Vader en zoon koken met groente

Gezonder eten moet makkelijker

    We zijn het erover eens dat gezonde voeding één van de belangrijke sleutels is om leefstijl-gerelateerde ziektes terug te dringen. Maar hoe we mensen daadwerkelijk gezonder laten eten, is de vraag. Het antwoord is gezond eten makkelijker maken.

    Investeren in preventie

    Zonder slaap, bewegen, ontspanning, zingeving en stress tekort te willen doen, richt dit kwartaalbericht zich op voeding in relatie tot de gezondheid van de gemiddelde Nederlander. Leefstijl-gerelateerde ziektes door (verkeerde) eetgewoonten brengen namelijk veel extra kosten met zich mee. Uit een onderzoek van VTV en RIVM uit 2018 blijkt dat de samenleving € 6 miljard per jaar kwijt is aan extra zorgkosten. De complicaties die deze ziektes opleveren komen daar nog bovenop. Mensen met overgewicht zijn ook nog eens vijf extra dagen per jaar ziek.

    Leefstijl-gerelateerde ziektes zijn met een aangepast, gezond voedingspatroon prima te beheersen. In sommige gevallen, zoals diabetes type 2, is het zelfs om te keren. Als je een ziekte kunt beheersen met voeding, dan kun je het ook voorkomen. Zo kunnen we leefstijl gerelateerde ziekten en de bijkomende kostenstijgingen vóór zijn.

    De dokters van de toekomst willen volgens Rianne Dolmans van Stichting Student en Leefstijl graag investeren in deze preventie. Dolmans: “Door de artsen van de toekomst op te leiden om een ongezonde leefstijl te signaleren en bespreekbaar te maken, motiveren we patiënten om gezonder te leven. En eventueel verwijzen we naar geschikte zorgprofessionals om vervolgens dit hele proces samen met de patiënt te evalueren. Niet de ziekte, maar de gezondheid van de patiënt staat dan centraal.”

    Aantal mensen met een chronische aandoening stijgt

    Wie is er verantwoordelijk?

    Maar waar begin je als je ruim 17 miljoen mensen gezonder wilt laten eten? De overgrote meerderheid van de bevolking kan in theorie prima een gezond dieet samenstellen uit het supermarktaanbod. Toch gebeurt dat in de praktijk te weinig. De verantwoordelijkheid aan mensen zelf overlaten is dus geen optie. Maar om ongezonde voedingsproducten te verbieden, leidt tot een heftige discussie en maatschappelijke weerstand.

    De oplossing ligt dus ergens in het midden. Het probleem zit met name in het feit dat niet iedereen op hetzelfde kennisniveau zit, of even gemotiveerd is. En wat voor de een gezonde voeding is, hoeft voor de ander niet gezond te zijn. Dat maakt het vinden van een oplossing nog complexer.

    Volgens huisarts en vice-voorzitter van Arts en Leefstijl Iris de Vries ligt de oplossing bij het inzetten van een netwerk. De Vries: “Als huisarts zie je de meeste patiënten door de jaren heen regelmatig en ken je hun buurt, gezin en familie. Dit biedt kansen voor preventieve zorg, je kunt in een vroeg stadium voeding en leefstijl bespreekbaar maken. Door de vertrouwensband optimaliseer je de kans op gedragsverandering. En dankzij kennis van de woonomgeving, kun je verder kijken dan alleen het huis van de patiënt en maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.

    Performance, preventie, patiënt

    Iedereen is anders. Daarom zouden alle 17 miljoen Nederlanders idealiter persoonlijk voedingsadvies moeten krijgen. Daar moeten natuurlijk wel voldoende diëtisten voor zijn. En er hangt een prijskaartje aan van 1 tot 2 miljard euro. Maar is zo’n maatwerkadvies voor iedereen nodig?

    Een onderzoek van Koppert Cress/Stichting Vers+ uit 2017 deelt de Nederlandse bevolking grofweg op in drie groepen, die we performance, preventie en patiënt noemen. De performance-groep neemt zelf de verantwoordelijkheid voor hun voeding. De groep patiënten bestaat uit mensen die al voedingsadvies op maat moeten krijgen door een ziekte. En de groep die daar tussen valt, noemen we preventie. De groep preventie is de grootste: zo’n 70 % van alle Nederlanders. Deze mensen zijn nu gezond of nog niet ziek, maar lopen een verhoogd risico. Denk bijvoorbeeld aan ouderen of mensen met een te hoog BMI. Gezondere voeding kan dus bijdragen aan hun welzijn en toekomstige zorgkosten voorkomen.

    Krijg inzicht in Performance, Patiënt en Preventie zorgprofessional (PDF)

    Samenwerking met voedingssector is noodzakelijk

    Uit onderzoek blijkt dat 95 % van de Nederlanders rekening houdt met hun gezondheid bij het boodschappen doen. Maar slechts tweederde van deze mensen zegt voldoende kennis te hebben om een gezonde keuze te maken. En slechts vijf % van alle Nederlanders brengt deze gezonde keuzes dagelijks in de praktijk.

    Als maar zo’n klein percentage gezonde keuzes maakt in de supermarkt, dan is het juiste advies absoluut nodig om de beweging naar gezondere voeding in gang te zetten. Maar als mensen niet handelen naar die adviezen, dan heeft het weinig effect. De gezondere voedingskeuze moet dus makkelijker worden gemaakt. Op dat terrein kunnen de zorgsector en de voedingsindustrie (van producenten tot retail en foodservice) elkaar versterken.

    Het goede nieuws is dat veel consumenten ook daadwerkelijk bereid zijn om te betalen van ‘gemak’. Niet alleen in de vorm van een hogere prijs, maar via trouw aan merken en een lagere gevoeligheid voor aanbiedingen. Voor de voedingsindustrie biedt het geven van informatie over bijvoorbeeld ingrediënten dus kansen.

    Diagnose Voeding & Gezondheid werkt hard om tientallen organisaties en honderden experts samen te brengen. Irene Mommers van Diagnose Voeding & Gezondheid: “Voeding verdient een prominente rol bij het stimuleren van gezondheid en preventie van chronische aandoeningen. Geen enkele partij kan eigenhandig de maatschappelijke vraagstukken op het gebied van voeding en gezondheid tackelen.”

    Oplossingen op maat

    Voedingsadvies is per situatie verschillend. Voor de groepen patiënten en preventie leidt dit tot verschillende oplossingen.

    rabo-gezond-eten

    Verleiden tot gezondere keuzes

    De zorg en aanbieders in de voedingsketen moeten samenwerken om consumenten te verleiden met gezondere keuzes. De zorgsector heeft een belangrijke rol in het signaleren van risico’s. En de sector kan de patiënt ook op weg helpen met gezonde voedingskeuzes. Volgens Brigitte Wieman van de Nederlandse Vereniging van Diëtisten is dat heel belangrijk: “Gezonder eten begint letterlijk in de supermarkt en de keuken. Diëtisten kunnen kwetsbare gezinnen daarbij helpen. Denk bijvoorbeeld aan kijken welke pauzehapjes de kinderen krijgen of samen ‘de supermarkt jungle’ bezoeken.” De oplossing zelf komt uit de voedingsindustrie. Food retail en foodservice kunnen inspringen op de behoefte door de consument te ontzorgen door informatie over de producten te verbeteren.

    Voedingsproducenten kunnen morgen al aan de slag met het vergroten van de transparantie door bijvoorbeeld de nutritionele waarden van hun producten bekend te maken en door gezondheidslabels in te voeren. De producenten kunnen verder een rol spelen door het ontwikkelen van doelgroepmerken, zoals voor zwangeren of kwetsbare ouderen.

    Dit artikel is een ingekorte versie van het RaboResearch Food & Agribusiness rapport Gezond Eten Gemakkelijk Gemaakt dd. 9 april, 2019

    Lees het F&A rapport: Gezond Eten Gemakkelijk Gemaakt (PDF)
    Marleen Jansen

    Marleen Jansen

    • Sectorspecialist
    • Gezondheidszorg
    (06) 22 40 98 94 LinkedIn
    Sectorspecialist Martijn Rol

    Martijn Rol

    • Sectorspecialist
    • Food
    (06) 10 57 62 81 LinkedIn
    Sebastiaan Schreijen

    Sebastiaan Schreijen

    • Senior Analist F&A Nederland
    • Food
    030 - 71 23 83 1 LinkedIn