Een man en een vrouw aan tafel

Taboes doorbreken en hulp op maat met Nederlandse Schuldhulproute

Van regelmatig rood staan tot grote schulden: veel Nederlanders liggen er ’s nachts wakker van. Banken bundelen daarom hun krachten met maatschappelijke partners om die zorgen aan te pakken. Met resultaat: onlangs werd in het bijzijn van koningin Máxima de Nederlandse Schuldhulproute (NSR) gelanceerd. Een soort ‘traject’ voor iedereen met geldproblemen – met Geldfit.nl als startpunt. Eén loket dus waar íédereen terecht kan. ‘Ik ben er trots op dat we dit samen met anderen voor elkaar boksen’, zegt Mariëlle Lichtenberg, directeur Particuliere Klanten Rabobank. ‘De missie ‘financieel gezond leven’ geldt voor al onze klanten én alle Nederlanders. Als coöperatieve bank zijn we zeer gecommitteerd om ons daar hard voor te maken.’

Mariëlle Lichtenberg

De crisis lijkt achter de rug, de economie bloeit, maar toch sluimert er iets. Een relatief onzichtbaar probleem dat groter is dan het lijkt. Financiële problemen, van groot tot klein, houden een groot deel van de bevolking in hun greep. Maar liefst 1,4 miljoen huishoudens hebben betalingsproblemen, waarvan 550 duizend ernstige. Terwijl ruim tachtig procent niet zichtbaar is bij schuldhulpverlening. Dat komt door het taboe dat heerst op geldproblemen: mensen met schulden trekken niet graag aan de bel. Maar ook doordat de hulp veel te versnipperd georganiseerd is, constateert Lichtenberg. ‘Daarom zijn we samen met de Nederlandse Vereniging van Banken gaan onderzoeken hoe we dat systeem kunnen verbeteren.’

Foto: Mariëlle Lichtenberg, directeur Particuliere Klanten Rabobank

Experimenteren

Dat onderzoeken begon met een voorzichtig experiment. Lichtenberg: ‘We hebben klanten benaderd die bijvoorbeeld regelmatig rood staan of wel netjes hun lening afbetalen, maar vaak met hun creditcard geld pinnen; signalen die kunnen wijzen op (beginnende) financiële problemen. Telefonisch en per e-mail hebben we ze gevraagd of ze hulp konden gebruiken, zonder daarbij opdringerig of belerend te zijn. Wat bleek? Mensen waren blij met onze proactieve signalen en aanbod voor gerichte hulp. Toen wisten we meteen: hier moeten we iets mee.’

De banken en partners zijn gaan proefdraaien in een paar gemeenten. ‘We zijn gaan uitpluizen hoe we de infrastructuur voor gerichte hulp konden verbeteren, met één schuldhulploket als uitgangspunt’, zegt Lichtenberg. ‘Voor de Rabobank is dat een dankbare taak, want wij kunnen een beroep doen op ons enorme netwerk. Lokaal en regionaal hebben we veel contacten met instanties om die hulproute optimaal in te richten. We zijn gestart in zeven gemeenten, maar willen uiteindelijk een landelijke route optuigen. Met als ambitie om volgend jaar al samen te werken met veertig gemeenten en met meerdere grote bedrijven die hun klanten en medewerkers naar de schuldhulproute begeleiden.’

Eén route, vier afslagen

En die route begint dus op Geldfit.nl. Na het invullen van een korte test vinden mensen hier gemakkelijk de juiste weg, die gesplitst wordt in vier ‘afslagen’: online zelfhulp, een digitale vrijwilliger (‘buddy’) van de organisatie fiKks, een lokale vrijwilliger van bijvoorbeeld Humanitas of SchuldHulpMaatje en professionele hulp van een sociaal-werkorganisatie of schuldhulpverlening via de eigen gemeente. 

Lichtenberg: ‘Wat natuurlijk fantastisch is, is dat een groot deel van de initiatieven die inmiddels in zwang zijn uit onze koker komt. Geldfit.nl, de Moedige Dialoog: de Rabobank stond aan de wieg van al deze uitvindingen. Iets waar we hartstikke trots op kunnen zijn. Vanuit onze coöperatieve roots doen wij écht meer dan alleen bankieren. Hopelijk gaan steeds meer mensen dat ervaren.’

Problemen in de buurt

Omdat één op de zeven mensen weleens worstelt met de financiën, is de kans groot dat vrijwel iedereen iemand in zijn of haar omgeving kent voor wie dit geldt. Zo ook Lichtenberg. ‘Mijn ogen werden geopend toen een vriendin na haar scheiding bij me aanklopte voor hulp. Haar ex-man deed altijd de financiën, nu stond ze er ineens alleen voor. Met minder inkomen, terwijl de hypotheekafschrijvingen en verzekeringen gewoon doorliepen. Ze was het overzicht kwijt. Ik ben met haar rond de tafel gaan zitten om de zaken op een rijtje te zetten. Stukje bij beetje kreeg ze weer inzicht in haar nieuwe situatie en van daaruit ook meer grip op haar inkomsten en uitgaven. De stapjes die ze moest zetten waren op zich niet ingewikkeld, maar ze was in een situatie beland waarin ze niet meer wist waar ze moest beginnen. Daarom is gerichte hulp, en dus één loket of aanspreekpunt, ook zo belangrijk.’

Schaamte en online anonimiteit

De Rabobank kijkt ook waar de hulp beter, gerichter en efficiënter kan. Welke foefjes op de website en in de app kunnen het mensen nog gemakkelijker maken om hun geldzaken te beheren? Want een schuldhulproute is mooi, maar het online domein blijft net zo belangrijk. Lichtenberg: ‘We willen het taboe dat op schulden rust doorbreken door het bespreekbaar te maken, maar we zien ook dat het voor sommige mensen juist fijner is om online de eerste stappen te zetten. Begrijpelijk natuurlijk, als je nog geen torenhoge schulden hebt en je beginnende problemen zelf online op kunt lossen.’

Toch vindt Lichtenberg het wel noodzakelijk dat er meer aandacht komt voor schuldenproblematiek. ‘Mensen moeten ermee naar buiten durven treden. Er zijn zo veel mensen met geldzorgen, dus er is geen enkele reden voor schaamte. Durf hulp te vragen. En te bieden natuurlijk, als je iemand kent die het financieel moeilijk heeft.’

Biedt dit nobele streven naar financiële gezondheid de Rabobank overigens niet ook commerciële kansen? Immers: hoe minder mensen met schulden, hoe minder kosten voor de bank. Lichtenberg: ‘Vooral cynici zullen redeneren dat wij dit alleen doen om te zorgen dat we geen verlies lijden aan onze klanten, maar voor ons is deze missie puur maatschappelijk. We zijn een coöperatieve bank en hebben de plicht om dit te doen. Of het ons onder de streep wat oplevert is echt bijzaak.’

Aansluiting gezocht

Organisaties die in een vroeg stadium bij mensen signalen zoals (dreigende) betalingsachterstanden opvangen, kunnen zich bij de NSR aansluiten. Van belang is dus dat ook zij, net als de banken, een rol gaan spelen in het bijtijds signaleren van geldproblemen en onderdeel gaan uitmaken van de Nederlandse Schuldhulproute.