De Drentse Praam start in jubileumjaar met Van Goghtochten

6 juni 2023 11:30

Het is dit jaar 140 jaar geleden dat Vincent van Gogh drie maanden verbleef in Hoogeveen en Nieuw-Amsterdam. Dit is aanleiding voor een jubileumjaar met vele activiteiten en evenementen. Wie Drenthe varend, fietsend, te voet of met de huifkar wil ervaren zoals Van Gogh het beleefde, kan terecht bij Stichting Drentse Praam in Hoogeveen.

Varend, fietsend, te voet en met de huifkar Drenthe beleven zoals Van Gogh

Vincent van Gogh verbleef eerst een tijdje in Hoogeveen, waarna hij per trekschuit naar Nieuw-Amsterdam trok, een reis die hij omschreef als ‘die eindeloze tocht’. “Daarvan maken wij ‘die eindeloos interessante tocht”, zegt voorzitter Albert Wolting van de Drentse Praam. Deze stichting houdt vanaf deze zomer Van Goghtochten. Hierbij wordt er gevaren vanaf de Edisonbrug in Hoogeveen door de Industriehaven, over het Noordse Opgaande en de Verlengde Hoogeveensche Vaart. Het varen gebeurt in combinatie met wandelen, fietsen of een huifkartocht. Bij al deze tochten staat Van Gogh centraal. Zo krijgen de deelnemers informatie over zijn verblijf in de regio en ervaren zij Drenthe zoals hij het beleefde. “Tijdens het varen wordt het schip de Verwisseling zelfs een stuk getrokken, zoals vroeger bij trekschuiten gebeurde door scheepsjagers”, vertelt Wolting.

Van Goghtochten

Vanaf deze zomer zijn er wekelijks op woensdag vaar-wandeltochten tussen Hoogeveen en Noordscheschut. De deelnemers varen naar Noordscheschut, waar ze een wandeling van ongeveer een uur gaan maken. In café Troost - dat al bestond in de tijd van Van Gogh - krijgen ze een lunchpakket. Op de heenweg trekken scheepsjagers de schuit, op de terugweg verzorgt ‘t Veenvolk levende historie uit die tijd langs het water.

Vincents Aankomst is een vijftig kilometer lange fietstocht met langs de route op diverse punten QR-codes waarmee fietsers op hun smartphone interessante wetenswaardigheden kunnen ervaren. Elke dinsdag houdt de Drentse praam de Van Goghvaarfietstocht waarbij fietsers de halve route afleggen. Ze varen van of naar Zwinderen en leggen zo’n vijfentwintig kilometer op de fiets af. Tijdens het varen zijn er filmvertoningen met onder meer virtual-realitybeelden van Van Gogh.

Tot slot zijn er Van Goghvaar-huifkartochten. De deelnemers varen dan met de Verwisseling naar Zwinderen, waarna zij een twee uur durende huifkartocht door de pittoreske omgeving van Gees maken en tot slot per taxibus terugkeren naar Hoogeveen. “Tijdens deze tocht ruik, voel en proef je de sfeer uit de tijd van Van Gogh”, zegt Wolting.

De Drentse Praam

Hoogeveen was in een grijs verleden groot in scheepsbouw. Er waren ooit maar liefst elf scheepstimmerwerven te vinden. Dit had alles te maken met de ontginning van het veengebied ten oosten van Echten. De afvoer van het afgegraven turf vond plaats per schip over wijken en kanalen. Stichting De Drentse Praam beschikt over een rijke collectie spullen en boeken die te maken hebben met deze historie. “Hoogeveen had verschillende toeristische attracties die het niet haalden. Toen dacht ik: dan zou je iets moeten doen met het nautische verleden”, vertelt Wolting als initiatiefnemer van de Drentse Praam. Hij is zelf idolaat van varen, wilde graag schipper worden maar dat mocht niet van zijn ouders. De liefde bleef en hij raakte bevriend met een schipperszoon met wie hij regelmatig aan boord mocht. Uit interesse voor de scheepvaart legde hij een database aan van in Hoogeveen gebouwde schepen, schepen van Hoogeveense schippers en schepen die vast op Hoogeveen voeren. De Drentse Praam verzamelt allerhande scheepsgerelateerde goederen, die te vinden zijn in de als museum ingerichte loods . “We zijn inmiddels zes jaar bezig met het vinden van een locatie voor een eigen expositieruimte. Helaas maakten we bij dit plan veel tegenslag mee, maar het lijkt nu toch definitief vorm te krijgen”, vertelt hij. Bij de expositieruimte moet een scheepstimmerwerkplaats worden ingericht voor ambachtelijke demonstraties, waarbij samenwerking met scholen voor vakopleidingen ook hoog op het wensenlijstje staat. De droom is om er een scheepswerf van te maken waar in de toekomst een replica wordt gebouwd van een houten marktpraam, waarmee de turf van Hoogeveen naar de turfmarkt in Zwartsluis werd vervoerd. Die droom kunnen we voorlopig nog niet verwezenlijken, omdat er voor zo’n bouwproject alleen al voor honderdduizend euro aan hout nodig is”, zegt Wolting.

Wens in een stroomversnelling

Ook het houden van vaartochten was een uitdrukkelijke wens. Met de vraag om Van Goghtochten te gaan houden, kwam deze wens in een stroomversnelling. Er was plots een opening om middelen te genereren voor de aanschaf van een schip. Het werd de in 1908 gebouwde zand- of rietaak De Zwerver, een werkschip van 10,50 bij 2,80 meter dat ook tientallen jaren in gebruik was als zeiljacht. Bij de bouw in 1908 kreeg het de naam Zwerver, vanaf 1979 de Oude Zwerver en vanaf 1996 weer Zwerver. In deze derde levensfase zochten de nieuwe eigenaren naar een passende naam. Hiervoor schreven zij een wedstrijd uit. De keuze viel op Verwisseling, net als het schip van de Hoogeveense schipper Gerrit Bruins Slot (geb. 1873). De naam werd aangedragen door de kleindochter van Bruins Slot. Wolting: “Onze motivatie daarbij is bovendien: er is weer een wisseling van functie. Tijdens het varend wisselt het panorama constant.’

Momenteel wordt De Verwisseling aangepast voor de passagiersvaart en gerenoveerd, onder meer voorzien van een nieuwe, emissiearme motor. Diverse fondsen - waaronder Rabobank Coöperatief Dividend - leverden bijdragen voor de aanschaf en verbouwing van het schip en het houden van de Van Goghtochten. Wolting: “Het houden van de Van Goghtochten houdt na dit jubileumjaar niet op. Wij willen dit zeker vijf jaar blijven doen. En wie weet nog veel langer, als daarvoor animo is.”


tekst: Jan Johan ten Have

fotografie: Aernout Steegstra, Rudie Wiersma Fotografie