Week 12, Kwaad / Aardig

Ik stel me een tijdperk voor waarin we niet alleen proberen te begrijpen hoe een cel in elkaar zit maar waarin ze dient als model om de samenleving in te richten. We moeten niet vergeten dat de cel al ruim vier miljard jaar bestaat. Het is een levend archief van de verzamelde kennis van talloze interacties met de wereld. Uitdagingen die zijn aangegaan, problemen die zijn overwonnen, vormende ervaringen en slimme aanpassingen. De cel weet dingen die wij als mens nog maar nauwelijks beseffen. Bijvoorbeeld hoe je een duurzame relatie aangaat met je omgeving of wanneer je de grenzen overschrijdt. Wanneer je stil moet zijn of juist in actie moet komen. En misschien ook hoe we een economie kunnen vormgeven die onze levende planeet ondersteunt.

Kunstzaken Arne Hendriks week 12: afbeelding kwaad/aardig met post it

De kwaadaardige groei
Ook cellen gaan wel eens in de fout en soms ontstaan er dan een onbeheersbare vorm van groei. Vorige week sprak ik kort over het invloedrijke artikel 'The hallmarks of cancer' van twee kankeronderzoekers, Doug Hanahan en Bob Weinberg. Ze geven daarin een overzicht van de verschillende ‘trucs’ van de kankercel om ongeremd te groeien en te overleven ten koste van zijn omgeving. Ik wil die tien kenmerken graag noemen zonder vooruit te lopen op wat ze ons kunnen leren over de huidige samenleving. Ze zijn ook zonder uitleg heel duidelijk. Trekt u vooral uw eigen conclusies. Omdat ik op zoek ben naar kennis die de cel overstijgt heb ik de titel van de tien kenmerken die Hanahan en Weinberg benoemen een beetje aangepast. Waar zij specifiek over kanker en tumoren spreken, spreek ik bij voorkeur van kwaadaardige groei. Soms komt dat niet helemaal lekker uit en hier en daar verandert er misschien iets aan de betekenis, maar dat risico moeten we misschien even voor lief nemen. Als de cel ons inderdaad iets over de inrichting van onze economie te vertellen heeft moeten we sowieso op zoek naar een nieuwe taal.

Kunstzaken Arne Hendriks week 12: afbeelding kwaad/aardig krantenknipsel

De tien hoofdkenmerken van kwaadaardige groei zijn:
Pijltje


1. Zelfvoorziening in groeisignalen.

Groei vindt normaal gesproken plaats als reactie op signalen uit de omgeving. Kwaadaardige groei heeft zulke signalen niet nodig omdat het zichzelf een groeisignaal kan geven, en heeft in veel gevallen zelfs geen signaal nodig. Het sein staat chronisch op groei, ook als de omgeving daar niet helemaal niet van gediend is.


rondje/kruis


2. Ongevoeligheid voor anti-groeisignalen.

Kwaadaardige groei kan negatieve groeisignalen uit de omgeving negeren. In de normale groeicyclus zijn er verschillende controlepunten waarop ongewenste groei kan worden afgebroken. Bijvoorbeeld omdat bepaalde informatie ontbreekt of vanwege een foutief ontwerp. Kwaadaardige groei omzeilt deze systemen.


kruisje


3. Geblokkeerde zelfverwijdering

Wanneer een normale cel merkt dat hij niet goed functioneert en niet kan worden gerepareerd heft hij zichzelf op. Soms is de cel zich niet bewust van zijn falen en zijn er signalen uit de omgeving nodig waarna alsnog opheffing volgt. Kwaadaardige cellen doen geen van beide en blijven zich vermeningvuldigen.


infinity


4. Onsterfelijkheid

De meeste normale cellen kunnen zich tussen de 40 en 60 keer delen. Daarna stopt de deling. Daarmee wordt voorkomen dat de accumulatie van kopieerfouten in het DNA ertoe leidt dat een cel ziek wordt. Kwaadaardige groei corrumpeert dit telmechanisme zodat het zich eeuwig kan blijven vermenigvuldigen waardoor het aantal fouten en daarmee de chaos toeneemt.


rol


5. Stimuleren van toevoerwegen

Het vijfde kenmerk verplaatst de aandacht naar de omgeving rondom de groei. Kwaadaardige groei is gulzig. Om te kunnen blijven groeien zijn veel meer grondstoffen en energie nodig. Om daarin te voorzien te voorzien verleidt de kwaadaardige cel toevoersroutes om hun koers richting de kwaadaardige groei te verleggen.


spookje


6. Invasiviteit en uitzaaiing

Er is nog een manier waarop kwaadaardige groei zichzelf in stand houd en dat is door het koloniseren van nieuwe territoria die kunnen voorzien in de enorme behoefte aan grondstoffen. Gezonde cellen koloniseren niet en oefenen hun functie lokaal uit.


gen


7. Deregulering van de energievoorziening

Kwaadaardige groei voorziet op een hybride manier in zijn energiebehoefte. Een manier die sneller energie vrij maakt, maar ook veel inefficienter omgaat met grondstoffen en veel vervuilender is. Een deel van het ‘afval’ wordt gerecycled en als grondstof gebruikt om verder te kunnen groeien.


virus


8. Vermijding van het immuunsysteem

Het is vaak niet makkelijk voor het immuunsysteem om kwaadaardige cellen te herkennen en te verwijderen. Het zijn immers gemuteerde lichaamseigen cellen en ze lijken dus veel op normale cellen. Kwaadaardige groei is ook erg behendig in het om de tuin leiden van het immuunsysteem. Soms worden ze zelfs gecorrumpeerd en gerecruteerd en helpen ze groei te bevorderen.


dna/gen


9. Instabiliteit van DNA en mutatie

De eerste acht kenmerken zijn capaciteiten die kwaadaardige groei mogelijk maken. De volgende twee kenmerken zijn de eigenschappen die tot de vorming van deze capaciteiten leiden. Kenmerk negen is dat in het DNA van kwaadaardige groei de systemen die de informatie beschermen tegen corruptie of schade zijn weggevallen of niet goed functioneren. Het gevolg is dat deze informatie kan veranderen. Daarbij ontstaan soms eigenschappen die tot kwaadaardige groei leiden.


fire


10. Ontsteking

De tweede factor die kwaadaardige groei mogelijk maakt is ontsteking. Normaal gesproken is ontsteking onderdeel van een immuunrespons op beschadigd weefsel, zoals bijvoorbeeld in een wond. Als reactie op de ontsteking reizen cellen naar de bron, beginnen te delen en nieuwe toevoerkanalen te maken zodat grondstoffen en energie de schade kunnen herstellen. In het geval van kwaadaardige groei is er echter vaak helemaal geen werkelijke schade. De ontsteking wordt chronisch in stad gehouden om in de behoefte aan grondstoffen en energie te voldoen. Men spreekt ook wel van een open wond die nooit heelt. En dat terwijl er geen wond is.


Rondje compleet

Open wond economie
Ik kan het tich niet helemaal laten iets over de relatie met het huidige economische systeem te zeggen. Met het chronische verlangen naar groei dat onze samenleving beheerst lijken we ons af en toe in een open-wond economie te bevinden. Door de economische gevolgen van Covid 19 is er nu een echte wond in die denkbeeldige wond ontstaan. De vraag is of het ons in de komende periode lukt om de echte en de denkbeeldige wonden van elkaar te onderscheiden. Als dat niet lukt vrees ik dat we binnenkort weer terug bij af zijn. Veel vormen van kanker reageren in eerste instantie goed op behandeling. Maar helaas gaat het daarna vaak toch weer mis en komt de ongewenste groei nog kwaadaardiger terug. Wie zou niet alles op alles zetten om dat te voorkomen?


Interest