Winstmaximalisatie voor aandeelhouders wordt ook in de VS steeds minder als het enige doel van een onderneming gezien. CEOs beleiden dat nu ook openlijk. Dat is best wel een doorbraak al is de vraag wel of en hoe daar in de praktijk invulling aan gegeven wordt.

Het Failliet van Friedman

Volgens wijlen Milton Friedman zijn ondernemingen er om de winst voor hun aandeelhouders te maximaliseren. Die visie lijkt na 50 jaar zijn langste tijd te hebben gehad. Althans, als het aan de ondernemingen van de Amerikaanse Business Roundtable ligt. Zij kwamen onlangs met het statement dat, wat hen betreft, aandeelhouders onderdeel uitmaken van een veel grotere groep belanghebbenden (stakeholders), die zij moeten bedienen. Er moet ook oog zijn voor de belangen van klanten, werknemers, leveranciers, de gemeenschap en het milieu. In Europa doen dergelijke uitspraken niet zo veel stof opwaaien, maar in de Verenigde Staten (VS) is dat wel anders. Want hoewel het fijn is dat 181 CEO’s van grote Amerikaanse bedrijven zich hieraan committeren, is het maar de vraag hoe de aandeelhouders er over denken. Dat zijn ten slotte de eigenaren. Veel Europese aandeelhouders kunnen zich prima vinden in die lijn. En de Amerikaanse aandeelhouders? Veelzeggend was de reactie van de Council of Institutional Investors, waar talloze pensioenfondsen lid van zijn. Zij zijn het “respectvol oneens” met het statement. Zij stellen: verantwoording aan iedereen afleggen, is verantwoording aan niemand afleggen.

Maar zeker niet alle Amerikaanse beleggers denken er zo over. De CEO’s van BlackRock en Vanguard hebben het statement van de Business Roundtable namelijk ook ondertekend. Als zij deze zienswijze niet alleen toepassen op hun eigen bedrijfsvoering, maar ook op hun beleggingen, dan is dat een belangrijke steun in de rug. CEO Larry Fink van Blackrock hamert al langer op een langetermijnfocus bij bedrijven en de maatschappelijke rol die zij moeten spelen. In zijn jaarlijkse brief aan bedrijven wees hij vorig jaar op het volgende: “Purpose is not the sole pursuit of profits but the animating force for achieving them”. Met andere woorden: winst is een middel, niet een op zichzelf staand doel. Om daaraan toe te voegen: “Profits are in no way inconsistent with purpose – in fact, profits and purpose are inextricably linked”. Vrij vertaald betekent dit: verantwoord ondernemen en het maximaliseren van aandeelhouderswaarde liggen in elkaars verlengde en zijn geen tegenpolen.

Er is de nodige twijfel of dit statement daadwerkelijk iets verandert. Het vraagt in ieder geval om follow-up. Daarnaast zijn er de nodige vragen over de implementatie. Want hoe pakt zo’n afweging in de praktijk uit? Is het echt zo simpel als senator Bernie Sanders in juni in een tweet stelde dat de salarissen van Walmart werknemers gemakkelijk omhoog kunnen door af te zien van het aandeleninkoopprogramma? Zo heet zal de soep niet gegeten worden, maar het zorgt wel voor onrust bij sommige beleggers. Toch is dit statement van waarde; het is belangrijk dat Amerikaanse CEO’s publiekelijk onderstrepen dat aandeelhouderswaarde niet het enige is dat telt. Iedere verandering begint immers met de “tone at the top”. Zonder dat gaat er niets bewegen, maar daarmee ben je er natuurlijk nog niet. Inmiddels zijn veel van de betrokken stakeholders, ook aandeelhouders, mondig genoeg om CEO’s te herinneren aan dit commitment.

Terug naar Beleggingsnieuws