Appels aan een boom

Fruitteelt

Verder op deze pagina:

    Fruitteelt bestaat uit hardfruit (appels en peren) en zachtfruit (aardbeien, bessen, bramen, frambozen en overige houtige kleinfruitsoorten). Daarnaast kent de sector ook steen- en pitvruchten zoals kersen en pruimen. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    De sector staat verduurzamingsslag te wachten

    De fruitteelt is nog altijd sterk aanbod gedreven, met een sterke onderlinge (inter)nationale concurrentie. Daarom staat de concurrentiepositie van de Nederlandse (hard)fruitsector onder druk. De dialoogbijeenkomsten die door de Nederlandse Fruitteelt Organisatie (NFO) en de Rabobank zijn georganiseerd hebben initiatieven voorgebracht die de sector sterker willen maken. De agenda hiervan zal in de komende periode uitgevoerd worden.

    Het seizoen van 2018 en 2019 was erg uitdagend voor de meeste Nederlandse fruittelers. Door het ruime Europese aanbod hardfruit stonden de prijzen onder druk. Daarnaast hadden hard- en zachtfruittelers kwaliteitsproblemen en extra kosten vanwege de extreme weersomstandigheden (droogte). Voor het komende seizoen zijn de vooruitzichten beter, vooral omdat de Europese hardfruitoogst naar verwachting fors lager zal uitvallen.

    Hardfruit

    Hardfruit heeft een versnipperde afzetstructuur: via verschillende coöperaties, handelshuizen en teler-handelaars. Peren gaan vooral naar het buitenland (70%), terwijl appels vaak in Nederland blijven (65%). Hardfruit zal de komende jaren consolideren in areaal en stappen zetten in rasvernieuwing, bijvoorbeeld clubrassen als Migo, Kanzi, Sweet Sensation.

    Telers van hardfruit hebben te maken met een dalende marktvraag tegenover een groot Europees aanbod.

    Zachtfruit 

    In zachtfruit bestaan verschillende modellen van voorwaartse en achterwaartse ketensamenwerking. De zachtfruitsector groeit bij gespecialiseerde telers die keuzes hebben gemaakt voor een afzetpartij in een geïntegreerd ketenmodel. Hierin delen spelers actief kennis, data en marktinformatie. De aardbei is het grootste product binnen de zachtfruitmarkt. Een opvallende trend is ook hier de introductie van nieuwe rassen nadat jarenlang de markt gedomineerd werd door een enkel ras (Elsanta). Een andere trend is het moderniseren van teelt, bijvoorbeeld teelt in substraat en onder plastic kappen of in glazen kassen. Op deze manier kan de teelt beter gecontroleerd worden en kunnen telers uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, kwaliteit en arbeid beter managen.

    Verduurzamingsslag 

    De sector moet onder druk van ngo’s verduurzamen. Naar verwachting wordt het Milieukeur-certificaat of een afgeleide hiervan (internationaal PlanetProof) leidend. 

    Economie

    West-Europese fruitconsumptiegroei naar type (gemiddelde jaarlijkse groei 2011-2016)In 2018 kochten Nederlanders 3% minder fruit dan in het voorgaande jaar. Door de hogere prijzen voor fruit gingen de bestedingen wel met 6% omhoog. Vooral appels waren in de eerste helft van 2018 duurder, dit kwam door de lage oogst van 2017. Doordat één vijfde van alle fruitaankopen uit appels bestaan, hebben veranderingen in prijs en volume een grote invloed op de totale fruitconsumptie. Als we naar de langere termijn kijken dan zien we dat de aankoop van appels in de hele EU druk staat, terwijl de populariteit van zachtfruit nog steeds groeit (zie Figuur 1). De consument wil vooral:

    • vaker 'iets anders' (dus meer exotisch fruit en zachtfruit).
    • weten waar het product vandaan komt.
    • gemak.

    Duurzaamheid

    De consument is mondiger en stelt steeds meer eisen aan een verantwoorde productiewijze. Ook vinden ze hoogwaardige, smaakvolle en veilige producten belangrijk. Daarom ligt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen onder vuur.

    Verduurzaming van de productie boven het wettelijke kader kan voor betere afzetmogelijkheden zorgen. Dat kan bijvoorbeeld via Milieukeur of een ander duurzaamheidskeurmerk. Het is van groot belang dat de fruitteeltsector het duurzaamheidsimago proactief verbetert.

     

    "Met ingang van 1 januari 2018 mogen bedrijven in de glastuinbouw geen ongezuiverd drainwater meer lozen op het oppervlaktewater."

    Innovatie

    Een van de grootste uitdagingen voor de fruitsector is de beschikbaarheid van arbeid. Innovaties zullen hard nodig zijn om bepaalde werkzaamheden te automatiseren. Er worden momenteel oogstrobots ontwikkeld voor de diverse takken van fruitteelt, maar deze zijn nog niet op korte termijn commercieel inzetbaar. Andere innovaties kunnen echter ook bijdragen aan een efficiëntere bedrijfsvoering, zoals bij aardbeien de teelt op stellingen.

    Hardfruitsector 

    In hardfruit zal innovatie met name plaatsvinden in:

    • risicobeperking door middel van hagelnetten.
    • nieuwe rassen met een betere smaak en productkwaliteit.
    • inzet van big data voor teelt en ketenoptimalisatie.
    • driftbeperking.
    • oogstrobots (mogelijk op termijn).

    Zachtfruitsector 

    In zachtfruit zal innovatie zich richten op:

    • robotisering en mechanisatie (bijvoorbeeld oogstrobot in aardbeien).
    • big data voor teelt en ketenoptimalisatie (ERP-systemen).
    • machinaal oogsten.
    • verpakkingen voor beter bewaren.
    • sorteersystemen.

    Deze innovaties zorgen dat de ondernemer moet werken aan zijn innovatie- en verandervermogen.

    Nieuwsgierig naar de visie van de Rabobank op de teelt van aardbeien onder glas? Lees de zachtfruitstudie. Daarnaast krijg je inzicht in hoe risicomanagement met partners kansen biedt.

    Download de zachtfruitstudie

    Maatschappij

    De samenleving stelt steeds meer eisen aan het omgevingsbewustzijn van bedrijven. Zijn de arbeidsomstandigheden, zoals werkhoogte en werktijden optimaal?

    De fruitteeltondernemer huisvest de buitenlandse seizoenarbeiders vaak op het bedrijf of in een huurlocatie. Zogenoemde 'Polenhotels' zijn huisvestingsoplossingen die niet altijd op maatschappelijk draagvlak kunnen rekenen. Huisvestingseisen verschillen per gemeente. Door het tekort aan arbeiders worden goede voorzieningen als huisvesting, recreatiemogelijkheden en dergelijke steeds belangrijker.

    Wet- en regelgeving

    Telers dienen rekening te houden met een aantal zaken:

    • Duurzaamheidseisen drukken zowel wettelijk als bovenwettelijk op de sector.
    • Hagelnetten en andere teeltbeschermende overkappingen zijn vergunningsplichtig.
    • Eisen voor het huisvesten van werknemers op het bedrijf of huurlocatie verschillen per gemeente.
    • Afhankelijk van de exportbestemming stelt de retail eisen aan de bedrijfscertificering, zoals BRC- of GRASP-certificering.
    • Met ingang van 1 januari 2018 mogen bedrijven in de glastuinbouw geen ongezuiverd drainwater meer lozen op het oppervlaktewater.
    • Door de aangescherpte verzekeringseisen is een brandwerend scherm voor alle teelten onder glas verplicht sinds 1 januari 2017.

    Lees ook wat de mogelijke gevolgen van Brexit zijn voor food & agri-bedrijven

    Aanbod Rabobank

    Rabobank als maatschappelijk partner 

    De Rabobank onderhoudt goede contacten met:

    • Nederlandse Fruitteelt Organisatie (NFO)
    • Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO)
    • GroentenFruit Huis (GFH)
    • Dutch Produce Association (DPA)
    • Onderlinge Fruittelers Hagelverzekeringsmaatschappij (OFH)

    Laatste update: juni 2019