Openluchtvoorstelling 16

30 maart 2023 7:50

Zestien mannen en jongens uit buurtschap De Haar werden in de Tweede Wereldoorlog koelbloedig doodgeschoten op Trimunt bij Marum. De jongste was nog maar 13 jaar. De lichamen werden in het moeras gedumpt, de onzekerheid over hun lot duurde tot het eind van de oorlog. Arnold Boekema en Kim Oosterhoff - beide opgegroeid in Marum - vinden dat dit verhaal verteld moet blijven worden. Daarom trekken zij de kar voor de openluchttheatervoorstelling 16, die in mei acht keer wordt opgevoerd.

“‘Het verhaal van de moord op de 16 op Trimunt moet verteld blijven worden’ ”

Openluchtvoorstelling 16

De brute moordpartij trok een grauwe deken over het buurtschap en omliggende dorpen. Vijfenzeventig jaar na dato laat deze zwarte bladzijde zich nog altijd voelen. Want het waren vrienden, bekenden en familieleden van velen. Ook van Boekema, hij verloor twee oudooms en drie neven van zijn ‘pake’ (opa). Het idee voor de voorstelling ontkiemde zo’n tweeënhalf jaar geleden. Voor haar opleiding tot docent theater werkte Kim aan een minor over de Tweede Wereldoorlog. Om informatie te vergaren kwam ze terecht bij Arnold’s echtgenote Naomi, die werkt als politieagente. Tijdens het gesprek kwam de moord op de 16 van Trimunt ter sprake. “Ik zat erbij en vertelde dat ik veel weet over die geschiedenis”, zegt Arnold. “Kim vond dat dit verhaal verteld moet blijven worden en kwam met het idee om er een theatervoorstelling van te maken. Zelf had ik hiermee geen enkele ervaring, maar ik ben wel altijd in voor iets nieuws en spannends. Dus zei ik spontaan ‘ik doe mee’.”

De moorden op Trimunt

Trimunt is een landstreek met drie heuvels in het landschap nabij Marum, direct langs de A7. Vanwege de hoge ligging vestigde de Duitse bezetter er in de Tweede Wereldoorlog radarstelling Löwe waar ongeveer vierhonderd soldaten werken aan het spotten van geallieerde bommenwerpers, informatie waarmee Duitse jagers op de vliegtuigen werden afgestuurd. In 1943 werden er zestien jongens en mannen uit buurtschap De Haar standrechtelijk doodgeschoten. Een Duitse patrouille die naar Frieschepalen ging om te controleren waar de bouwmaterialen bleven werd gehinderd door boomstammen op de weg. Toen deze er op de terugweg opnieuw lagen ontstak de Duitse commandant in woede. Hij liet zijn soldaten willekeurig zestien mannen oppakken en meenemen naar de radarstelling. De gevangen genomen mannen dachten waarschijnlijk dat het wel met een sisser zou aflopen, temeer omdat de verhouding met de in Trimunt gelegerde Duitse soldaten in het dagelijks leven redelijk normaal was. Zo kochten de soldaten hun dagelijks eten ook bij de boeren op De Haar. Toen de gevangenen op Trimunt arriveerden was op dat moment net majoor Johann Mechels van de Ordnungspolizei vanuit Groningen gearriveerd om orde op zaken te stellen bij een staking. De Duitsers hadden bovendien vanwege de stakingen van 1943 het politiestandrecht afgekondigd, wat inhield dat er bij samenscholingen van vier of meer mensen op straat geschoten mocht worden om te doden. Mechels greep het standrecht aan en liet zijn manschappen de zestien zonder enige vorm van proces doodschieten. Vervolgens liet hij de lichamen verdwijnen, de families in onzekerheid achterlatend.

De voorstelling

Boekema en Oosterhoff werkten hun idee voor de theatervoorstelling 16 uit tot een concreet plan. Uitgangspunt was dat alle zestien vermoorde jongens en mannen een plek krijgen. “We hebben geen commercieel belang. Onze insteek is dat het verhaal verteld moet worden zodat de herinnering levend blijft. We willen dit zo zuiver mogelijk doen. Daarom zochten we in een vroegtijdig stadium contact met zo veel mogelijk families van de slachtoffers. We vroegen ze om hun mening en luisterden goed naar hun verhalen”, vertelt Boekema. “De reacties waren zeer positief. Zo is er een comité met nabestaanden in het leven geroepen die het script van Nico van der Wijk uit Groningen vooraf lezen en voorzien van feedback. Dit alles om te voorkomen dat wij ongewild gevoelige snaren raken.”

Het betreft acht voorstellingen in een tijdelijk openluchttheater dat wordt opgezet op de daadwerkelijke plaats van handeling: op Trimunt. De eigenaar van de naastgelegen grond stelt het perceel beschikbaar zodat er een complete setting inclusief parkeerplaats en horeca neergezet kan worden. De cast van 40 acteurs en actrices bestaat uit louter vrijwilligers. De audities zijn inmiddels achter de rug, de repetities zijn gaande.

De cast mag dan bestaan uit vrijwilligers, de aanpak is zonder meer professioneel te noemen. Zo wordt er heel veel aandacht besteed aan de selectie en verwerving van zo authentiek mogelijke kostuums. Ook decor, licht en geluid worden professioneel verzorgd, voor een zo authentiek mogelijke setting. “Kim en ik zijn onervaren in de opzet van een grootschalige theaterproductie als deze”, zegt Arnold. “Daarom zijn wij erg blij met de hulp die wij krijgen van Emil Klok, zakelijk leider van onder meer Zomerbühne, bekend van de zeer succesvolle productie Hollands Hoop. Hij heeft veel kennis en staat altijd voor ons klaar.”

Voor de bekostiging van deze theaterproductie werd stichting PodiuM in het leven geroepen. Vanuit die stichting vond fondsenwerving plaats. De begroting kwam rond dankzij bijdragen van de Provincie Groningen, Gemeente Midden-Groningen, het Rabobank coöperatief dividend en diverse culturele fondsen. Ook is de kaartverkoop inmiddels van start gegaan. Boekema: “De kaartverkoop loopt al prima, hoewel de marketing nog moet beginnen. We hebben de families wel actief ingelicht, zodat zij als eerste in de gelegenheid waren om kaarten te bemachtigen.” Er zijn vierhonderd kaarten per voorstelling beschikbaar voor elk van de acht voorstellingen, in totaal kunnen dus 3200 mensen 16 bezoeken.


tekst: Jan Johan ten Have
fotografie: Aernout Steegstra

Coöperatief Dividend

Heb je ook een vernieuwend initiatief dat bijdraagt aan duurzame ontwikkeling in regio Noordenveld en West Groningen?

Klik hier voor de voorwaarden en meer informatie