Fruitteelt

Fruitteelt bestaat uit hardfruit (appels en peren) en zachtfruit (aardbeien, bessen, bramen, frambozen en overige houtige kleinfruitsoorten). Daarnaast kent de sector ook steen- en pitvruchten zoals kersen en pruimen.

Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends. We bespreken de ontwikkelingen op het gebied van:

Sector staat voor verduurzamingsslag

De fruitteelt is nog altijd sterk aanbodgedreven, met een sterke onderlinge (inter)nationale concurrentie. De concurrentiepositie van de Nederlandse (hard)fruitsector staat onder druk. Er worden initiatieven ondernomen om de sector sterker te maken. Dit als spin-off van de dialoogbijeenkomsten die door de Nederlandse Fruitteelt Organisatie (NFO) en de Rabobank zijn georganiseerd. De hiervoor geformuleerde agenda zal in de komende periode uitgevoerd worden.

In Europees verband was het teeltjaar 2017 een laag productieseizoen, als gevolg van de weersomstandigheden. Hierdoor is er een krapper aanbod en worden er nu betere prijzen gerealiseerd door de bedrijven die producten beschikbaar hebben.

Hardfruit
Hardfruit heeft een versnipperde afzetstructuur: via verschillende coöperaties, handelshuizen en teler-handelaars. Peren gaan vooral naar het buitenland (70%), terwijl appels vaak in Nederland blijven (65%). Hardfruit zal de komende jaren consolideren in areaal en stappen zetten in rasvernieuwing. Denk aan teelt van clubrassen (Migo, Kanzi, Sweet Sensation) en succesvolle rassen zoals nieuwe Elstar-mutanten en de Conference peer.

Telers van hardfruit hebben te maken met een dalende marktvraag en groot Europees aanbod.

Zachtfruit
In zachtfruit bestaan verschillende modellen van voorwaartse en achterwaartse ketensamenwerking. De zachtfruitsector groeit bij gespecialiseerde telers die keuzes hebben gemaakt voor een afzetpartij in een geïntegreerd ketenmodel, waarin de spelers kennis, data en marktinformatie actief delen.

Verduurzamingsslag
De sector staat voor een verduurzamingsslag onder druk van ngo’s. Naar verwachting wordt het Milieukeur-certificaat of een afgeleide hiervan (internationaal PlanetProof) leidend.

Economie

De groente- en fruitconsumptie daalde in 2017 verder door na een tijdelijke opleving in 2016. Gemiddeld consumeren mensen nog steeds niet de dagelijks gewenste hoeveelheid.

De consument wil daarnaast:

  • vaker 'iets anders' (dus meer exotisch fruit en zachtfruit)
  • weten wat hij of zij eet
  • weten waar het product vandaan komt

De stijgende consumptie van zachtfruit en exotisch fruit gaat ten koste van appels en peren. Hiervan daalt de vraag al jaren. Niet alleen in Nederland maar ook in de meeste andere Europese landen (zie Figuur 1). De Rabobank verwacht dat bovenstaande trend de komende jaren doorzet.

Duurzaamheid

De consument is mondiger, stelt steeds meer eisen aan een verantwoorde productiewijze en verlangt hoogwaardige, smaakvolle en veilige producten. De inzet van gewasbeschermingsmiddelen om een hoogwaardig product te laten groeien ligt onder vuur.

Verduurzaming van de productie boven het wettelijke kader kan voor betere afzetmogelijkheden zorgen. Dat kan bijvoorbeeld via Milieukeur of een ander duurzaamheidskeurmerk.

Het is van groot belang dat de fruitteeltsector het duurzaamheidsimago proactief verbetert.

Innovatie

De hardfruitsector is nog beperkt innovatief in tegenstelling tot de zachtfruitsector. Innovatie is evenwel nodig om de concurrentiepositie te behouden ten opzichte van de lagelonenlanden zoals Polen voor hardfruit, en Spanje en Portugal voor zachtfruit.

Hardfruitsector
In hardfruit zal innovatie met name plaatsvinden in:

  • risicobeperking door middel van hagelnetten
  • nieuwe rassen met een betere smaak en productkwaliteit
  • inzet van big data voor teelt en ketenoptimalisatie
  • driftbeperking
  • (mogelijk op termijn) oogstrobots

Zachtfruitsector
In zachtfruit zal innovatie zich richten op:

  • robotisering (oogstrobot in aardbeien)
  • big data voor teelt en ketenoptimalisatie (ERP-systemen)
  • machinaal oogsten
  • verpakkingen voor verbetering bewaarbaarheid
  • sorteersystemen

Deze innovaties stellen nieuwe eisen aan de competenties van de ondernemer, namelijk innovatie- en verandervermogen.

Maatschappij

De samenleving stelt steeds meer eisen aan het omgevingsbewustzijn van bedrijven. Zijn de arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld werkhoogte en werktijden optimaal?

De fruitteeltondernemer huisvest de buitenlandse seizoenarbeiders vaak op het bedrijf of in een huurlocatie. Zogenoemde 'Polenhotels' zijn huisvestingsoplossingen die niet altijd op maatschappelijk draagvlak kunnen rekenen. Huisvestingseisen verschillen per gemeente.

Wet- en regelgeving

Telers dienen rekening te houden met een aantal zaken:

  • duurzaamheidseisen drukken zowel wettelijk als bovenwettelijk op de sector
  • hagelnetten en andere teeltbeschermende overkappingen zijn vergunningsplichtig
  • eisen voor het huisvesten van werknemers op het bedrijf of huurlocatie verschillen per gemeente
  • afhankelijk van de exportbestemming stelt de retail eisen aan de bedrijfscertificering, zoals BRC- of GRASP-certificering
  • met ingang van 1 januari 2018 mogen bedrijven in de glastuinbouw geen ongezuiverd drainwater meer lozen op het oppervlaktewater
  • als gevolg van de aangescherpte verzekeringseisen is een brandwerend scherm voor alle teelten onder glas sinds 1 januari 2017 verplicht

Lees ook wat de mogelijke gevolgen van Brexit zijn voor food & agri-bedrijven

Aanbod Rabobank

Rabobank als maatschappelijk partner
De Rabobank onderhoudt goede contacten met:

  • Nederlandse Fruitteelt Organisatie (NFO)
  • Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO)
  • GroentenFruit Huis (GFH)
  • Dutch Produce Association (DPA)
  • Onderlinge Fruittelers Hagelverzekeringsmaatschappij (OFH)

Laatste update: januari 2018

Gerelateerde branches

Glasgroenteteelt

Potplantenteelt

Contact

Rabobank