Windenergie

Windenergie is in Nederland een belangrijke vorm van duurzame energie. Circa 50% van de groene stroom wordt opgewekt door wind. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

We bespreken de ontwikkelingen op het gebied van:

Veel potentieel dankzij lage kostprijs

Door de lage kostprijs op windrijke locaties is er nog veel potentieel. Desondanks is ook windenergie voor een rendabele exploitatie (nog) volledig afhankelijk van subsidie. In Nederland heeft de overheid hiervoor de SDE+ (Stimulering Duurzame Energie).

Vergunningverlening en het subsidiebeleid zijn bepalende factoren voor de groei van deze sector.

Aantal windturbines
Er staan in Nederland ruim 2.200 windturbines met een opgesteld vermogen van ca. 4.305 megawatt (MW), waarvan 959 MW op zee. De Nederlandse overheid heeft de ambitie het opgesteld vermogen te laten groeien naar 6.000 MW in 2020.

Economie

De markt professionaliseert verder waardoor de projecten groter worden. De meeste nieuwe projecten zijn groot van omvang, waarbij bijvoorbeeld tien windturbines in een lijnopstelling worden geplaatst.

De stoomprijzen staan onder druk door de:

  • overcapaciteit van energiecentralen
  • stijgende productie van stroom met zon en wind
  • stagnerende vraag naar stroom

Bij een toename van wind- en zonne-energie kunnen de onbalanskosten gaan stijgen.

Windenergie is één van de goedkoopste duurzame energiebronnen en de technologie is voldoende uitontwikkeld.

Duurzaamheid

Het duurzame karakter en de relatief lage kostprijs van windenergie zorgen voor "de wind in de zeilen" voor deze sector.

Wind op zee
Wind op zee is noodzakelijk om de duurzame energie-ambities te behalen. De overheid wil vanaf 2015 subsidiebudget vrijmaken voor wind op zee, zodat ondanks een iets hogere kostprijs voldoende projecten kunnen worden uitgevoerd.

Duurzaamheidsambitie overheid
De overheid heeft forse ambities om meer duurzame energie te faciliteren en gaat gebieden aanwijzen waar windenergie zich de komende jaren kan ontwikkelen. De landelijke overheid treedt daarbij meer dwingend op richting gemeentes. Daarnaast erkent de overheid dat ook kleinere initiatieven nodig zullen zijn om de doelstellingen te halen. Lokale overheden hebben vaak een duurzaamheidsambitie waarin windenergie geregeld een prominente rol speelt.

Innovatie

De ashoogte, rotordiameter en daarmee het vermogen van de windturbine neemt nog steeds toe. De grootste turbines in Nederland hebben een vermogen van 7,58 MW, met een tiphoogte van 198 meter.

Verdere technologische ontwikkelingen zullen ervoor moeten zorgen dat wind blijvend concurrerend is met andere duurzame energievormen.

Maatschappij

Het vinden van geschikte locaties op land is een zorgvuldig proces waarbij aandacht voor de omgeving belangrijk is. Overheden willen vaak van het gefragmenteerde landschap af en passen regelgeving daarop aan. Lijnopstellingen zijn de trend.

Burgers worden mondiger en het protest tegen windturbines wordt daardoor beter georganiseerd. Het gevolg is dat vergunningen langer op zich laten wachten.

Windenergie wordt vaker decentraal geproduceerd, middels windprojecten ontwikkeld door particulieren en/of ondernemers.

Wet- en regelgeving

Subsidies worden voor vijftien jaar afgegeven. Het verkrijgen van vergunningen is echter een langdurig en kostbaar traject; vergunningsprocedures nemen geregeld meerdere jaren in beslag. Eenmaal een vergunning verkregen bepaalt het dan geldende subsidiebeleid of het project rendabel is.

Het huidige subsidiebeleid geeft voorrang aan duurzame energievormen met de laagste kostprijs. Om van het huidige aandeel duurzame energie van 5% naar 14% in 2020 (en 16% in 2023) te groeien zal het subsidiebeleid verruimd worden.

Betekenis voor de klant

Windaanbod
Het windaanbod is bepalend voor de potentiële energieopbrengst van een windturbine. Dit windaanbod wordt berekend door gespecialiseerde adviesbureaus en weergegeven in een windrapport.

Een windrapport bevat:

  • windsnelheden
  • omgevingsfactoren en eigenschappen
  • de te verwachten opbrengst in jaarlijkse energieopbrengsten van de windturbine

Voor de financiering is een onafhankelijk windrapport noodzakelijk.

Infrastructuur
Aansluiting op het openbare elektriciteitsnet is afhankelijk van het opgewekte vermogen van de windturbine en de te overbruggen afstand.

Turbinegrootte
De grootte van een turbine kan in verschillende kenmerkende afmetingen worden aangeduid. Het elektrische generatorvermogen is het belangrijkste kenmerk en wordt uitgedrukt in megawatt. Andere kenmerken zijn de ashoogte en de rotordiameter, beide uitgedrukt in meters.

De gemiddelde productie per nieuwe turbine is door technologische ontwikkelingen en hogere masten sterk toegenomen. Een moderne turbine van 3 MW kan, afhankelijk van de locatie, per jaar 6.000.000 tot > 9.000.000 kWh elektriciteit opleveren. Dit is voldoende om circa 2000 huishoudens van elektriciteit te voorzien. In 2010 heeft de Rabobank als eerste een 7,5 MW windturbine gefinancierd in Nederland.

Er is een trend naar grotere rotordiameters, waardoor meer energie opgewekt kan worden bij hetzelfde generatorvermogen. Een moderne windturbine kent vaak een rotordiameter van 100 meter of meer. Ook ashoogtes nemen toe, aangezien het op grotere hoogte harder en constanter waait. De huidige windturbines hebben een ashoogte van 80 tot 120 meter en een rotordiameter van 90 tot 120 meter.

Ons afwegingskader
De opbrengst van een windturbine hangt af van een aantal factoren.

  • Locatie: aan de kust waait het gemiddeld meer en harder dan verder landinwaarts.
  • Gemiddelde draaitijd turbine: een windturbine levert elektriciteit vanaf windkracht 2, bereikt zijn maximale productievermogen bij windkracht 6 en wordt teruggeschakeld bij een windkracht boven de 10. Dit om overbelasting te voorkomen.
  • Hoogte turbine: op grotere hoogte waait het harder en is de windstroom minder turbulent.
  • Lengte rotorbladen: een langer rotorblad betekent meer vierkante meters om energie uit de wind te halen.
  • Ontwerp van de windturbine.

Erkende turbineleveranciers

Erkende turbineleveranciers in Nederland zijn:

  • Vestas
  • Enercon
  • Senvion
  • Nordex
  • Alstom
  • Lagerwey

Met deze partijen en windturbines heeft de Rabobank ervaring. Deze partijen geven ook diverse performancegaranties af, die van belang zijn voor de goedkeuring van financiering.

Kritieke succesfactoren

  • Overheidsbeleid: de SDE-subsidie verandert jaarlijks. Een eenmaal beschikte subsidie zal echter niet meer achteraf gewijzigd worden.
  • Energieprijzen: de elektriciteitsprijs is van invloed op de omzet.
  • Hoogte van de investering: mede bepalend voor de hoogte van de financiering.
  • Locatie: bepalend voor het windaanbod en daarmee de productie.
  • Windvolume: neemt sinds een aantal jaren af, maar kan ook ineens weer gaan toenemen. Het is onduidelijk wanneer en wat de oorzaak is van de afname.

Ondernemer
Voor de meeste ondernemers is windenergie een nieuwe activiteit. In de voorbereidende fase en bouwfase worden hoge eisen gesteld aan ondernemerschap. Gedurende de productie van energie is (beperkt) ondernemerschap of vakmanschap noodzakelijk. Denk bijvoorbeeld aan het beheer van de turbine en contracten. Financieel inzicht en inzicht in wet- en regelgeving is van groot belang.

Onderneming
Vanwege regelgeving op het gebied van ruimtelijke ordening is nieuwbouw van solitaire turbines beperkt. De capaciteit van turbines wordt steeds groter. Ze vormen vaak een onderdeel van een 'project', waarbij opstelling van turbines in de vorm van parken en lijnopstellingen worden gerealiseerd. Hierdoor wordt naar samenwerkingsvormen gezocht.

Grondeigenaren kunnen samen met collega's een collectief oprichten, maar ook opties als het verlenen van recht van opstal aan een exploitant komt voor. Van belang is de gekozen rechtsvorm met bijbehorend fiscaal regime.

Afzet
Om elektriciteit af te kunnen zetten is naast de infrastructuur een afnamecontract nodig. In Nederland heeft de afzet van groene stroom voorrang op het net. Door de grote omvang van de projecten zijn meestal investeringen in infrastructuur nodig om de stroom op het net te kunnen invoeden.

Door de toename van het aandeel windenergie wordt het matchen van vraag en aanbod steeds uitdagender. Elektriciteit wordt meer en meer decentraal opgewekt, wat andere eisen aan het elektriciteitsnet stelt. De komende jaren zullen in heel Europa grote investeringen in het net noodzakelijk zijn.

Sinds 2002 is het opgesteld vermogen in Nederland snel gegroeid. Voor 2020 wordt een forse groei verwacht om de doelstelling van 6.000 MW te kunnen halen. Binnen Europa zijn Duitsland en Spanje de koplopers. Wereldwijd is China de hardste groeier met 546,8 GW in 2017 en een verwachtte groei richting 800 GW in 2021.

Medio 2016 stonden in Nederland circa 2.200 windturbines met een gezamenlijk vermogen van circa 3.182 MegaWatt. In 2015 werd er voor 124,60 MW (2014: 175 MW) aan windenergie bij geplaatst op land. In andere Europese landen wordt al op grote schaal windenergie opgewekt. Wereldwijd staat in 2016 ruim 486,790 MW vermogen aan windturbines opgesteld (in 2015 was dit 432,680 MW).

Omzet
Elektriciteitsprijzen staan al enige tijd onder druk door:

  • dalende olie- en kolenprijzen
  • toenemend aanbod van duurzame energie uit Duitsland
  • verbeterde interconnectiviteit met het buitenland

Voor 2018 wordt een prijsdaling verwacht. Met name door de toename van duurzame elektriciteit en gas uit Europa. Wat de consument hiervan gaat merken is afhankelijk van de belastingen. Volgend jaar gaat de ODE (opslag duurzame energie) volgens planning van € 60 naar € 100 per jaar. Vervolgens zal de ODE in de komende jaren verder stijgen naar € 200 per jaar in 2020.

Aanbod Rabobank

Rabobank als financiële dienstverlener
De financiering van een windturbine wordt als separate lening verstrekt en komt in aanmerking voor groenfinanciering.

Laatste update: januari 2018

Gerelateerde branches

Biogasproductie

Zonne-energie

Contact

Rabobank