Verder op deze pagina:

    De schoonmaakbranche is een nog betrekkelijk jonge bedrijfstak. Toch is de branche inmiddels uitgegroeid tot één van de grootste werkgevers in Nederland. Een schone woon- en werkomgeving hebben ten slotte grote invloed op ons dagelijks leven. Dankzij de professionele schoonmaak is het bijvoorbeeld prettig werken in een schoon kantoor. De schoonmaakbranche kent verschillende sectoren. Naast de reguliere schoonmaak in onder andere kantoren, scholen en ziekenhuizen, omvat de branche ook de glasbewassing, brand- en roetreiniging, reiniging in de levensmiddelenindustrie, gevelreiniging en het reinigen van vervoermiddelen zoals bussen, treinen en vliegtuigen. Naar omzet is de verdeling naar deelsectoren: 70% schoonmaak, 10% glasbewassing, 20% specialistisch werk. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    Groei zwakt af en kosten stijgen

    Zowel op korte als lange termijn wordt groei binnen de sector verwacht, ingegeven door economische groei, al zwakt die groei wel wat af. Voor 2020 wordt een flinke kostenverhoging van ongeveer 6% verwacht in de sector. Dat komt door de nieuwe schoonmaak-CAO en Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB). Het realiseren van de vastgelegde CAO-afspraken leidt voor ondernemers tot een kostenverhoging van ongeveer 3,5%. De huidige arbeidskrapte en de WAB resulteren in een kostenverhoging van ongeveer 2,5%. Dat brengt de totale kostenstijging voor uitbestede schoonmaak in 2020 op 6%.

    Overige aandachtspunten zijn:

    • de invloed van flexwerken: er wordt steeds minder kantoorruimte gebruikt en efficiënter gebruik gemaakt van bedrijfslocaties, wat het aantal schoon te maken vierkante meters drukt;
    • de kritische houding van de opdrachtgevers op de prijs en hevige concurrentie;
    • de korter wordende contracttermijnen;
    • slimme inzet van technologie;
    • werven en vasthouden van personeel.

    Ontwikkelingen schoonmaakbranche

    De schoonmaakbranche is een vechtmarkt met vaak lage marges. Er zijn enkele grote spelers en veel kleine spelers. De schoonmaakbranche kenmerkt zich dan ook door kleinschaligheid. Ruim 90% van de schoonmaakbedrijven heeft minder dan vijf werknemers in dienst. Er komen steeds meer nieuwe toetreders op deze laagdrempelige markt waardoor de concurrentie fors is en opdrachtgevers kritisch kijken naar de prijs-kwaliteitverhouding.

    Er wordt een toenemende integratie van diensten waargenomen. Denk aan het uitbreiden van het portfolio met catering, beveiliging et cetera. Hierdoor wordt dit soort bedrijven steeds meer een 'one-stop-shop'.

    Naast uitbreiding van de dienstverlening liggen er kansen in specialisatie. Dit is vooral van toepassing op de kleinere bedrijven. Bedrijven die gespecialiseerd zijn in bepaalde schoonmaakdiensten, bijvoorbeeld industriële reiniging of gevelreiniging, hebben kans hogere marges te realiseren.

    Economie

    Door groei van de economie groeit ook de vraag naar schoonmaakdiensten. De schoonmaakbedrijven profiteren hiervan en zien hun omzet groeien, al neemt de groei wel af.

    Het opstarten van een schoonmaakbedrijf is relatief eenvoudig en vraagt geen hoge investering. We zien een stijging van het aantal eenmanszaken. Bij de grote aanbestedingen staan de tarieven onder druk.

    Consolidatie in de branche zet door. Met name het middensegment heeft zich door middel van overnames uitgebreid en gespecialiseerd. Het behalen van schaalvoordelen speelt steeds vaker een rol om te kunnen blijven concurreren.

    Personeelskrapte is een toenemend probleem in de sector. Het werven en vasthouden van personeel is een steeds groter probleem: eind 2019 ervaart meer dan 50% van de schoonmaakbedrijven problemen op dit vlak.

    Duurzaamheid

    Van de totale kosten van schoonmaakbedrijven bestaat ongeveer 85% uit personeelskosten. Arbeidsomstandigheden zijn vaak zwaarder dan in andere branches. Hoge werkdruk, disrespect, onderbetalen en zwartwerken liggen op de loer. In de Code Verantwoordelijk Marktgedrag is vastgelegd dat alle betrokken partijen bij de aanbesteding niet alleen kijken naar de prijs, maar dat juist de kwaliteit van de uitvoering van het schoonmaakwerk en de arbeidsomstandigheden moeten worden meegewogen.

    Ook is er steeds meer aandacht voor sociaal aanbesteden. Er wordt dan niet alleen gekeken naar rendement, maar ook naar milieu en mens. Er worden dan afspraken gemaakt over het gebruik van duurzame schoonmaakproducten, een verplicht opleidingsplan en het toepassen van ‘social return’. Het doel van social return is extra werk(ervarings)plaatsen te creëren voor mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt of het bevorderen van culturele diversiteit.

    De Rabobank is van mening dat ondernemingen die bovenstaande hebben geïntegreerd in het bedrijfsmodel onderscheidend zijn ten opzichte van de concurrentie.

    Innovatie

    De schoonmaakbranche kent veel innovatie. Hieronder de innovaties die het vaakst voorkomen.

    Het genereren, analyseren en gebruiken van data is opkomend. Net als het toepassen van nano-technologie (toepassen van deze technologie rondom hygiëne) in de schoonmaak. Zo kan big data (onder meer dankzij Internet of Things) bedrijven in de sector relevante inzichten geven in bijvoorbeeld het gebruik van ruimtes of faciliteiten. Hier kan de behoefte aan schoonmaak op worden afgestemd.Nieuwe technologieën, zoals de opkomst van de schoonmaakrobot. Denk bijvoorbeeld aan zelfrijdende schrobzuigmachines tot micro-organismen die vuil aanpakken.De Rabobank is van mening dat schoonmaakorganisaties die bovenstaande innovaties of andere soortgelijke innovaties integreren in hun bedrijfsmodel, onderscheidend zijn ten opzichte van de concurrentie.

    Maatschappij

    Schoonmaak cao. In deze cao zijn onder meer de uurtarieven voor schoonmaakmedewerkers vastgelegd. Een schoonmaakbedrijf moet kunnen aantonen dat het werkt volgens deze cao, zodat de werknemers voldoende zijn beschermd.

    Tegelijk staan ook maatschappelijke thema’s meer in de belangstelling, zoals duurzaamheid, circulariteit, optimale inzet van human capital en de zogenaamde inclusieve economie (aandacht voor sociaal kapitaal).

    Lees meer over de Schoonmaaktrends 2020 op servicemanagement.

    Wet- en regelgeving

    Het OSB- en het SieV-keurmerk geven aan dat schoonmaakbedrijven betrouwbaar en vakkundig zijn. Een onafhankelijke instantie toetst deze keurmerken jaarlijks (OSB) of tweejaarlijks (SieV). Bedrijven met één van deze keurmerken hebben een betere concurrentiepositie.

    Het aanbesteden van schoonmaakopdrachten is aan veel regelgeving onderhevig.

    Aanbod Rabobank

    Rabobank als maatschappelijk partner

    De Rabobank erkent de belangrijke rol van de spelers in de schoonmaakbranche voor de maatschappij. Wij werken samen met onder meer de brancheorganisaties en marktpartijen.

    Laatste update: januari 2020