Verder op deze pagina:

    Notariskantoren vallen binnen de sector rechtskundige dienstverlening. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    Kansen voor innovatieve notarissen

    Op korte termijn is de Rabobank gematigd positief over de notarisbranche. De omzet van notariskantoren wordt voor een groot deel bepaald door ontwikkelingen op de woningmarkt. Voor 2020 verwacht de Rabobank dat de woningverkopen vergelijkbaar zijn met 2019. Echter doordat de tarieven dalen, kan de omzet van notarissen uit onroerend goed akten negatief worden beïnvloed. Daarnaast haalt de notaris omzet uit Familiepraktijk (testamenten) en Ondernemingspraktijk (oprichtingen en opheffingen). Op korte termijn verwacht de Rabobank hier nog omzetgroei door vergrijzing en toename van het aantal starters.

    Voor de middellange tot lange termijn is de Rabobank minder positief over kantoren die geen duidelijke strategische keuze maken. Innovatieve ontwikkelingen zoals digitalisering, blockchain en de impact van wetgeving hebben gevolgen voor het dienstenpakket. Hierdoor ontstaat steeds meer een tweedeling qua verdienmodel. De eerste wordt gekenmerkt door standaardisering, lage marges en hoge volumes. De tweede door uitgebreide advisering van klanten en een hogere marge. De moderne notaris heeft data goed en veilig georganiseerd en met behulp van nieuwe technologieën efficiënt ingericht, waardoor er ruimte en tijd is voor het goed menselijke advies. Op termijn verwachten wij een daling van het aantal notariskantoren.

    Opleiding tot notaris

    Om in Nederland notaris te worden, moet je aan wettelijke eisen voldoen. De belangrijkste eisen zijn dat je Nederlander bent, de vijfjarige universitaire opleiding notarieel recht afgerond hebt, daarna minstens zes jaar als kandidaat-notaris ervaring opdoet, de examens van de Notariële Beroepsopleiding voldoende aflegt en in het bezit bent van een ondernemingsplan dat aan de daarvoor gestelde eisen voldoet. Na de benoeming door de Koning leg je een drieledige eed af, waarvan voor het publiek de beroepseed het belangrijkste onderdeel is. Daarin zweer (beloof) je de aanvaarde taak eerlijk, nauwgezet en onpartijdig uit te voeren, je aan wetten en regels over het notarisambt te houden en je zal geheimhouding in acht nemen. Door het afleggen van de eed ben je als notaris niet alleen bevoegd, maar (met enkele uitzonderingen) ook verplicht diensten aan het publiek te verlenen.

    Economie

    De omzet in de rechtskundige dienstverlening (waartoe naast het notariaat ook de advocatuur, overige rechtskundige diensten, deurwaarderskantoren en octrooibureaus behoren) vertoont al jaren groei. We verwachten voor notarissen op korte termijn nog groei maar deze zal de komende jaren afzwakken.

    Door de groei van het aantal vastgoedtransacties (woningen en commercieel vastgoed) is de vraag naar notariële akten voor onroerend goed de afgelopen jaren sterk gestegen. Dit zijn voornamelijk akten van levering en hypotheekakten.

     

    Lees meer in het kwartaalbericht Woningmarkt

    Wij verwachten dat het aantal woningtransacties in 2020 vergelijkbaar zal zijn met 2019. Het gaat bij onroerend goed om relatief eenvoudige akten. Door het gebruik van prijsvergelijkingssites staan de tarieven voor deze akten onder druk.

    Door de vergrijzing en toename van het aantal sterftes zal de vraag naar notariële akten op het rechtsgebied familierecht blijven stijgen. De meest gepasseerde akten zijn testamenten, levenstestamenten en verklaringen van erfrecht. Bij het familierecht is de advisering belangrijker, waardoor de tarieven minder onder druk staan. Wel zien we hier niet-notariële concurrentie van advocaten en vrij gevestigde adviseurs die steeds vaker adviseren op het vlak van familierecht.

    Door de lage rente zijn de rente-inkomsten van notarissen uit derdengeldenrekeningen weggevallen. De Rabobank hanteert een rentetarief van 0% voor derdengeldenrekeningen.

    Duurzaamheid

    Binnen de branche zelf is duurzaamheid geen groot thema. Onderwerpen als elektrisch rijden en aandacht voor duurzame huisvesting zijn met name economisch gedreven.

    "Door de opkomst van 'eNotary' kan het takenpakket van de notaris in de toekomst aanzienlijk veranderen."

    Innovatie

    Nieuwe technologieën zorgen voor een verandering in het takenpakket. Digitalisering neemt handmatige taken over. Dit zorgt voor een efficiëntere inrichting van interne bedrijfsprocessen en een besparing op loonkosten. Met eNotary worden onderdelen van de dienstverlening gedigitaliseerd. Denk aan de elektronische handtekening, de digitale notariszegel en gedigitaliseerde documenten.

    Blockchain is een online register waarin transacties worden geregistreerd. Dit zorgt voor een snelle en veilige vastlegging van gedeelde data. Met blockchaintechnologie is het dus mogelijk om zonder notaris betrouwbare digitale transacties te verrichten. Hoewel dit als een bedreiging gezien kan worden, biedt het ook kansen voor de moderne notaris. Deze heeft data goed en veilig georganiseerd en met behulp van nieuw technologieën efficiënt ingericht, waardoor er ruimte en tijd is voor het goede menselijke advies.

    Lees Bas van Bommel’s blog over de moderne notaris

    Maatschappij

    De notariële akte is vooral bedoeld om rechtszekerheid te hebben. Ook wanneer tussenkomst van de notaris niet verplicht is kan het nuttig zijn om de afspraken notarieel vast te leggen. Een notariële akte heeft namelijk executoriale kracht. Komt een van de partijen de overeenkomst niet na, dan kan er direct (executoriaal) beslag plaatsvinden, zonder tussenkomst van de rechter.

    Eenvoudige producten zoals een hypotheekakte worden gezien als commodity. Klanten gaan hiervoor op zoek naar de aanbieder met de laagste prijs. Door vergelijkingssites zoals de Goedkoopste Notaris en de Digitale Notaris wordt dit zoekproces vergemakkelijkt en staan de prijzen onder druk.

    Ook branchevreemde partijen gaan notarisdiensten aanbieden, zoals de notarisservice van de HEMA. Via internet komen klanten bij een aangesloten notaris die voor een vaste prijs een akte levert. Dit zorgt voor een verdere prijsconcurrentie.

    Wet- en regelgeving

    De notaris vervult de rol van onafhankelijke en onpartijdige adviseur in de maatschappij. Notarissen zijn verplicht lid van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) en staan onder tuchtrechtelijk toezicht van de Kamer van Toezicht en onder financieel toezicht van het Bureau Financieel Toezicht.

    De wet geeft de notaris de bevoegdheid authentieke akten op te maken op het gebied van:

    • Personen- en familierecht (onder meer huwelijkse voorwaarden, testamenten, echtscheidingsakten);
    • Onroerendezaakrecht (onder meer hypotheekakten);
    • Rechtspersonenrecht (onder meer oprichtingsakten, statutenwijziging).

    Nieuwe technologieën zoals blockchain moeten wettelijk draagvlak krijgen om daadwerkelijk effectief te zijn en de taken van de notaris over te kunnen nemen.

    Aanbod Rabobank

    Rabobank als maatschappelijk partner

    De Rabobank erkent de belangrijke rol van de spelers in het notariaat voor de maatschappij. Wij hebben contacten met onder meer de beroepsorganisatie KNB en marktpartijen.

    Laatste update: januari 2020