Familievermogen beschermen met een testament
Je werkt vaak jarenlang aan het opbouwen van vermogen. Dat doe je niet alleen voor jezelf, maar ook met het oog op de volgende generatie. Juist daarom is het belangrijk om na te denken over wat er gebeurt met dat vermogen als je er niet meer bent. Een testament biedt de mogelijkheid om bewuste keuzes te maken en om te voorkomen dat het familievermogen versnipperd raakt of onbedoeld elders terechtkomt. In dit artikel lichten we vier bepalingen toe die een belangrijke rol kunnen spelen bij het beschermen van familievermogen.
Vier bepalingen die richting geven
1. Uit- en/of insluitingsclausules
Een veelvoorkomende wens is dat wat je nalaat, daadwerkelijk bij je kinderen terechtkomt en daar ook blijft. Met een uitsluitingsclausule leg je vast dat de erfenis privévermogen van je kind is en niet in een huwelijksgemeenschap valt of deel uitmaakt van een verrekenbeding. Daarmee verklein je het risico dat het vermogen bij een eventuele scheiding deels bij een (ex-)partner terechtkomt.
Sinds de invoering van de beperkte gemeenschap van goederen in 2018 kan in sommige situaties juist een insluitingsclausule nodig zijn om hetzelfde beschermende effect te bereiken.
Om erfbelasting te verminderen, kun je overwegen de uit- of insluitingsclausule te versoepelen bij het overlijden van jouw (schoon-)kind. Het eerder uitgesloten vermogen wordt bij overlijden dan alsnog meegenomen in de nalatenschap.
Een notaris kan helpen om deze clausule vorm te geven zodat het aansluit bij jouw situatie en wensen.
2. Tweetrapsmaking: erfenis in twee stappen
Wanneer jouw kind ongehuwd en zonder nakomelingen na jou (als ouder(s)) komt te overlijden en geen testament heeft opgesteld, bepaalt de wet dat de nalatenschap toekomt aan jouw andere kind(eren). Over deze verkrijging is maximaal 40% erfbelasting verschuldigd.
Door in jouw testament een tweetrapsmaking op te nemen, kan het door jouw kind geërfde vermogen bij diens overlijden in feite terugkeren naar jouw nalatenschap en vervolgens worden verkregen door jouw andere kind(eren). In dat geval bedraagt de verschuldigde erfbelasting maximaal 20%.
Op deze manier blijft in een dergelijke, onverhoopte situatie meer familievermogen behouden. Samen met jouw notaris kun je de tweetrapsmaking zorgvuldig afstemmen op jouw persoonlijke situatie.
3. Testamentair bewind: beschermen én begeleiden
Je kunt in jouw testament opnemen dat wat jouw kinderen uit jouw nalatenschap verkrijgen, onder bewind wordt gesteld. Met een bewindclausule beperk je, vaak tot een bepaalde (meerderjarige) leeftijd, de zeggenschap over dit vermogen, terwijl jouw kinderen wel de financiële voordelen behouden.
Dit helpt jouw kinderen om geleidelijk vertrouwd te raken met het beheren van vermogen en biedt tegelijkertijd ruimte om te groeien in financiële zelfstandigheid. Daarnaast kan hiermee worden voorkomen dat zij in een vroeg stadium minder doordachte financiële keuzes maken, zodat het vermogen langer behouden blijft.
Bespreek met jouw notaris welke mogelijkheden het beste aansluiten bij jouw situatie en wensen.
4. Voogdij en financiële structuur
Voor minderjarige kinderen geldt dat, wanneer beide ouders zijn overleden, de rechter een voogd benoemt, tenzij je zelf een regeling hebt getroffen. Via een testament, notariële akte of inschrijving in het gezagsregister kun je vastleggen wie je als voogd wilt aanwijzen.
De voogd is verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van jouw minderjarige kinderen en legt hierover verantwoording af aan de kantonrechter. Je kunt de bevoegdheden van de voogd beperken door in jouw testament een bewindregeling op te nemen, zoals hierboven toegelicht.
Bewust keuzes maken, nu en later
Een goed doordacht testament gaat verder dan juridische vastlegging. Het weerspiegelt je waarden en je visie op de toekomst van je familie. Door tijdig stil te staan bij deze keuzes, geef je jezelf rust en je nabestaanden duidelijkheid.
Wil je weten hoe deze bepalingen in jouw persoonlijke situatie kunnen uitpakken? Dan is het verstandig om dit samen met een notaris te verkennen. Zo kijk je vooruit, met aandacht voor wat voor jou écht belangrijk is.
