Publicatiedatum: 31 augustus 2020 

Het aftreden van premier Shinzo Abe zorgde vrijdag even voor koersdruk op de Japanse beurzen. De kans is groot dat Abenomics zonder zijn bedenker zal voortbestaan. Twee ontwikkelingen zijn van belang: zet het ingezette veranderingsproces door en blijft de Bank of Japan stimuleren?

Doordat Abe met een termijn van acht jaar de langstzittende premier is, heeft hij veel kunnen bereiken. In de twintig jaar voor zijn tweede aantreden had Japan elke zeventien maanden een andere premier, waardoor geen nieuw fundament kon worden gelegd. Zelf was hij in 2006 de jongste premier ooit, maar een jaar later trad hij al af, net als nu om gezondheidsredenen. Juist door die politieke stabiliteit heeft Abe een begin kunnen maken om het beleid en de mentaliteit in Japan te veranderen. Want zodra duidelijk was dat Abe veel langer zou aanblijven dan zijn voorgangers, moesten bedrijven en ambtenaren wel rekening met hem houden. Vooral de arbeidsmarkt, de economie en het bedrijfsleven werden hervormd en dit proces zal naar verwachting door blijven gaan.

Op de arbeidsmarkt is de participatiegraad van vrouwen toegenomen, is er aandacht voor ‘karoshi’ (dood door overwerk) en wordt een kritischere houding naar elkaar aangemoedigd. De economie is sinds eind 2012 met 6% gegroeid. Dat is laag in vergelijking met de VS en Duitsland (respectievelijk 17% en 9%), maar beter dan bijvoorbeeld Italië en Frankrijk en niet slecht voor een land met een hoge vergrijzing. Het bedrijfsleven werd gestimuleerd om meer aandacht te geven aan winsten, aandeelhouderswaarde en duurzaamheid. In de afgelopen acht jaar zijn de dividenduitkeringen verdubbeld en is de inkoop van eigen aandelen verviervoudigd. Een andere verdienste van Abe is dat hij de (handels)relaties met de Verenigde Staten, Europa en China heeft verbeterd. Verder heeft hij een schuldencrisis voorkomen door aan te zetten tot een ruim monetaire beleid. De financiering van de staatsschuld (240% van het bbp) vormt geen probleem zolang de Bank of Japan (BoJ) obligaties opkoopt. De kans dat de BoJ minder steun zal verlenen is klein.

Waar Abe niet goed in is geslaagd, is het verhogen van de inflatie en het voorkomen van recessies. De lage inflatie is inmiddels een wereldwijd probleem. In ieder geval is de deflatie gekeerd. De recessie was al voor corona een feit, als gevolg van de btw-verhoging, waardoor consumenten minder uitgeven. De recessie en de prijsverhogingen hebben weerslag op zijn populariteit. Die staat nu op het eennalaagste niveau in zijn regeringsperiode. Dinsdag beslist de regering of Abe met een snelle procedure kan worden opgevolgd of dat het uitgebreide partijverkiezingen worden. Mocht de opvolger een voorstander zijn van meer constitutionele hervormingen, zoals Montegi, dan zou een wisseling van de wacht zelfs een impuls kunnen zijn voor economie, bedrijven en aandelenbeurzen. Sinds Abe is de Japanse Topix index inclusief dividend meer dan verdubbeld en deze doet het daarmee beter dan Europa of de opkomende markten.

Impact Amerikaanse verkiezingen op markten

Terug naar Beleggingsnieuws