'Local for local' in Duitsland een niche?

Ruud Paauwe

Ruud Paauwe

Vorige week werd in Berlijn de grootste AGF-beurs van Europa gehouden: de Fruit Logistica 2016. Alle reden dus voor een serieuze 'glastuinbouwexcursie' naar de Duitse hoofdstad. In alle vroegte bezochten we de Groothandelsmarkt Berlijn. Vooraf dachten we dat op dergelijke markten met name goedkopere (bulk)producten worden verhandeld, maar ook de Nederlandse cocktail- en trostomaten uit het duurdere segment bleken gewild.

Little Istanbul

Ook was het hele AGF-speelveld veranderd, van Duits in oriëntaals. Vooral de Turkse handelaren overheersten. Berlijn wordt niet voor niets ‘little Istanbul’ genoemd. In Berlijn vind je de grootste Turkse gemeenschap in het buitenland - circa 10% van de inwoners van Berlijn is van Turkse afkomst. Het straatbeeld van Berlijn wordt gesierd door de vele kleine groentewinkels, gerund door Turkse eigenaren. Het bestaansrecht van kleine groentewinkels blijft (voorlopig) in grote steden zoals New York, Londen, Berlijn en Amsterdam gewaarborgd door de vele verschillende culturen. De supermarkten in deze steden hebben niet de monopoliepositie die in de kleinere dorpen en kleinere steden soms overheersen.

Verder viel op dat Egypte veel ruimte innam als ‘official partner’ van de Fruit Logistica 2016. Niet zo gek, want het land is enorm belangrijk als versproducent van AGF. Egypte exporteert voor maar liefst 2 biljoen Amerikaanse dollar aan onder andere citrusvruchten, aardappelen, uien, aardbeien en groene bonen, vooral naar Rusland en Saoedi-Arabië.

Hogere marge door kleinere keten

De Fruit Logistica is dé ontmoetingsplaats voor (vers) fruit- en groente-minded Europa en enkele grote productiespelers buiten de EU. Nederland had met de deelname van de Holland Fresh Group groots uitgepakt en alle belangrijke Nederlandse tuinbouwstakeholders waren aanwezig. Ik kwam in contact met een Nederlands-Turkse teelt-handelspartij die producten in Turkije teelt en rechtstreeks afzet bij grotere retailers in de EU. Hiermee wordt de totale keten verkleind, met een hogere marge voor de producent. Dit was merkbaar aan de groei van het bedrijf: binnen twee jaar tijd bedroeg de omzet 11 miljoen euro per jaar! 

Wordt ketenverkleining en internationale samenwerking de toekomst voor Nederlandse glasgroenteproducenten? Het glasgroentelandschap in Nederland zal binnen tien jaar in elk geval drastisch veranderen; bovengenoemd voorbeeld is daarvan een voorteken.

Innovatieve verpakkingen

Op verpakkingsgebied waren ook de nodige innovaties te bewonderen. Neem de Amerikaanse 'seal bags', die je kan openen en sluiten met een plastic rits met handvat. Eén nadeel: de handenarbeid die nodig is om de producten in te pakken, kan in de EU de kosten nog niet dekken. In de VS wordt dit vooral door Mexicaanse arbeiders gedaan. Een uitdaging dus. Zijn we al in staat een 'inpakrobot' te ontwikkelen die het product niet beschadigt en met de uiteindelijke uitbetaalprijs meerwaarde biedt?

Cultuurverschillen

Met de legendarische woorden "ich bin ein Berliner" sprak John F. Kennedy in 1963 in Berlijn de mensen toe om zijn solidariteit met de West-Duitsers te betuigen. Eigenlijk zei hij letterlijk: "ik ben een doorgesneden gistbroodje met confituur ertussen". "Ich bin Berliner" was wel juist geweest. Cultuurverschillen kunnen al snel leiden tot spraakverwarringen. Zeker als internationale tuinbouwbedrijven meebeslissen over de toekomst van de Nederlandse tuinbouw, is de 'key'-succesfactor bij het opzetten van een buitenlandse vestiging: voldoende volhardend zijn om je de andere cultuur en gewoonten eigen te maken.

Local for local

Een goed voorbeeld is de Nederlandse tomatenteler die we bezochten in Lutherstadt Wittenberg. Hij teelt nu 'local for local' voor Berlijn en omgeving. We waren diep onder de indruk van de lokale gebruiken en cultuurverschillen waar dit soort ondernemers in Duitsland tegenaan loopt. Bijvoorbeeld: het verplaatsen en opnieuw uitzetten van salamanders vanaf het aangekochte stuk grond (en het verplicht tellen van de populatie). Of: de gemeenteambtenaren waarvan  de een verantwoordelijk is voor de goedkeuring van betonconstructies en de ander voor de leidingen die ín het beton gegoten moeten worden. Daarin zeer 'gründlich' en 'punktlich' zijn, maar weigeren samen te werken omdat de ene ambtenaar letterlijk alléén over de leidingen en de andere alléén over het beton gaat. En tel daar het voeren van de vele 'massage-gesprekken' met de ambtenaren bij op.

In elk geval begint de local for local-teelt zijn vruchten af te werpen, met als resultaat hogere uitbetaalprijzen in vergelijking met vestigingen in Nederland. Of deze trend in Duitsland ook sterk toeneemt is niet bewezen, maar als je retailers, bedrijven en media mag geloven is de vraag groot. En die begint al op het erf van deze tomatenteler, die inmiddels is gestart met verkoop aan huis. Een heus event in de omtrek. In de zomer staan op vrijdag en zaterdag rijen mensen uit de omgeving netjes op hun beurt te wachten, een gewoonte die nog stamt uit de DDR-tijd.

De streektomaten worden verhandeld onder de naam 'Luthertomaten', verwijzend naar Luther die in Wittenberg de 'protestantse reformatie' begon. En het product slaat aan. De vraag naar die tomaten neemt toe en de Duitse consument is bereid er extra voor te betalen. Mijn voorzichtige conclusie: local voor local zal de niche ontstijgen.

Ik nodig u van harte uit om te reageren op deze blog en/of andere onderwerpen in onze netwerkgroep op LinkedIn. 

Blog, 19 februari 2016

Lees eerdere blogs over de sector Tuinbouw

Contact

Rabobank