Een groot aantal hoogleraren en economen doet een oproep aan Christine Lagarde om het monetair beleid te vergroenen. Een onderwerp dat past bij Lagarde. Sinds haar aantreden spreekt ze meer over het klimaat dan het monetair beleid. Uiteraard is hiervan in directe zin niet veel te verwachten van de ECB. Het opkopen van green bonds is wel eens genoemd, maar het zou weinig effect sorteren. Green bonds worden namelijk gemakkelijk geplaatst en het zou op termijn averechts kunnen werken als de ECB in de toekomst haar balans wil afbouwen en dan daarmee voor grote verkoopdruk zorgt in klimaatvriendelijke obligaties. Toch is het voorstelbaar dat de klimaatproblematiek het kantelpunt wordt in de Europese politiek.

De zojuist aangetreden Europese Commissie wil een sterk signaal afgeven dat het wat aan de klimaatproblematiek wil doen en daar zou de ECB wel eens op kunnen aansluiten. Wat de ECB wenst om de economische groei aan te jagen, is namelijk dat overheden hun begrotingsbeleid aanpassen. In het afgelopen decennium is het overheidsbegrotingsbeleid doorgaans tegengesteld geweest aan het monetair beleid van de centrale bank. In de Eurozone waren de begrotingstekorten in 2010 nog 6% van het bbp en inmiddels zijn die circa 0,5%. Dat was zelfs zo in Japan, waar de regering onder Abe inschikte na de vele tamelijk nutteloze investeringspakketten die regeringen eerder hadden gedaan.

De aanleg van bruggen naar amper bewoonde eilanden was een typisch voorbeeld van projecten om de bouwers aan het werk te houden, maar waarbij geen duurzame economische groei werd gecreëerd. In de periode 2010-2013 was het begrotingstekort nog 10%. Inmiddels is het 2%. Nu de Japanse centrale bank 90% van de staatsschuld met een looptijd van minder dan tien jaar heeft opgekocht, wordt het echter tijd voor een stimulerend begrotingsbeleid dat de concurrentiekracht versterkt. Met een krimpende bevolking en nauwelijks inflatie is de groeivoet van de Japanse economie bijzonder laag. Dan ligt deflatie op de loer als de economie even terugvalt. Dat vereist dat er geïnvesteerd wordt om de economie krachtiger te maken, vanwege de krimp in de beroepsbevolking.

Juist Duitsland heeft hetzelfde demografische vooruitzicht als Japan. Het zou dus hetzelfde moeten doen. Het is twijfelachtig of de regering die stap nu wil maken. Nu de regering aan stabiliteit heeft ingeboet door de leiderswissel bij de SPD, is het denkbaar dat het beleid over een andere boeg gaat, al dan niet na verkiezingen.

De ECB heeft lange tijd geprobeerd om overheden structurele hervormingen op te dringen om de groeiperspectieven te stimuleren. Toen dat niet lukte, is men aan het kwantitatieve verruimingsprogramma begonnen. Nu zullen ze het klimaat aangrijpen om een ruim investeringsprogramma af te dwingen. Als dat wordt afgewezen, dreigt Lagarde met helikoptergeld.

Wie vreest dat overheidsschuldenratio’s uit de hand lopen, zou eens naar de situatie in de VS moeten kijken. Daar is het begrotingstekort maar liefst 5% van het bbp. De schuldenratio in de VS neemt echter niet toe in een scenario waarbij de rente de komende jaren een procent lager zou blijven dan de nominale economische groei. Er is dus nog volop ruimte voor stimulering.

Klimaatimpuls voor het monetair beleid

Terug naar Beleggingsnieuws