Blog tuinbouw

Ruud Paauwe

Monopoliestrijd binnen de veredeling?

Ruud Paauwe

Recentelijk overstromen de media met berichten en artikelen over de zichtbare strijd tussen de veredelaars en zaadbedrijven internationaal. Besteedde het NOS journaal kortgeleden nog een item aan dit onderwerp, inmiddels werden er in het Het Financieele Dagblad ook al diverse artikelen aangewend. En ook afgelopen week was het raak in het NRC handelsblad, waarin Rijk Zwaan aan het woord komt. Maar het betreft niet alleen de voedselveredelaars, binnen de sierteelt zijn recentelijk ook overnames geweest die het landschap van de sierteelt drastisch kunnen veranderen als natuurlijk voorkomende eigenschappen van planten gepatenteerd kunnen worden.

World’s next best top breed

Binnen de veredeling worden miljoenen geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling om het beste ras in de markt te zetten, ofewel verzekerd te zijn van de hoogste omzet. Al deze miljoenen inspanningen moeten  dan ook worden terugverdiend, de kost gaat nog steeds voor de baat uit. De ontwikkelingskosten zijn gemiddeld tussen de 25-30% van de jaaromzet van een verdelingsbedrijf. De verdelingssector is hightech en big business. Genetisch onderzoek met de bijbehorende big data is de kraamkamer van de veredeling. Het overgrote deel van het personeel is hoogopgeleid en is van grote waarde voor de verdelingsbedrijven, omdat iedere veredelaar of deskundige specifieke kennis en ervaring heeft opgedaan die niet snel inwisselbaar is. Binnen de Nederlandse tuinbouw is de veredeling dan ook de best renderende sector qua winstgevendheid, innovatie en aantrekkelijk werkgeverschap. De verdelingsbedrijven staan altijd bovenaan de scorelijsten. Kortom, ‘looking for “world’s next best top breed”’ is zeer profijtelijk.

Protectionisme of monopolie

Als een business profijtelijk is, is het een logische reactie om dit dan ook zoveel mogelijk te behouden of af te schermen voor concurrenten. Op de markt wordt dan ook met meer en meer door investeringsmaatschappijen gekeken om partijen op te kopen en zo de positie van grote veredelingsbedrijven te versterken. Niks mis mee zou je zeggen, dat is normale marktwerking en schaarse goederen verkopen is altijd zeer lonend geweest. De vraag blijft echter: tegen welke prijs om een normaal maatschappelijk evenwicht te behouden? 

Momenteel is een aantal partijen binnen deze sector bezig om de in natuur voorkomende eigenschappen van planten te patenteren. Wat zou er bijvoorbeeld gebeuren in de maatschappij als (de nu nog) vrije O2 - ‘lucht’ dus, niet een bedrijfsnaam - gepatenteerd wordt en ervoor betaald moet worden?  U begrijpt: een extreem voorbeeld, maar met name in de kleinere gewassen kan snel een monopoliepositie ontstaan als het daadwerkelijk lukt om de eerder genoemde natuurlijke eigenschappen te claimen. De biodiversiteit en innovaties in variëteiten gaan dan snel achteruit met als gevolg verschraling en versobering van het aanbod voor producenten en consumenten.  En dan hebben we het nog niet eens over het bestaansrecht van de kleinere veredelingsbedrijven die ook produceren en niet altijd even kapitaalkrachtig zijn om 25-30% van hun omzet te investeren in research & development. Deze bedrijven verdienen het te blijven bestaan, omdat ze mede zorgen (en gezorgd hebben) voor de diversiteit en innovaties in nieuwe variëteiten. En daar plukken wij als consument iedere dag de vruchten van!

Blog, 10 juli 2015

Contact

Rabobank