Negatieve rentes blijven opspelen

Negatieve rentes blijven opspelen

Negatieve rentes lijken een onnatuurlijk fenomeen, maar beleggers raken er steeds meer aan gewend. Toch blijft het een ongezonde ontwikkeling. Het aantal obligaties met een negatieve rente was vorig jaar afgenomen tot $ 6.000 miljard, de helft van wat het op het dieptepunt van de crisis was, maar is inmiddels weer boven de $ 10.000 miljard beland. Hoewel de rentemarkt vooral een draai maakte door een ommezwaai van het monetaire beleid in onder andere de VS en Nieuw-Zeeland, zijn nega¬tieve rentes vooral een Europees fenomeen. De daling van de rente in de hoogrentende landen gaf zoveel druk op Europese rentes dat zelfs de tienjaarsrente in Duitsland negatief is.

Ook voor de banken zijn de negatieve rentes ongunstig. Zij zijn niet in staat de negatieve rente door te berekenen aan hun klanten. De afgelopen jaren konden ze dat compenseren door lagere kredietverliezen, maar in de toekomst zal dat niet houdbaar blijven. Het betalen voor het stallen van de overtollige liquiditeit bij de ECB wordt immers kostbaar. De rente werkt sowieso negatief uit op het rendement dat banken behalen. Nu banken historisch hoge buffers hebben, wordt een belangrijk deel van de uitzettingen met eigen geld gefinancierd. Nu het steeds duidelijker wordt dat een verhoging van de depositotarieven er voorlopig niet in zit, overweegt de ECB de banken tegemoet te komen door een tweede depositotarief te introduceren. De recente uitspraken van Mario Draghi (voorzitter ECB) onderstrepen niet zozeer dat de ECB geschokt is over de recente economische ontwikkeling, maar wel dat ze willen voorkomen dat de markten doorschieten in een somber Japan-scenario. Het is belangrijk dat de economische groei doorzet voordat het pessimisme ontstaat over het feit dat de gereedschapskist van de ECB  zo goed als leeg is. Niet alleen staan de rentetarieven op een dusdanig niveau waardoor ze niet veel lager meer kunnen dalen, ook is de ECB klaar met haar opkoopprogramma op grond van haar eerder vastgelegde beperkingen. Wat dat betreft heeft de Fed aanzienlijk meer beleidsruimte.

In Europa zou een economische impuls uit de begrotingspolitiek moeten komen. Nu de staat tegen nul-rentes kan lenen, zou er geen beletsel moeten zijn om flink te investeren in zaken die de toekomstige economie ten goede komen. Echter ligt de focus van de politiek, en mogelijk ook de kiezer, nog bij het aflossen van de staatsschuld.

De negatieve rente is dramatisch voor beleggers en vooral voor de Nederlandse pensioenfondsen. Zij verdisconteren immers hun toekomstige verplichtingen tegen de lange rente, in dit geval de dertigjaarsrente. Dit is ook een boekhoudkundige exercitie: het belegd vermogen in de pensioenfondsen zal is dit jaar flink zijn gestegen en de toekomstige rendementen zullen allicht in staat zijn deze benchmark te verslaan. Omgekeerd moeten obligatiebeleggers zich niet rijk rekenen over hun uitdijend vermogen, want het perspectief op toekomstig rendement is er alleen maar ongunstiger op geworden.

Terug naar Beleggingsnieuws