Kwartaalbericht Varkens 4e kwartaal 2016

Profiteren van groeiende export naar China

De vooruitzichten voor de Nederlandse en Europese varkenshouderij blijven positief, ondanks de stevige daling van de vleesprijzen begin oktober als gevolg van het tijdelijke extra aanbod varkens en de toenemende concurrentie op de exportmarkten. De komende maanden neemt het aanbod af, wat de varkensprijs positief zal ondersteunen. De export binnen en buiten de EU blijft bepalend voor het prijsniveau. In de EU zorgt de daling van de waarde van het Britse pond voor lagere exportprijzen in deze belangrijke exportmarkt. Buiten de EU neemt de concurrentie toe vanuit vooral de Verenigde Staten en Canada, waar de varkensprijzen fors onder druk staan door een snel stijgend aanbod. Met name in China zal deze concurrentie in 2017 doorzetten. Hierdoor komt de Europese marktpositie en het prijsniveau onder druk te staan.

Exportpositie behouden met beperkte zeugenstapel
De belangrijkste uitdagingen voor de Nederlandse en Europese varkenshouderij zijn enerzijds de exportpositie te behouden en anderzijds de omvang van de zeugenstapel niet te laten toenemen nu de marges eindelijk weer optimistisch stemmen. Een verdere daling van de zeugenstapel in lijn met de toename van de bigproductiviteit zou positiever zijn. Daarentegen zou een stijging van de zeugenstapel in de EU de opleving van de markt en resulterende marges teniet doen, waardoor een volgend prijsdal opdoemt.

Buffers opbouwen
Varkenshouders kunnen zich tegen een volgend prijsdal wapenen door een financiële buffer te vormen. De huidige marktontwikkelingen geven namelijk liquiditeitsruimte, maar lossen de structurele problemen van de sector niet op. Het plan “Vitale Varkenshouderij” van de sector blijft daarom erg belangrijk. De varkenshouderij moet nu niet achterover gaan leunen, maar samen de schouders onder het vitaliseringsplan zetten.

Terugblik derde kwartaal: EU-varkensvlees in trek

De Nederlandse en Europese varkensmarkt hebben zich in het derde kwartaal volgens verwachting ontwikkeld. Na de forse stijging van de varkensprijzen in het tweede kwartaal stabiliseerden de prijzen tijdens de zomermaanden. In september trad vervolgens een flinke prijsstijging op. De varkensprijzen stegen door twee doorzaken: een forse toename van de export en dalend aanbod in de EU sinds juli. Dit dalende aanbod compenseerde de afgenomen consumptie. De afname van het aanbod werd in september versterkt door het warme weer, waardoor minder varkens geslacht werden. In oktober daalden de prijzen zoals ieder jaar in deze periode. Deze daling werd versterkt door het grotere aanbod.

Export groeit dankzij Chinese vraag
De export van varkensvlees uit de EU inclusief bijproducten groeide met 650.000 ton karkasgewicht tot 2,4 miljoen ton. De forse exportgroei was vrijwel volledig te danken aan de flinke vraag vanuit China. Het land importeerde maar liefst 1,1 miljoen ton varkensvlees en bijproducten, een stijging van 118% ten opzichte van 2015. Deze boost is te verklaren doordat de Chinese productie in 2016 naar verwachting ruim 5% lager ligt dan in 2015. De Rabobank verwacht dat China dit jaar in totaal 2,7 miljoen ton varkensvlees en bijproducten zal importeren, waarvan de EU zo’n 1,9 miljoen ton levert. Hiermee is China verantwoordelijk voor meer dan de helft van de totale Europese export in 2016.

Oorzaken Chinese interesse
De Europese varkenshouderij is in trek vanwege de lage waarde van de euro, het volledig ractopamine-vrije vlees en de vele geaccrediteerde bedrijven. Een blijvende Chinese interesse in Europees vlees is cruciaal voor de vooruitzichten van de Europese en Nederlandse varkenshouderij. Varkenshouders kunnen deze interesse waarborgen door kwaliteit te blijven leveren, afspraken na te komen en hygiëneprotocollen te respecteren die dierziekten buiten de deur houden.

Stabiele Nederlandse export
In Nederland ontwikkelde de export van vleesvarkens zich stabiel ten opzichte van de eerste helft van 2016, terwijl de export van biggen afzwakte (zie Figuur 1). In het eerste half jaar van 2016 werden wekelijks gemiddeld 126.000 biggen geëxporteerd, terwijl dit in de eerste tien weken van de tweede helft van 2016 daalde dit tot 121.000 dieren per week.

Aanbod onder druk
Zoals verwacht staat het aanbod van varkensvlees in de EU staat sinds juli onder druk. Als gevolg van de afname van de zeugen- en varkensstapel daalde de productie in de EU in juli met 4,9% in volume en 5,6% in het aantal slachtingen. Deze trend zal doorzetten tot in het tweede kwartaal 2017. In Nederland begint de afname van de totale varkens merkbaar te worden in het aantal slachtingen. In het derde kwartaal lag het aantal slachtingen 2,0% lager dan in dezelfde periode van 2015, tegenover een stijging van 2,6% in het eerste kwartaal van 2016 en een kleine daling van 0,3% in het tweede kwartaal.

Figuur 1: Slachtingen en export varkens en biggen

Figuur 1: Slachtingen en export varkens en biggen

Bron: RVO.nl

Ontwikkelingen: positieve vooruitzichten

De vooruitzichten zijn positief voor de Nederlandse en Europese varkensmarkt in het einde van 2016 en begin van 2017. Voor 2016 wordt een voerwinst verwacht van € 650 per zeug en € 75 per vleesvarken. Uit de laatste telling van de varkensstapel blijkt dat de zeugenstapel en de totale stapel daalde met respectievelijk 4,0% en 1,8% vergeleken met dezelfde periode in 2015. Hierdoor blijft het aanbod van varkens onder druk staan tot in het tweede kwartaal 2017 wat de varkensprijs positief zal ondersteunen. De traditionele prijsdaling van begin oktober zal naar verwachting snel stabiliseren.

Exportprijzen onder druk
De uiteindelijke varkensprijs wordt bepaald door de consumptie en de ontwikkeling van de export. De consumptie van varkensvlees in de EU zal naar verwachting verder dalen als gevolg van de dalende populariteit van varkensvlees in Noordwest-Europa en concurrentie van goedkoper rundvlees. Ondanks dat de exportvolumes naar verwachting op peil zullen blijven, zal de druk op de exportprijzen zeer waarschijnlijk toenemen. In het Verenigd Koninkrijk zorgt de daling van de waarde van het Britse pond voor druk op de prijzen in euro’s. Hierdoor levert een kilo varkensvlees omgerekend naar euro’s minder op. Dit merken vooral de varkenshouders in Nederland, Denemarken en Duitsland, de belangrijkste exporteurs van varkensvlees naar het VK. Bij de export buiten de EU neemt de concurrentie van goedkoop varkensvlees uit Noord Amerika toe, wat de voordelen van de relatief goedkope euro teniet doet. Hierdoor komen zowel de volumes als de prijs naar verwachting onder druk te staan.

Grondstofprijzen: lagere prijzen dan verwacht

Zeer goede oogsten in de Verenigde Staten zorgen voor lagere prijzen voor agrarische grondstoffen. Vooral de sojaprijzen zijn aanzienlijk lager dan verwacht. Door de goede Amerikaanse oogst en de ruime beschikbaarheid van graan en mais wordt een stabiele tot licht dalende ontwikkeling van de voerprijzen verwacht (zie Tabel 1).

Tabel 1: Prijsverwachting agrarische grondstoffen

Tabel 1: Prijsverwachting agrarische grondstoffen

Bron: Rabobank gebaseerd op Bloomberg, nationale statistieken, f = voorspelling september 2016.

Toekomst: dalende zeugenstapel blijft noodzakelijk

De huidige opleving van de varkensmarkt is het resultaat van een lager aanbod en de toegenomen, niet-structurele export naar China. We verwachten een daling van de export naar China en een verder dalende consumptie. Daarom is het voor de stabiliteit van de Europese markt belangrijk dat de productie niet toeneemt. Dit is niet vanzelfsprekend, want de huidige prijsontwikkeling kan leiden tot een groei van de zeugenstapel in de gehele EU, waardoor de naderende prijsopleving van korte duur zal zijn. Een verdere daling van de zeugenstapel, minstens in lijn met de toename van de productiviteit, is daarom noodzakelijk om de huidige opleving van de markt in stand te houden.

Advies: houd innovatie en liquiditeit in het oog
Het is van belang om de sterke exportpositie vast te houden en de focus te leggen op promotie en productinnovatie van varkensvlees in de EU om de dalende consumptie te stoppen. Ook bij optimistische marktomstandigheden is het verstandig om goed zicht te hebben op liquiditeitsontwikkelingen. Zo kunnen varkenshouders deze voortvarende periode gebruiken om een financiële buffer te vormen voor een volgend prijsdal.

Meer informatie

Het kwartaalbericht Varkens Q4 2016 is gebaseerd op het Rabobank-rapport ‘Pork Quarterly Q4 2016’. Voor meer informatie over dit rapport kunt u contact opnemen met de auteurs.

Contact

Wilt u meer informatie over de laatste stand van zaken in de varkensmarkt? Neem dan contact op met (een van) onze sectorspecialisten.

Contact

Rabobank