TTIP: Waar liggen uw kansen?

Zakendoen met of in de Verenigde Staten

U heeft er vast al van gehoord: de Transatlantic Trade & Investment Partnership, kortweg TTIP. Vertegenwoordigers van de EU en de VS onderhandelen over een handelsovereenkomst. Wat betekent dat voor Nederlandse ondernemingen? Economen Mathijs Bouman en Jurriaan Kalf zetten kansen en bedreigingen op een rij.

Journalist en econoom Mathijs Bouman: ‘Nu al strategie bepalen’

'De economieën van de EU en de VS zijn bezig met het smeden van het grootste handelsblok ter wereld. In mijn ogen is dat alleen maar positief. Ik ben zelfs verbaasd dat er überhaupt discussie over de handelsovereenkomst bestaat. Die discussie rondom TTIP verloopt voornamelijk tussen belangengroeperingen. Organisaties als de SP en Greenpeace staan tegenover werkgeversorganisaties als VNO-NCW. Wat ik daarbij mis is de mening van bedrijven als Philips, ASML en Boskalis. Juist zíj kunnen heel goed aangeven waarom TTIP voor Nederlandse ondernemers belangrijk is. Deze bedrijven lobbyen wel op de achtergrond, maar zouden wat mij betreft veel meer deel moeten uitmaken van het publieke debat.'

Potentiële winnaars

'De afgelopen jaren lieten onderzoeken weleens zien dat globalisering negatieve effecten kan hebben voor de economie. Maar dan gaat het met name om de handel tussen noord en zuid. De handelsovereenkomst TTIP is eerder een beetje te vergelijken met het openstellen van de Europese grenzen voor goederen en diensten in 1992. Net als bij TTIP was ook hier sprake van volwassen en gelijkwaardige economieën die onderlinge handelsbarrières wegnamen. En we weten allemaal dat dit verstrekkende positieve gevolgen had voor Europese landen, bedrijven en consumenten.'

'De gevolgen van TTIP voor Nederlandse bedrijven verschillen per sector. Sommige sectoren kunnen nu al eenvoudig handelen met de VS. Denk aan producenten van consumentenproducten. Maar bijvoorbeeld voedsel of textiel levert meer problemen op aan de Amerikaanse grens. Of TTIP dat straks makkelijker zal maken, valt te bezien. In de huidige onderhandelingsrondes wordt namelijk ook bekeken voor welke sectoren het handelsakkoord níet gaat gelden. Zo wil Frankrijk graag haar media beschermen en de VS op haar beurt de eigen baggerindustrie. De onderhandelingen rondom TTIP zijn geheim en de uitkomst ervan is nog onbekend. Desondanks vermoed ik dat potentiële winnaars bedrijven in de maritieme sector kunnen zijn, net als ondernemingen op het gebied van agribusiness en toeleveranciers van de Duitse auto-industrie. Wellicht dat sommige kleine boeren juist last kunnen hebben van het handelsakkoord, omdat zij moeten concurreren met grote Amerikaanse agribedrijven.'

Minder avontuurlijk

'Hoe dan ook: Nederlandse ondernemers moeten nú al hun strategie gaan baseren op de gevolgen van TTIP en de Amerikaanse markt die straks voor ze openligt. Er zijn zeker mogelijkheden; Nederlandse bedrijven zijn van oudsher goed in zakendoen met de VS. Daarentegen lieten veel ondernemers destijds in 1992 bij de vorming van de Europese Unie kansen liggen doordat ze zich niet goed oriënteerden op de grotere Europese markt, inclusief landen buiten Duitsland. We zijn soms minder avontuurlijk dan we zelf wel eens denken. Laten we die fout niet nog eens maken.'

Econoom Jurriaan Kalf (Rabobank): 'De winst is diffuus'

'Ik denk dat er weinig economen te vinden zijn die een vrijhandelsakkoord géén goed idee vinden. Ook ik ben positief over de mogelijkheden die TTIP biedt. Maar tegelijkertijd wil ik benadrukken dat de winst van TTIP diffuus is; een heel grote groep mensen en bedrijven zal er een klein beetje van profiteren, terwijl een kleine groep best wat te verliezen heeft. Zo leidt het handelsakkoord tot voordelen voor heel veel bedrijven, terwijl een aantal anderen erdoor wellicht in de problemen komt. De vraag is denk ik hoe we als samenleving kunnen zorgen dat we er met z'n allen op vooruit kunnen gaan.'

Concurrentiepositie belangrijk

'Nederlandse bedrijven zijn in een aantal sectoren erg sterk en competitief. Denk aan de dienstensector, met daarin bijvoorbeeld baggeraars en offshore. Maar bijvoorbeeld ook de melkveehouderij. Ik denk dat zij zeker kunnen profiteren van het handelsakkoord. Zo produceert Europa veel kaas terwijl de afschaffing van het melkquotum tot extra aanbod van zuivel leidt. De VS is één van de vier grootste importeurs van kaas. Nu nog zijn er op het gebied van de export van kaas naar de VS veel en hoge handelsbarrières, die dankzij TTIP - gedeeltelijk - kunnen verdwijnen.'

'In dezelfde sector zou het handelsakkoord juist weer negatieve gevolgen kunnen hebben voor Nederlandse pluimveehouders. Waar zij de laatste jaren miljarden investeerden in dierenwelzijn, zijn in de VS legbatterijen nog gemeengoed. Het kan vervelend uitpakken voor Nederlandse pluimveehouders als zij straks worden geconfronteerd met goedkopere Amerikaanse legbatterij-eieren op de markt. Aan de andere kant: je weet niet hoe de consument hierop reageert. De beweging richting beter dierenwelzijn komt ook van consumenten zelf. Misschien leidt het juist zelfs tot kansen in de VS, waar mensen meer moeite moeten doen om aan diervriendelijk geproduceerde eieren te komen. Verder kan TTIP leiden tot lagere prijzen voor diervoeding in Nederland, waarvan de agrisector kan profiteren. Kortom, het is niet zo simpel om aan te geven wie winnaars en verliezers zullen zijn. Dat is bovendien afhankelijk van de concurrentiepositie van het bedrijf. Een relatief kleine agrariër die concurreert op waarde door de verkoop van kwalitatief goed biologisch vlees, heeft minder te vrezen van schaalvergroting door TTIP dan een agrariër die concurreert op prijs.'

Goede gesprekspartner

'Voorbereiden op TTIP is van belang. Zo kunnen pluimveehouders binnen de eigen branche nu al nadenken hoe zij omgaan met de veranderende situatie. Ook andere bedrijven raad ik aan uit te zoeken wat ze moeten doen om op dit moment producten naar de VS te exporteren en wie hun potentiële concurrenten zijn in de VS en in Nederland. Dan weten ze al een beetje wat ze straks kunnen verwachten. Een gesprek met hun relatiemanager van de Rabobank is uiteraard ook een goed startpunt.'

Lezen over Mare liberum handelsverordening op Rabobank.com

Hulp bij zakendoen in en met de Verenigde Staten

Heeft u hulp nodig bij vestigen in of uitbreiden naar de Verenigde Staten? Maak dan een afspraak met een van onze adviseurs.

Contact

Rabobank