Varkenshouderij

De varkenshouderij richt zich op het fokken en houden van varkens. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

We bespreken de ontwikkelingen op het gebied van:

Voldoende perspectief voor de varkenshouderij

In de Nederlandse varkensmarkt bestaan, naast de commodity markt, verschillende concepten die zich onderscheiden ten aanzien van:

  • dierenwelzijn
  • milieu
  • smaak

Als gevolg van de stijging van de kostprijs (met name mest en milieukosten) is de Nederlandse concurrentiekracht ten opzichte van de Europese concurrenten afgenomen.

Visie korte termijn
De varkensvleesconsumptie binnen de EU is stabiel. De verwachting is dat de productie richting 2025 een groei laat zien van 1.5%. Wereldwijd neemt de vraag naar varkensvlees toe, waarbij China en Japan de belangrijkste afzetmarkten zijn. De verwachting is dat 2018 een gemiddeld voerwinstjaar zal worden.

Om haar concurrentiekracht te behouden en te versterken zal de Nederlandse varkenshouderij moeten veranderen van aanbod naar meer vraaggedreven. Het vraagt om het structureel investeren in draagvlak: landelijk, lokaal en binnen de keten. Het vormen van een eenheid, transparantie en samenwerking binnen de keten staan centraal.

Visie lange termijn
De varkenshouderij heeft volgens de Rabobank voldoende perspectief.

Voorwaarde is dat de sector:

  • actief inzet op de acceptatie van leefomgeving
  • transparanter wordt
  • proactief acteert op dierenwelzijn
  • minder uitstoot (geur, ammoniak en endotoxinen) genereert
  • zich richt op consumentenvoorkeuren in Noordwest-Europa

Groei in Nederland is niet mogelijk doordat de omvang is gebonden aan productierechten. De invloed van markt en maatschappij stimuleert bedrijven tot verdere verduurzaming. Om de extra inspanningen die hiervoor nodig zijn beloond te krijgen, zijn onderscheidende product-marktcombinaties (ketenconcepten) nodig. Hiervoor is samenwerking tussen sector, retail en ngo’s noodzakelijk.

Standpunt Rabobank
De markt voor varkensvlees stabiliseert en afhankelijkheid van export is groot (en groeit). Voor de productie van varkensvlees in Nederland is draagvlak vanuit de leefomgeving key. Ontwikkelende, innoverende bedrijven met respect voor de omgeving en een goede performance faciliteert de Rabobank graag.

Cijfers Nederlandse varkenssector

De Nederlandse varkenshouderij bestond in 2017 uit 4.300 bedrijven met in totaal circa 12 miljoen dieren, waarvan 933.000 fokzeugen en 5,6 miljoen vleesvarkens. Dat blijkt uit gegevens van het CBS.

De Nederlandse varkenssector is sterk export georiënteerd. In 2016 werden 6,6 miljoen biggen en 3 miljoen vleesvarkens geëxporteerd. In 2016 werden 14,7 miljoen varkens in Nederland geslacht. Van het in Nederland geproduceerde varkensvlees wordt 55% geëxporteerd. De binnenlandse consumptie bedraag 615 miljoen ton. Nederland kent een zelfvoorzieningsgraad van 240%.

In Nederland groeit de vraag naar varkensvlees uit concepten, nu circa 45% van de totale productie.

Economie

Vraag en aanbod van varkensvlees stabiliseert in de EU. De afhankelijkheid van export buiten de EU blijft daarmee groot. Wereldwijd neemt de vraag sneller toe dan het aanbod.

Er is een toenemende concurrentie op kostprijsniveau, waarbij het kostprijsvoordeel van Nederland is verdampt. De verwachting is dat de consumptie in Nederland afneemt. De productie daalt richting 2025 met circa 2%.

Welzijnsvriendelijker vlees
De vraag naar welzijnsvriendelijker geproduceerd varkensvlees groeit. De productie van dit welzijnsvriendelijker vlees, en van vlees met een onderscheidende smaak en 'verhaal', groeit. De verwachting van de Rabobank is dat de saldo's tussen de diverse concepten per m2 staloppervlak gelijk zullen zijn.

Duurzaamheid

De belangstelling voor de varkenshouderij groeit bij de maatschappij. Dit vergt van varkenshouders, zowel individueel als collectief:

  • een voortdurende bereidheid tot dialoog
  • open communicatie
  • transparantie
  • de wensen en vraagstukken van burgers en consumenten serieus te nemen

Belangrijke thema's zijn:

  • dierenwelzijn
  • ammoniakemissie en fijnstof
  • draagvlak in de (wijde) leefomgeving
  • diergezondheid
  • impact op humane gezondheid
  • voedselveiligheid en antibioticagebruik
  • mineralenoverschot en mestverwaarding
  • landschappelijke inpassing, impact op ruimtelijke kwaliteit

Innovatie

De vraag naar duurzame producten van consumenten en verlaging van kostprijs vormt een stimulans voor productinnovatie.

Ondernemers moeten meer inzetten op (de adoptie van) technische innovatie. Belangrijk hierbij is de verlaging van emissies en verbetering ten behoeve van de acceptatie van leefomgeving. Innovatie in huisvesting vindt nog te beperkt plaats.

De impact van big data zal ook voor deze sector groot worden.

Maatschappij

Een belangrijke trend is maatschappelijke aandacht voor dierenwelzijn. Toename hiervan vergroot de sociale acceptatie. Er is zorg over uitstoot van fijnstof en ammoniak, en de impact daarvan op de volksgezondheid.

Door de concentratie van intensieve veehouderijbedrijven in met name Noord-Brabant en Gelderland is de maatschappelijke weerstand gegroeid. Er gelden in deze provincies aanvullende bovenwettelijke maatregelen om bedrijfsontwikkeling mogelijk te maken.

Wet- en regelgeving

De overheid stuurt de varkenshouderijsector op diverse manieren.

  • Welzijnswetgeving met betrekking tot oppervlakte-eisen en houderijsystemen.
  • Milieuwetgeving: ammoniakemissie, geur en fijnstof.
  • Mestwetgeving: in regio Noord moet 10%, in Zuid 59% en in Oost 52% van het mestoverschot worden verwerkt.
  • Het houden van varkens is gekoppeld aan varkensrechten.

Aanbod Rabobank

Rabobank als maatschappelijk partner
De Rabobank heeft goede banden met sectororganisaties, zoals de:

  • Land- en Tuinbouworganisatie (LTO)
  • Nederlandse Vakbond Varkenshouders (NVV)
  • Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV)

Ook is de Rabobank partner in de coalitie Vitale Varkenshouderij (ViVa). Deze staat opgesteld voor de uitvoering van het vitaliseringsplan varkenshouderij.

Laatste update: januari 2018

Gerelateerde branches

Vleeskalverhouderij

Vleespluimveehouderij

Contact

Rabobank