Kwartaalbericht Varkens 2e kwartaal 2016

Eerste tekenen van prijsherstel zichtbaar

Ondanks een teleurstellend eerste kwartaal, lijkt het dal van de crisis in het vierde kwartaal van 2015 te liggen. Zo vielen de biggenprijzen in het eerste kwartaal van 2016 hoger uit dan in het eerste kwartaal van vorig jaar. Absoluut lagen de prijzen nog wel onder de kostprijs, dus van écht herstel is nog geen sprake. Maar de opleving van de biggenmarkt zet in het tweede kwartaal naar verwachting langzaam door.

In de vleesvarkensmarkt begint het prijsherstel traditioneel later. Als gevolg van de opfok- en mestperiode van 6 maanden moet eerst het extra vlees door de markt worden opgenomen. Daarnaast neemt het vleesaanbod tijdelijk toe door de verdere krimp van  de zeugenstapel en vlees dat langzaam uit de opslagregeling (90.000 ton) vrijkomt. Verwacht wordt dat de vleesvarkensprijzen daarom pas in de loop van het derde kwartaal structureel gaan stijgen.

Oorzaken van de crisis op de varkensmarkt

De huidige crisis in de Nederlandse en Europese varkenssector komt vooral door de verplichte invoering van de groepshuisvesting van zeugen in januari 2012. Tussen 2011 en 2013 nam het aantal zeugen af door de lagere zeugenbezetting (door het aanpassen van de stallen) en stoppende varkenshouders. In 2014 waren alle bedrijven weer volledig productief en had een aantal bedrijven de omschakeling met opschaling gecombineerd. Resultaat: een lichte groei van de zeugenstapel in de EU in 2014, met 470.000 stuks (+0,3%). Die groei werd gedragen door de forse, door de overheid ondersteunde groei van de zeugenstapel in Spanje (+4,8%). Samen met de stabiele toename van het aantal biggen per zeug (0,4 big per jaar) en de toename van het slachtgewicht, leidde dit tot de groei van de productie van varkensvlees in de EU met 2,8%: een recordhoeveelheid van 22,95 miljoen ton in 2015 (zie figuur 1).

Figuur 1- EU varkensvleesproductie, zeugenstapel (december) en biggen per zeug

EU varkensvleesproductie, zeugenstapel (december) en biggen per zeug

Bron: Europese Commissie, InterPig, Rabobank, 2016

De consumptie van varkensvlees stabiliseerde in 2015 op 20,2 miljoen ton, na een afname van 1,5 miljoen ton in de periode 2007 tot 2014. De stabiele consumptie en toename van de productie resulteerde in een stijging van de zelfvoorzieningsgraad in 2015, van 110% naar 114%.

Dit betekent dat in 2015 circa 2,7 miljoen ton varkensvlees buiten de EU moest worden afgezet. Maar ondanks een toename van de export met 142.000 ton tot 1,9 miljoen ton (+8,3%), bleef er 800.000 ton over voor opslag of verkoop via andere kanalen, zoals huisdiervoedsel of rendering. Het gevolg was een forse daling van de EU-referentieprijs van varkens, tot slechts € 1,26 per kilo varkensvlees (karkasgewicht) in december 2015 en een verdieping van de crisis in de Europese varkenshouderij.

Opleving Europese varkensmarkt

Het herstel van de Europese varkensmarkt zal pas optreden als het aanbod afneemt en de afzet (consumptie en export) toeneemt. Wij verwachten een varkensvleesproductie van 22,8 miljoen ton (-0,7%) in de EU in 2016. In december 2015 nam in de EU het aantal zeugen met 220.000 (1,7%) af. Die krimp zette in het eerste kwartaal van 2016 door, met een geschatte 1 tot 1,5% (circa 150.000 zeugen) van de zeugenstapel. De krimp van de zeugenstapel zal pas in de loop van het tweede halfjaar van 2016 resulteren in een lager aanbod van varkensvlees, omdat er in eerste instantie meer vlees van afgevoerde zeugen op de markt komt. Daarnaast neemt naar verwachting de productiviteit van de zeugen toe toe en komt het in 2015 opgeslagen varkensvlees weer op de markt.

De consumptie van varkensvlees in de EU stabiliseert naar verwachting dit jaar. Dit blijkt onder meer uit de moeizame afzet van varkensvlees in de EU in de afgelopen maanden. De beraamde export van circa 2,6 miljoen ton varkensvlees is 700,000 ton (+37%) meer dan in 2015.

In de eerste maanden van 2016 ontwikkelde de Europese export zich positief. De uitvoer van 157.000 ton varkensvlees in januari was een toename van 20% ten opzichte van januari 2015. Vooral de stijgende vraag uit China droeg hieraan bij. Door de introductie van de milieuwetgeving zal de varkensstapel in China verder dalen. Het toenemende tekort op de binnenlandse markt leidt tot verdere stijging van de Chinese varkensprijzen. In februari lag de prijs van varkensvlees maar liefst 60% hoger dan in februari 2015, een record. Verwacht wordt dat de import in China met 50% zal stijgen, tot een recordhoogte van 2 miljoen ton. Als belangrijkste exporteur zal de EU een groot deel van deze toename invullen. Dit heeft een gunstig effect op de totale export en dus op een versnelde afbouw van de vleesvoorraden in de EU, met mogelijk sneller prijsherstel voor de varkenshouder.

Ontwikkeling van grondstofprijzen en -voorraden

Ondanks de voorspelde licht stijgende grondstofprijzen wereldwijd, verwachten we de komende maanden een stabiele ontwikkeling van de voerprijzen (zie tabel 1). De grondstofvoorraden zijn wereldwijd ruim voldoende en de oogsten in het zuidelijk halfrond leveren op dit moment de begrote opbrengsten op. Door de zwakke Braziliaanse reaal en de sterke Amerikaanse dollar, blijft aankoop van soja uit Brazilië goedkoop: eventueel een voordeel voor Europese varkenshouders. Daarnaast kan de toenemende concurrentie, door de afnemende productiegroei, de prijs wat drukken.

Tabel 1 - Prijsverwachting agrarische grondstoffen

Prijsverwachting agrarische grondstoffen

Bron: Rabobank gebaseerd op Bloomberg, nationale statistieken, f = voorspelling december 2015.

Verwachtingen Europese en Nederlandse varkensmarkt 2e kwartaal

Voor het tweede kwartaal verwachten we slechts een seizoensmatige opleving van de varkensprijzen in de EU. Na een teleurstellend eerste kwartaal zal ook in het tweede kwartaal het aanbod van varkensvlees groter zijn dan de vraag.

De eerste echte tekenen voor een verdere stijging van de Europese varkensprijzen worden in de loop van het tweede kwartaal steeds duidelijker zichtbaar. Doordat de krimp van de zeugenstapel in heel de EU nog steeds doorgaat, zal het aantal biggen de komende maanden verder afnemen. Hierdoor worden de biggenprijzen positief ondersteund.

De opleving van de vleesvarkensprijzen zal pas echt doorzetten als de eerste volumes uit de private opslagregeling van de EU zijn verkocht. In de laatste twee weken van april en de eerste week van mei komt er weer circa 60.000 ton op de markt, twee derde van het totale volume in de opslagregeling. Dit heeft tijdelijk een prijsdrukkend effect. Als deze volumes in de markt zijn opgenomen, zal de prijs vanaf begin mei waarschijnlijk seizoensmatig gaan stijgen. De volumes die in mei en juni 'vrij' komen, respectievelijk 10% en 30% van de totale 90.000 ton, hebben minder impact op de prijsvorming.

Op basis van huidige inzichten voorzien we voor 2016 een gemiddelde voerwinst voor de fokzeugen en een voerwinst van net onder het gemiddelde (-5%) voor de vleesvarkens. Ten opzichte van 2015 is dat een herstel voor de zeugenhouderij. Plaats dit wel in het juiste perspectief, want verwachte niveaus voor veel bedrijven liggen nog altijd onder de kostprijs.

Koen van Bergen
Sectormanagement Food & Agri Rabobank Nederland

Albert Vernooij
Rabobank Food & Agribusiness Research and Advisory

Contact

Wilt u meer informatie over de laatste stand van zaken in de varkenshouderij? Neem dan contact op met uw Rabobank of met (een van) onze sectormanagers.

Contact

Rabobank