Stormachtig verloop op de beurzen

De laatste weken staan de aandelenmarkten sterk onder druk. Pessimisme over het handelsconflict, teleurstellende economische data, politieke spanningen en minder monetaire steun zorgen voor onzekerheid bij beleggers. De laatste drie maanden raakten de beurzen in een val en de wereldindex daalde met 9%, ondanks de stijging van de dollar en het dividendrendement. Opvallend is dat nu ook Wall Street hard onderuit gaat, waar het na de eerste drie kwartalen nog op een rendement van ruim 10% stond. Over het gehele jaar staat de wereldindex in euro’s op een verlies van 2%.

Keerpunt voor actief versus passief

Economische data onder druk van politieke spanningen

De economische data laten de laatste maanden wereldwijd een afzwakking zien. Een afzwakking van de groei is na tien jaar herstel van de crisis begrijpelijk. Belangrijker is dat een recessie in 2019 niet aannemelijk is. Onderliggend wijzen de meeste voorlopende indicatoren namelijk nog op groei. In de VS is het vertrouwen van producenten hoog en nemen de investeringen toe. Komend jaar zal de lagere olieprijs, de gematigde inflatie en een verbetering in de opkomende markten de bestedingen in grote delen van de wereld steunen. Deze positieve indicatoren zijn echter kwetsbaar voor politieke ontwikkelingen. In Europa stevenen Italië en Frankrijk af op te hoge begrotingstekorten en de Brexit blijft voorlopig een bron van zorg, evenals de handelsbesprekingen en acties van Trump. Deze politieke ontwikkelingen gaan ten koste van het vertrouwen van producenten en consumenten. Nog duidelijker voelbaar is het effect van de handelstarieven, met name voor landen die afhankelijk zijn van de industrie en Azië. Vandaag is één risico verminderd: de strafprocedure tegen Italië is ingetrokken nu het land met een nieuwe begroting het begrotingstekort minder sterk laat oplopen dan gevreesd.

Keerpunt voor actief versus passief

Waarderingen onder historische gemiddelden

Omdat wij op korte termijn geen recessie verwachten, achten wij een langdurige bear market nog niet aannemelijk. De groei van de wereldeconomie houdt in een lager tempo aan, waardoor ook de winstgroei kan doorzetten.

Dit jaar is de winstgroei hoog, maar zijn de waarderingen gedaald, waardoor een scenario van een escalerend handelsconflict ingeprijsd lijkt.

Zelfs de koers-winstverhouding van Amerikaanse aandelen ligt nu onder het historische gemiddelde. De waardering in de VS ging door de hoge winstgroei en inkoop van eigen aandelen van ruim 18 begin 2018 naar ruim 15 nu. Voor de aandelen uit de andere regio’s liggen de waarderingen nog lager. Met 11 voor de opkomende landen en een ruime 12 voor de Europese en Japanse regio. De Europese aandelen prijzen nu een winstdaling in van rond de 10% in 2019 tegenover analistentaxaties van een winstgroei van 10%. De winsttaxaties zijn te optimistisch, maar een forse winstdaling zoals uit de waarderingen blijkt, is te negatief.

Keerpunt voor actief versus passief

Uitdagende omgeving met rendementsperspectief

Kortom, voor 2019 is het marktbeeld uitdagender geworden. Met alle uitdagingen op monetair, economisch en (geo)politiek vlak laten we de periode van lage volatiliteit achter ons. Aandelen zullen van tijd tot tijd scherpe bewegingen kunnen laten zien, zoals het vierde kwartaal heeft uitgewezen. Maar met het uitblijven van een recessie, ruimte voor winstgroei, een aantrekkelijk dividendrendement en lagere waarderingen dan in 2018 is er voldoende rendementsperspectief om aandelen te blijven overwegen in portefeuille. Europese obligaties zijn door de negatieve reële rente nog altijd geen goed alternatief voor aandelen.