Horeca- en foodbedrijven in de knel: "Er verdampt zo'n zeven miljard euro"

Hoe houden ondernemers het hoofd boven water?

"We draaiden maar liefst tachtig procent minder omzet"

Foto afhaalkoffie



Onlangs is de tweede lockdown ingegaan. Een 'lockdown light' weliswaar, maar dan nog; opnieuw worden ondernemers in en rondom de horeca keihard getroffen. 's Lands grootste groente- en fruitleverancier, en klant van Rabobank, doet een boekje open over de enorme impact van de crisis op de bedrijfsvoering. Martijn Rol, sectorspecialist food, vertelt op zijn beurt over de klappen maar ook over de kansen van deze barre tijden voor de foodsector.

Van Gelder groente & fruit wordt hard geraakt. Het hypermoderne familiebedrijf levert al ruim 65 jaar dagverse aardappelen, groente en fruit aan de horeca. Nu die sector op slot zit, ziet het bedrijf het mislopen van enorme inkomsten met lede ogen aan. "Vooral bij de eerste lockdown was de schade aanzienlijk", zegt algemeen directeur Gerrit van Gelder. "We draaiden maar liefst tachtig procent minder omzet. Nu is de klap minder heftig, want hotelketens blijven bijvoorbeeld nog open en steeds meer horecaklanten van ons zijn begonnen met het aanbieden van afhaalmaaltijden. Maar alsnog lopen we zo'n zestig tot vijvenzestig procent omzet mis. Dan heb je het dus over miljoenen per week."

Nijpend
"Neem alleen al de horeca op Schiphol", vervolgt Van Gelder. "Voor die tak draaiden we voorheen 40.000 euro omzet per week, nu is dat nog maar 3.000. Verder zijn de bedrijfskantines dicht – ik verwacht ook niet dat die dit jaar nog opengaan. En een groot deel van onze productie was bestemd voor cruiseschepen, die varen normaal gesproken nog volop in september en oktober. Nu is het stil op zee, dus ook dat deel van onze omzet lopen we mis. Maar voor onze klanten is het natuurlijk minstens net zo zwaar."

Van Gelder heeft nog geen gebruik hoeven maken van supportmaatregelen van de bank. "Behalve een NOW-regeling (tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid, red.) hebben we gelukkig nog geen steun van Rabobank nodig gehad. Hopelijk blijft dat zo. Maar de situatie wordt wel steeds nijpender. Zéker als er een derde lockdown komt."

Verschuivende vraag
Volgens Rol verdeelt de crisis de foodsector in 'winnaars' en 'verliezers'. "Door de sluiting van restaurants en cafés verschuift de vraag van horeca, ook wel foodservice, naar food retail. Want we gaan met z'n allen niet minder eten, maar wel ánders: vooral thuis en veel minder buitenshuis of onderweg. Daar profiteren supermarkten en speciaalzaken zoals bakkers en slagers van. Maar voor die branches geldt wel een belangrijke nuance. Rol: "Hun locatie is enorm belangrijk. Veel retailers op high traffic-plaatsen, zoals stations, hebben nu minder aanloop doordat veel meer mensen thuiswerken. En er zijn speciaalzaken die veel leveren aan de horeca óf zelf een eetgelegenheid exploiteren. Denk aan een bakker met een lunchroom. Ook die hebben het natuurlijk zwaar."

Beperkende maatregelen
Eén ding is in elk geval duidelijk: de hele foodservice-sector is hard geraakt. Rol: "Van restaurants en cafés tot aan cateraars, congrescentra en hotels. Die worden allemaal getroffen door de verplichte sluiting van eet- en drinkgelegenheden, maar ook door allerlei andere beperkende maatregelen. Zo moeten zij de anderhalvemetermaatregel bewaken of mogen zij maar maximaal dertig gasten ontvangen. Dat kan soms knap lastig zijn."

Tel daar de wegvallende toerisme-inkomsten bij op, waardoor de horeca zeker in het hoogseizoen veel heeft moeten inleveren. Rol verwacht dat eventuele versoepelingen, die hopelijk binnen een paar weken worden afgekondigd als de besmettingen weer zijn gedaald, zal gebeuren "onder een breed scala van beperkende richtlijnen". Ook voor het internationale toerisme en de zakelijke events ziet hij het op de korte termijn niet heel rooskleurig in. "Waarschijnlijk staan die branches tot ver in 2021 of zelfs 2022 onder druk."

Verdampende omzet
Een en al kommer en kwel dus … Of toch niet? "Zeker niet", zegt Rol. "In een aantal segmenten groeit de sector juist. Het thuisbezorgen van boodschappen en maaltijden groeit sterk, supermarkten groeien acht à negen procent en creatieve restaurants weten hun schade te beperken door afhaalmogelijkheden of maaltijdboxen aan te bieden. Natuurlijk, die schade blijft groot, ondanks alle creativiteit. Alleen al voor dit jaar is beraamd dat de totale foodservice met dertig tot veertig procent zal krimpen. Dan heb je het over zo'n zeven miljard euro aan omzet die compleet verdampt."

Voor toeleveranciers zoals groothandels en de voedingsmiddelenindustrie hangt de impact sterk af van hun afzetkanaal. Het spreekt voor zich dat de in horeca gespecialiseerde groothandels het moeilijk hebben. Net als producenten van ijs, friet en bier dat vooral in grote volumes in horecagelegenheden wordt geserveerd, gebakken en getapt. Terwijl leveranciers aan supermarkten hun omzet juist zien stijgen. Rol: "Het lijkt er dus op dat de foodbedrijven die flexibel zijn in het verschuiven van hun afzet van foodservice naar food retail de klappen het beste kunnen opvangen."



Martijn Rol
Martijn Rol



Nieuwe broodwinning
Kunnen ondernemers verder nog acties ondernemen om de pijn te verzachten? En waar kan Rabobank eventueel te hulp schieten? "Foodbedrijven overleven aan de ene kant door de kosten terug te dringen", zegt Rol. "Bijvoorbeeld bij personeel, inkoop, huur of investeringen. Aan de andere kant zoeken ze naarstig naar nieuwe bronnen van inkomsten. Neem een bierbrouwer die zijn afzet probeert te verschuiven van horeca naar retail. Maar da's makkelijker gezegd dan gedaan. Er moet van alles worden aangepast. Verpakkingen, etikettering, noem maar op. Lang niet elk product dat bedoeld was voor de horeca leent zich meteen voor andere kanalen."

"Verder kunnen ondernemers een beroep doen op steunmaatregelen van de overheid. Zoals uitstel van belastingen, of een NOW-regeling (tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid, red.) voor het dekken van de personeelskosten. Rabobank heeft veel ondernemers kunnen helpen met noodkredieten en tijdelijke uitstel van betaling. Ook met deze tweede semi-lockdown kunnen we die middelen nog steeds inzetten, hoewel er een kritische toetsing aan vooraf gaat. Vanwege de grote onzekerheid rondom corona en de duur van de nieuwe maatregelen moeten we de overlevingskansen per onderneming peilen."

Rabobank zet zich ook in om nieuwe business in het leven te roepen. De steun aan de campagne Support Your Locals is daar een goed voorbeeld van. Maar ook Rabo's netwerk is waardevol, beaamt Rol. "Onlangs hoorde ik het mooie verhaal van een accountmanager die een foodbedrijf dat levert aan de horeca, heeft weten te koppelen aan een onderneming die in de retailbranche opereert. Zodat ze samen zaken kunnen doen. Voor sommige bedrijven kan dat net het verschil betekenen tussen wel of niet overleven."

Fraaie initiatieven
Rol is onder de indruk van alle creativiteit bij ondernemers, die ondanks de ellende ook proberen de nieuw inkomsten te genereren. "Ik ken een tapasrestaurant dat een kleinschalige speciaalzaak heeft geopend. En een sterrenrestaurant dat online kookworkshops aanbiedt; die zaak levert maaltijdboxen aan huis waarmee klanten zelf kunnen koken, onder virtuele begeleiding van een echte kok. Er zijn samenwerkingsverbanden tussen boeren, horeca, retail en producenten gestart, om zo alsnog verse producten te kunnen verkopen die anders op het land of in de koeling liggen te verpieteren. In Amsterdam is een prachtig initiatief ontstaan waar boeren en burgers aan elkaar zijn gekoppeld om maaltijdboxen te bezorgen bij gezinnen die het nu extra zwaar hebben. Heel mooi om te zien."

Ben jij betrokken bij een coöperatieve samenwerking van Rabobank? Meld het initiatief dan bij de redactie van Rabo &Co via raboencoredactie@rabobank.nl. Wie weet komt jouw inspirerende voorbeeld in aanmerking voor een publicatie op dit platform!