Notariskantoren

Notariskantoren vallen binnen de sector rechtskundige dienstverlening. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

We bespreken de ontwikkelingen op het gebied van:

Daling aantal notariskantoren verwacht

Op korte termijn is de Rabobank gematigd positief over de notarisbranche. Zij zal profiteren van de groei op de vastgoedmarkt en de vergrijzing, met vermoedelijk een beperkte omzetgroei tot gevolg.

Voor de middellange tot lange termijn is de Rabobank minder positief. Wij verwachten dat innovatieve ontwikkelingen zoals blockchain, alsmede de impact van wetgeving, het dienstenpakket zal beperken. Op termijn verwachten wij een daling van het aantal notariskantoren.

Opleiding tot notaris

Na een vijfjarige universitaire opleiding Notarieel Recht mag iemand zich kandidaat-notaris noemen. De stap naar notaris kan hij zetten na het volgen van een driejarige postdoctorale opleiding en minimaal zes jaar werkervaring in het notariaat. Het benoemingsproces is vastgelegd in de Wet op het notarisambt. Hiermee beperkt de sector de toetreding van nieuwe notarissen.

Als onderdeel van dit benoemingsproces is de aspirant-notaris verplicht om een ondernemingsplan te maken. De nadruk in dit plan ligt op marktmogelijkheden van de nieuwe vestigingsplaats. Bij meer kandidaten voor eenzelfde vestigingsplaats wordt de aanvraag van de eerste kandidaat in behandeling genomen. Het plan dient vergezeld te gaan van een onherroepelijke financieringstoezegging door een bank. Benoeming van de notaris gebeurt bij koninklijk besluit, waarbij hij tevens een eed aflegt.

Economie

De omzet in de rechtskundige dienstverlening (waartoe naast het notariaat ook de advocatuur, overige rechtskundige diensten, deurwaarderskantoren en octrooibureaus behoren) vertoont al jaren groei. Ook in de economische crisis nam de omzet toe (zie Figuur 1). We verwachten de komende jaren een verdere groei van deze sector.

Mensen gaan weer vaker naar de notaris. In het tweede kwartaal van 2017 zijn er 402.967 akten gepasseerd. Dat is 6% meer dan in het tweede kwartaal van 2016.

De meeste akten passeren in het rechtsgebied:

  • onroerend goed (52%)
  • familierecht (32%)
  • ondernemingsrecht (10%)
  • algemeen (6%)

Door de groei van het aantal vastgoedtransacties (woningen en commercieel vastgoed) is de vraag naar notariële akten voor onroerend goed de afgelopen jaren sterk gestegen. Dit zijn voornamelijk akten van levering en hypotheekakten.

Lees meer in het kwartaalbericht Woningmarkt

Wij verwachten dat het aantal woningtransacties vanaf 2018 stabiliseert of zelfs daalt. Het gaat bij onroerend goed om relatief eenvoudige akten. Door het gebruik van prijsvergelijkingssites staan de tarieven voor deze akten onder druk.

Door de vergrijzing en toename van het aantal sterftes zal de vraag naar notariële akten op het rechtsgebied familierecht blijven stijgen. De meest gepasseerde akten zijn namelijk testamenten, levenstestamenten en verklaringen van erfrecht. Bij het familierecht is de advisering belangrijker, waardoor de tarieven minder onder druk staan (zie Figuur 2).

Door de lage rente zijn de rente-inkomsten van notarissen uit derdengeldenrekeningen weggevallen. De Rabobank hanteert sinds januari 2017 een rentetarief van 0% voor derdengeldenrekeningen.

Duurzaamheid

Binnen de branche zelf is duurzaamheid geen groot thema. Onderwerpen als elektrisch rijden en aandacht voor duurzame huisvesting zijn met name economisch gedreven.

Innovatie

Nieuwe technologieën zorgen voor een verandering in het takenpakket. De werkgelegenheid in de branche neemt af.

Digitalisering neemt handmatige taken over. Dit zorgt voor een efficiëntere inrichting van interne bedrijfsprocessen en een besparing op loonkosten. Vanuit de overheid is er nog geen (initiatief tot) wetswijziging ten aanzien van de digitale archivering van notariële dossiers.

Blockchain is een online register waarin transacties worden geregistreerd. Dit zorgt voor een snelle en veilige vastlegging van gedeelde data. Ook zien we de opkomst van 'eNotary'. Het takenpakket van de notaris kan hierdoor in de toekomst aanzienlijk veranderen. In plaats van het opstellen en passeren van akten moet de focus dan liggen op het (complexe) advies.

Lees meer over de mogelijkheden van blockchain

Maatschappij

De notariële akte is vooral bedoeld om rechtszekerheid te hebben. Ook wanneer tussenkomst van de notaris niet verplicht is kan het nuttig zijn om de afspraken notarieel vast te leggen. Een notariële akte heeft namelijk executoriale kracht. Komt een van de partijen de overeenkomst niet na, dan kan er direct (executoriaal) beslag plaatsvinden, zonder tussenkomst van de rechter.

Eenvoudige producten zoals een hypotheekakte worden gezien als commodity. Klanten gaan hiervoor op zoek naar de aanbieder met de laagste prijs. Door vergelijkingssites zoals de Goedkoopste Notaris wordt dit zoekproces vergemakkelijkt en staan de prijzen onder druk.

Branchevreemde partijen gaan notarisdiensten aanbieden, zoals de notarisservice van de HEMA. Via internet komen klanten bij een aangesloten notaris die voor een vaste prijs een akte levert. Dit zorgt voor een verdere prijsconcurrentie.

Wet- en regelgeving

De notaris vervult de rol van onafhankelijke en onpartijdige adviseur in de maatschappij. Notarissen zijn verplicht lid van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) en staan onder tuchtrechtelijk toezicht van de Kamer van Toezicht en onder financieel toezicht van het Bureau Financieel Toezicht.

De wet geeft de notaris de bevoegdheid authentieke akten op te maken op het gebied van:

  • personen- en familierecht (onder meer huwelijkse voorwaarden, testamenten, echtscheidingsakten)
  • onroerendezaakrecht (onder meer hypotheekakten)
  • rechtspersonenrecht (onder meer oprichtingsakten, statutenwijziging)

Nieuwe technologieën zoals blockchain moeten wettelijk draagvlak krijgen om daadwerkelijk effectief te zijn en de taken van de notaris over te kunnen nemen.

Per 1 januari 2018 verandert het huwelijksvermogensrecht. De automatische gemeenschap van goederen verdwijnt, waardoor naar verwachting minder aanstaande echtparen huwelijkse voorwaarden laten opmaken. De impact is echter gering, want huwelijkse voorwaarden bedragen slechts 1,5% van het totale aantal notariële akten.

Aanbod Rabobank

Rabobank als maatschappelijk partner
De Rabobank erkent de belangrijke rol van de spelers in het notariaat voor de maatschappij. Wij hebben contacten met onder meer de beroepsorganisatie en marktpartijen.

Laatste update: december 2017

Gerelateerde branches

Accountants, administratiekantoren en belastingconsulenten

Advocatenkantoren

Assurantietussenpersonen

Contact

Rabobank