"Op verjaardagen voel ik dat onbegrip weleens"
TEKST: MENSJE MELCHIOR
BEELD: FRANK RUITER


Begin vorig jaar leek de stikstofcrisis hét probleem van 2020 te worden. Varkenshouders stonden voor de keuze: doorgaan, of gebruikmaken van een aantrekkelijke stoppersregeling? Maar helemaal ophouden met boeren is makkelijker gezegd dan gedaan. In dit tweede deel van het tweeluik 'Stoppen of doorgaan' vertelt varkenshouder Tom Janssen over zijn keuze. "Iets anders dan dit wil ik helemaal niet.”

Met ruim vierhonderd stoppers is het aantal varkenshouders dat het bedrijf vaarwel zegt onverwacht groot. Toch gaan de meeste varkenshouders, negentig procent van het totaal, gewoon door. Wat zijn hun overwegingen? En hoe houden zij zich staande in de stikstofcrisis?



Tom Janssen van varkenshouderij in het Limburgse Castenray



Fors investeren
Tom Janssen (33) heeft een varkenshouderij in het Limburgse Castenray, met "vijfhonderd fokzeugen en vierduizend vleesvarkens". Zijn vrouw werkt af en toe mee, naast haar baan in het onderwijs. Ze wonen op het terrein met hun kinderen – een meisje van 3 en een jongenstweeling van 1,5 jaar oud. Zijn ouders hadden geen boerenbedrijf, maar het beroep heeft hem altijd getrokken.

Hij begon zijn boerencarrière met bijbaantjes bij agrarische bedrijven. "Helpen bij de koeien." Later werd hij bedrijfsleider bij een varkenshouderij. Ruim negen jaar geleden ging hij een vennootschap onder firma aan met de eigenaar van het bedrijf dat hij drie jaar geleden definitief overnam. Na de overname moest hij fors investeren in een nieuwe zeugenstal, biggenstal en kraamstal. Ook bij hem wordt de ammoniak afgevangen met luchtwassers en hij wilde de verouderde stallen vervangen voor efficiëntere exemplaren.

"Doorontwikkelen vind ik prachtig"
Zijn kantine, tevens kantoor, kijkt uit op de stal met fokzeugen. Ze liggen en lopen met z’n zessen in 'hokken'. Het voeren is helemaal geautomatiseerd. "Ze krijgen bijna te eten, dus straks gaan ze lekker veel geluid maken", zegt Janssen. "Ze hebben een chip in het oor en kunnen naar het voerstation om daar hun portie te halen, meerdere keren per dag."

Stoppen komt niet eens bij hem op. "Ik ben begin 30 en moet dus nog wel even. Iets anders dan dit wil ik helemaal niet. Ik vind het heerlijk om te ondernemen, om steeds te bekijken hoe het beter kan. Het doorontwikkelen vind ik ook prachtig; dat je aan knoppen draait en dan resultaat ziet. Neem de genetica: ik heb een bepaald ras zeugen en daar fok ik mee verder. Ons eindproduct is het vleesvarken dat naar de slacht gaat, en door goed te kijken van welke beren je sperma koopt kun je uitvinden bij welke combinatie je de beste biggen krijgt – met de juiste spier- en spekverhouding."

Onbegrip
Zorgen over de stikstofcrisis maakt hij zich niet. "Mijn hele bedrijf is emissiearm. Door de investeringen voldoe ik aan alle eisen." Zijn vak heeft eigenlijk maar één nadeel, vindt Janssen: het onbegrip in de samenleving. Uit een onderzoek van Wageningen University blijkt dat de varkenshouderij bij burgers het slechtste imago heeft van alle agrarische bedrijven. Janssen: "Ik merk daar niet heel veel van in mijn dagelijks leven – hier in de omgeving weten mensen heel goed hoe het zit. Maar toch … Op verjaardagen voel ik dat onbegrip weleens. In mijn stallen hebben de varkens het prima naar hun zin en deze stallen zijn heel gangbaar in de sector. Toch blijft op de een of andere manier het beeld kleven van ‘varkensflats’, uitstoot en varkens die de hele dag in krappe kooien zitten. Terwijl dat allemaal echt achterhaald is.’ Hij probeert zich er niet zo druk om te maken en onderneemt rustig door.

Lees ook deel 1: "Helemaal stoppen met boer zijn, dat kan ik niet"

Tom Janssen van varkenshouderij in het Limburgse Castenray

Rabo & stikstof
Rabobank constateert dat breed erkend wordt dat vernieuwing van het platteland noodzakelijk en urgent is. Als 'huisbank van het landelijk gebied' heeft Rabobank een verantwoordelijkheid om bij te dragen aan het oplossen van de gestelde maatschappelijke uitdagingen. Sterker nog: we zien dit als een integraal onderdeel van onze missie en identiteit. Wij intensiveren de advisering en begeleiding van stoppers om hun nieuw perspectief te bieden, denk bijvoorbeeld aan vermogensplanning. Wij vragen een actieve bijdrage van de overheid aan het oplossen van de fiscale problemen bij staking.

Ben jij betrokken bij een coöperatieve samenwerking van Rabobank? Meld het initiatief dan bij de redactie van Rabo &Co via raboencoredactie@rabobank.nl. Wie weet komt jouw inspirerende voorbeeld in aanmerking voor een publicatie op dit platform!