenmarkthandelaren en 2.800 groothandelaren in bloemen en planten. Afgelopen jaar zijn deze aantallen verder gedaald naar 3.175 bloemisten, 630 markthandelaren en 2.505 groothandelsbedrijven.

    Duitsland

    De bloemisten in omringende landen hebben het ook lastig. Zo daalde het aantal in Duitsland van 16.772 in 2007 naar 13.159 in 2016 (Bron: Statistisches Bundesamt). Dat is meer dan één sluitende winkel per dag.

    België

    België laat eenzelfde patroon zien. In vijf jaar tijd is het aantal bloemisten gedaald van 4.032 in 2011 naar 3.747 in 2016 (Bron: Neutraal syndicaat der zelfstandigen).

    Frankrijk

    Tot slot de situatie in Frankrijk. Volgens de Chambre Syndicale des floristes Ile-de-France zijn er nog 1.200 bloemisten in Parijs actief, tegen 2.500 vijf jaar geleden. In geheel Frankrijk zijn er 15.104 bloemisten (Bron: www.valhor.fr.)

    “In Nederland en België sluit elke week een bloemist zijn deuren, in Duitsland zelfs elke dag.”

    Verschil maken? Strategie essentieel!

    Bovenstaande situatie in de bloemendetailhandel vraagt van alle ondernemers in de keten scherpte in hun bedrijfsvoering. Zo is het essentieel dat er snel en goed ingespeeld wordt op demografische veranderingen (vergrijzing, eenpersoonshuishoudens, urbanisatie, generatie Z) en technologische ontwikkelingen (robotisering, artificial intelligence, smartphones). Wat de impact is van deze ontwikkelingen? De vraag naar gemak, service en productkenmerken verandert. En het gedrag van de klant zelf ook. Zo winkelt de consument tegenwoordig 24/7 waarbij oriëntatie veel online gebeurt. Het aanbod en de keuze stijgt, terwijl de consument zelf steeds minder tijd heeft. Essentieel voor ondernemers om daar op te vallen.

    Aardbeien in de winter: ja of nee?

    Onlangs heeft de Rabobank een studie gepresenteerd over de glasaardbei, genaamd “De aardbei is nog geen winterkoninkje”. Aanleiding voor deze studie zijn de toenemende investeringen in de aardbeienteelt en dan met name de verschuivingen van opengrondteelt naar teelt op stellingen onder kappen en teelt onder glas, soms met belichting.

    Modernisering van de teelt essentieel

    Om tegemoet te komen aan duurzaamheidseisen én het tekort aan personeel is het van groot belang dat de teelt moderniseert. De Rabobank wil echter dat ondernemers zich bewust zijn van de risico’s die samenhangen met de teelt van aardbeien, vooral als het gaat om teelt in de wintermaanden. De prijsschommelingen zijn dan zeer groot. Deels vanwege de beperkte vraag en de grote kans op import van aardbeien. De markt voor aardbeien groeit daarentegen de komende jaren slechts beperkt.

    Risicomanagement met partners een must

    Telers kunnen samen met hun ketenpartners de volgende opties overwegen om risico’s in de bedrijfsvoering te beheersen:

    1. Afzet in vaste ketens met prijs- en volume-afspraken in specifieke periodes 
    2. Spreiding van productie over verschillende teeltperioden of gewassen 
    3. Het zoeken naar (andere) investeringspartners

    In gezonde vraaggestuurde ketens zien we wederkerigheid tussen de samenwerkingspartners. Vaak zijn dit de gezondste samenwerkingsverbanden waarbij risico’s en successen samen gedeeld worden. Het is in het belang van alle ketenpartners dat er smaakvolle, duurzaam geteelde aardbeien van een consistente kwaliteit in het schap liggen. Risicodeling zou dus een ketenbelang moeten zijn.

    Prijsrisicomanagement

    De Rabobank heeft gemerkt dat vooral de optie om een- of meerjarige prijsafspraken te maken voor een deel van de productie discussies oproept binnen de Nederlandse aardbeiensector. Dit is geen gemeengoed in de tuinbouwsector. In sectoren waar heel vraaggericht wordt geproduceerd voor de verwerkende industrie, zoals industriegroenten en fabrieksaardappelen is dat bijvoorbeeld al wel het geval. Dit is geen gemeengoed in de tuinbouwsector maar is het overwegen zeker waard.

    Volop mogelijkheden om te investeren

    Ondanks de risico’s blijven er ook volop mogelijkheden om in aardbeien te innoveren en te investeren. Door de wereldwijde positieve aandacht voor zachtfruit staat de sector in een positief daglicht. Dit merken we aan de grote interesse van investeerders om financieel te participeren in deze bedrijven van de toekomst.

    Door de gemiddeld goede rendementen is er ruimte om te investeren in vernieuwing en innovatie in (LED-)belichting, robotisering en verduurzaming van de energiehuishouding. De Rabobank stimuleert en faciliteert in de volgende stappen van de sector en de ondernemers daarin.

    Hennepteelt in de VS risicovol

    De hennepteelt staat in Noord-Amerika en in toenemende mate in Europa, volop in de belangstelling. Door het vele rumoer over legalisatie worden teelt-, markt- en wettelijke risico’s vaak over het hoofd gezien. Zo groeit de markt voor CBD (cannabidiol) in de Verenigde Staten gestaag, maar moet de sector zich onder meer bewust zijn van de volgende zaken:

    • de regelgeving over de hennepteelt wordt het komende jaar herzien in de VS. 
    • CBD-gebruik en -toepassingen zullen ook op langere termijn met overheidsrestricties te maken krijgen. Gebruik van CBD als voedingsbestanddeel blijft zeker nog twee tot vier jaar verboden. 
    • hennepteelt is niet makkelijk. Er zijn géén gewasbeschermingsmiddelen toegestaan en het uitgangsmateriaal is nog zeer divers van kwaliteit. 
    • de opbrengsten lopen zeer sterk uiteen. Mensen laten zich vaak leiden door de uitschieters naar boven, zonder zich bewust te zijn van de risico’s op een mislukte teelt. 
    • het voorspellen van de toekomstige prijs van CBD is onmogelijk door een gebrek aan transparantie in de markt.

    Ook interessant voor jou

    De relatie tussen voeding en gezondheid staat steeds meer in de belangstelling. Geïnteresseerd? Lees dan het onderzoeksrapport ‘Gezonde voeding gemakkelijker gemaakt’ over de laatste ontwikkelingen.

    De aardbeiteelt onder glas slaat nieuwe wegen in, maar de aardbei is nog geen winterkoninkje. Benieuwd naar de impact voor jou als ondernemer?

    Lees de studie

    Arne Bac

    Arne Bac

    • Sectorspecialist
    • snijbloemen/potplanten, fruit
    Thomas Frankhuizen

    Thomas Frankhuizen

    • Sectorspecialist
    • glasgroenten, groothandel AGF
    Cindy van Rijswick

    Cindy van Rijswick

    • Analist tuinbouw
    • groente en fruit
    Lambert van Horen

    Lambert van Horen

    • Analist tuinbouw
    • sierteelt, paddestoelen