Familiefonds: stap voor stap vermogen overdragen mét regie

Ouders stellen een overeenkomst op en leggen de spelregels van het fonds vast. Vervolgens dragen zij vermogen over aan het fonds. Vaak gaat dat om spaargeld, beleggingsportefeuilles, kunstcollecties of andere waardevolle bezittingen. In ruil voor dat vermogen krijgen zij participaties in het fonds.

Zo wordt het economisch eigendom (de participaties) gescheiden van het juridisch eigendom (bewaarder) en het beheer (dagelijks beheer en beleid). De ouders zijn veelal zowel de bewaarder als de beheerder. Zij kunnen de participaties door de jaren heen stap voor stap schenken aan hun kinderen of andere familieleden.

‘Die geleidelijke overdracht is niet alleen prettig voor de volgende generatie, maar kan ook fiscaal gunstig zijn, doordat ouders al tijdens hun leven vermogen schenken’, legt Susanna uit. Terwijl het economisch eigendom langzaam verschuift naar de volgende generatie, houden de ouders de regie. ‘Denk dan aan hoeveel je jaarlijks uitgekeerd krijgt over een participatie. Maar ook hoe je de beleggingsportefeuille wil beheren. Een paar keer per jaar komen alle leden van het fonds samen om over het beheer te spreken. Zo betrek je de volgende generatie bij het beleggingsvermogen.’

Door de opzet is het familiefonds een uitgelezen mogelijkheid om gezins- of familieleden stap voor stap te laten groeien in hun toekomstige rol als beheerder van een groot vermogen. ‘Je krijgt als ouders de tijd om uit te leggen waarom je het belangrijk vindt dat het vermogen binnen een fonds wordt beheerd – bijvoorbeeld omdat het om oud familievermogen gaat. Of om je kinderen geleidelijk te leren met een groot vermogen om te gaan. Kortom, het is een mooie manier om naast geld ook over te dragen wat je als familie belangrijk vindt.’

Een familiefonds is bovendien interessant als je het familievermogen als geheel bij elkaar wil houden. Zo biedt een grotere beleggingsportefeuille meer mogelijkheden dan verschillende kleine portefeuilles. En ook een kunstcollectie of ander familievermogen behoudt als geheel vaak meer waarde.

Niet voor iedere familie is een familiefonds hét instrument. ‘Een eerste belangrijke voorwaarde is dat er een groot vermogen is’, stelt Susanna. ‘Ook wil je zeker weten of dit het juiste moment is om dat vermogen over te dragen aan een fonds. Je private banker kan met een vermogensplan aan de hand van je toekomstwensen inzicht geven in of dit inderdaad de goede timing is.’

Susanna waarschuwt dat als fiscaliteit de voornaamste reden is een familiefonds op te richten, het interessant kan zijn om naar andere instrumenten te kijken. ‘Er zijn fiscale voordelen, maar die biedt bijvoorbeeld schenken op papier ook. Wat het beste bij jullie past, kan je private banker ook met je bespreken.’

Een familiefonds is relatief eenvoudig op te richten. ‘De notaris heb je hierbij niet nodig en grote banken, waaronder Rabobank, kunnen een familiefonds administreren’, legt Susanna uit. ‘Voor de inrichting werk je altijd samen met een accountant en fiscalist en kun je dit helemaal op jullie familiesituatie afstemmen. Zo kun je bijvoorbeeld vastleggen wie mogen participeren, hoe het gaat als iemand niet meer mee wil doen en wanneer inkomsten uit het belegde vermogen worden uitgekeerd. Ook kun je bepalen wat er gebeurt na overlijden van beide ouders. Een fonds is zo sterk als de afspraken die je er samen over maakt.’

Tot slot wil Susanna benadrukken dat een familiefonds het beste werkt als familieleden dezelfde visie hebben op het vermogen. ‘Je wilt je kinderen of andere familieleden goed kunnen uitleggen waarom je hiervoor kiest en wat je samen wilt bereiken. Ook daarbij kan de private banker helpen. En als er later toch een verschil van inzicht ontstaat, dan kan de accountant of fiscalist vaak helpen het gesprek in goede banen te leiden. In de praktijk zien we dat dit meestal heel goed gaat.’