“Er kan veel lucht uit ons zorgsysteem”

Betere zorg door minder zorg is het credo van de strategische koers die het Brabantse ziekenhuis Bernhoven de komende jaren wil varen. Door zorg anders te organiseren, door meer met patiënten te overleggen en door een nieuwe besturingsstructuur, krimpt de omzet tot ieders tevredenheid.

Maatschappelijke doelstelling

“Wat is onze bijdrage in de maatschappelijke doelstelling om onze zorg betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief hoogwaardig te houden terwijl de solidariteit gewaarborgd blijft? En hoe zorgen we ervoor dat wij als ziekenhuis ook in de toekomst relevant blijven voor de omgeving waarin wij opereren?” Volgens algemeen directeur Peter Bennemeer waren dat de twee startpunten in 2014 om het echt anders te gaan doen. “Er is veel zorg waarvan een patiënt niet per se beter wordt of die thuis of in de eerste lijn beter gedaan kan worden, of zorg die gebeurt omdat artsen te weinig tijd nemen voor patiënten. Als je die zorg eruit haalt, kunnen de kosten per patiënt met zo’n 15 tot 20% afnemen.”

Meer tijd voor patiënten

Samen met de managers, de huisartsen uit de regio, de zorgverzekeraars en patiënten hebben de medisch specialisten van Bernhoven goed in kaart gebracht hoe ze de zorg slimmer kunnen organiseren. Uit die sessies zijn zo’n honderd initiatieven geselecteerd die het ziekenhuis nu in een periode van vijf jaar uitvoert.

Bij de spoedeisende hulp werken nu een internist, cardioloog, chirurg en geriater, die patiënten direct helpen als dat relevant is. Dat leidt tot minder en kortere opnames. Artsen nemen meer tijd voor hun patiënten en gebruiken daarbij de keuzehulp, een digitale beslisboom, die een arts samen met zijn patiënt doorloopt om te bepalen of een operatie daadwerkelijk zinvol is. Alleen al bij liesbreukoperaties blijkt dat 15 tot 20% van patiënten daarna van een operatie afziet. Patiënten met een verwijzing naar de oogarts, gaan nu eerst langs de optometrist. “Daarvan gaat 40% vervolgens wel naar de oogarts, die daardoor meer tijd heeft voor de serieuze problemen. Jaarlijks besparen we daardoor nu zo’n half miljoen euro.”

Snellere besluitvorming

Om de medisch specialisten ook eindverantwoordelijk te maken voor de nieuwe medische strategie heeft de raad van bestuur van Bernhoven plaatsgemaakt voor een directiecomité waarin de medisch specialisten ruim vertegenwoordigd zijn. “Daarmee hebben we alle kennis en expertise uit zo’n complexe organisatie direct aan de directietafel. De besluitvorming wordt sneller en effectiever en voor de uitvoering weet iedereen welke rol die moet spelen; de dokter staat daarbij ‘in the lead’.” Om de belangen van het ziekenhuis en de artsen nog meer parallel te laten lopen, zijn de medisch specialisten mede-eigenaar van het ziekenhuis geworden. “We hebben hiervoor een participatiemodel ontwikkeld dat we combineren met een loondienstverband. Inmiddels zijn al onze artsen in loondienst. Daardoor is er ook minder noodzaak om ‘productie’ te draaien. Dat willen artsen eigenlijk helemaal niet, ze willen vooral kwalitatief hoogwaardige en optimale zorg kunnen leveren.”

Operating model

Minder productie betekent wel dat Bernhoven haar interne organisatie moet aanpassen. “In oktober gaat onze organisatie helemaal op de schop. We starten dan met een nieuw ‘operating model’, gebaseerd op de weg die een patiënt door een ziekenhuis maakt. Langs vier resultaatverantwoordelijke eenheden - Acute zorg, Diagnose & indicatiestelling, Interventiezorgstraten en Chronische zorg - gaan we onze organisatie opzetten. De medisch specialisten maken onderdeel uit van een matrixorganisatie die alle zorg levert die in die vier clusters nodig is en kunnen zich helemaal op de inhoud concentreren. Om de complexe patiënt beter te bedienen wordt hiervoor zwaar ingezet op multidisciplinaire overleggen waardoor een patiënt sneller en beter behandeld wordt.”

Compensatie

Al in een vroeg stadium heeft Bennemeer allereerst CZ en daarna VGZ bij zijn revolutionair gedachtengoed betrokken om de omzetkrimp binnen het systeem op een goede manier te compenseren. “Door onze breed gedragen strategie, het leiderschap en de besturingsstructuur die uitvoering ook mogelijk maakt, hebben wij nu in een vijfjarenafspraak de ruimte als ziekenhuis om deze transitie te financieren. Voorwaarde is wel dat onze adherentie tenminste gelijk blijft en de wachtlijsten niet toenemen. In het begin van de periode investeren de zorgverzekeraars, in de loop van vijf jaar wordt dat afgebouwd en tenslotte vergoeden ze minder dan in het verleden.” Inmiddels heeft Bernhoven in het eerste jaar al 8% minder schadelast gerealiseerd, de verwachting is dat het ziekenhuis na vijf jaar op 18 tot 20% uitkomt. “Er zit meer lucht in het systeem dan wij met zijn allen dachten, terwijl we nu al zien dat onze patiëntenpopulatie toeneemt.”

Waardeketen

Bernhoven, huisartsen, CZ en VGZ bewijzen dat het mogelijk is om binnen het bestaande zorgstelsel de organisatie van zorg zo aan te passen dat die transitie naar betere zorg ook te financieren is. “Op korte termijn ontlast je het systeem niet, maar kun je wel substantiële stappen maken om daarna miljarden euro’s te besparen, terwijl de kwaliteit zelfs beter wordt. Belangrijk is dat we waardeketen denken én doen. De grootste uitdaging is de verzuiling in het systeem, niet alleen in het netwerk rondom een patiënt, maar ook tussen de maatschappen die allemaal onafhankelijk van elkaar inkomsten genereren.” In die transitie zijn verzekeraars de natuurlijke partner van de zorginstellingen, concludeert Bennemeer. “Zie hen als partner en doe de eerste stap. Wij als leiders kunnen het systeem die kant opsturen zodat het beter wordt voor de patiënt. Daar hebben we Den Haag niet voor nodig. Pak die verantwoordelijkheid, daarom zitten wij op deze positie.”

Lees de andere artikelen

Contact

Rabobank