Economie binnenland - Column Tim Legierse

Tim Legierse

Last van nuance

Het gaat duidelijk wat beter met de Nederlandse economie. Of moet ik zeggen: wat minder slecht? Een serieuze analyse en duiding van de economische omstandigheden en vooruitzichten leiden vaak niet tot al te sterke uitspraken. Tegelijkertijd bestaat er bij veel mensen en media veelal de wens om met eenduidige, heldere uitspraken te komen. Maar omdat de situatie meestal niet zo eenvoudig in elkaar steekt, ben je als econoom al snel aan het nuanceren.

De afgelopen jaren was de economische situatie vaak negatief en ernstig. Daardoor heb ik vooral veel uitgelegd dat sommige zaken minder ernstig waren dan ze leken, of verteld hoe het een en ander wel weer goed kon komen. Positieve geluiden laten horen in donkere dagen dus. Pas nu het weer wat beter gaat met de economie besef ik hoe plezierig dit is.

De situatie is inmiddels immers omgekeerd. Het positieve nieuws domineert. En dus is nu de tijd gekomen dat ik tegen die positieve stroom in uitleg dat niet alle problemen van de afgelopen jaren helemaal voorbij zijn. Net als in de donkere dagen ontstaat daardoor wat mij betreft een beeld dat recht doet aan de economische situatie en de vooruitzichten. Maar voor mij is er toch een verschil. Mijn nuanceringen houden tegenwoordig immers in dat ik pessimistische geluiden laat horen in betere tijden. En dat voelt niet goed.

Het liefst zou ik natuurlijk zonder voorbehoud een positief vooruitzicht voor de Nederlandse economie presenteren. Ik ben inmiddels ook wel een beetje klaar met crisis en recessie. Maar op dit moment zijn de positieve ontwikkelingen nog niet sterk en breed genoeg verdeeld om ze niet te nuanceren. Bovendien zijn er duidelijke risico’s te onderkennen die het prille herstel in de kiem kunnen smoren.

De terugkeer van economische groei die we voor 2014 voorzien is grotendeels gebaseerd op een hogere exportgroei. Een minder sterke ontwikkeling van de mondiale economische groei zal de vooruitzichten dus minder gunstig kunnen maken. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer het minder snel vergroten van de geldhoeveelheid door de Amerikaanse centrale bank (tapering) voor grotere problemen in opkomende markten zorgt dan we nu voorzien. Of doordat de Europese schuldencrisis weer in intensiteit toeneemt.

Zelfs als de verwachte exportgroei wel tot stand komt, dan voorzien we voor dit jaar nog een verdere daling van de particuliere consumptie. Daardoor zal het begin van het economische herstel niet in alle sectoren te merken zijn. Bovendien is de economische groei die we voorzien nog niet sterk genoeg om een verdere stijging van de werkloosheid te voorkomen. Voor veel bedrijven en huishoudens zijn de economische problemen ondanks de terugkeer van economische groei dit jaar dus nog niet voorbij.

Om de sfeer niet al te zeer te verpesten, eindig ik mijn lezingen over de economie tegenwoordig met "de magie van het vertrouwen". Het consumentenvertrouwen is in het afgelopen half jaar zeer snel toegenomen. Daar kan ik natuurlijk weer allerlei nuances bij noemen. Maar vergeef me dat ik dat nu even laat zitten. Bovendien gebied de eerlijkheid te zeggen dat economen niet heel goed zijn in het bepalen van het effect dat het wegvallen of terugkeren van het vertrouwen kan hebben op de economische ontwikkelingen. Dus uit de hoek van de huishoudens zou nog wel eens een verrassing kunnen komen. Hoewel we goede redenen hebben om een verdere krimp van de consumptieve bestedingen te verwachten, krijgt het vertrouwensherstel wellicht een sterker positief effect op de economische ontwikkeling dan we nu verwachten. In dat geval kan ik misschien dit jaar al iets meer zonder voorbehoud positief worden over de Nederlandse economie. Hoewel de nuance er wel nooit helemaal uit zal raken.

Publicatiedatum 05-02-2014