Zuivelupdate maart 2020 desktop

Zuivelupdate maart 2020

Geen tijd om het artikel te lezen? Ga direct naar:

    Zorgt corona voor kater op zuivelmarkten?

    De stijging van de wereldwijde prijzen voor de meeste basiszuivelproducten is begin dit jaar gestopt. Ook de uitbraak van het coronavirus heeft impact op de wereldwijde en regionale zuivelmarkten. In deze Zuivelupdate praten we je bij over:

    • Prijsontwikkelingen in de zuivel;
    • Ontwikkelingen in wereldwijde melkproductie;
    • Impact coronavirus op de zuivelmarkt;
    • Onze verwachtingen voor 2020.

    Opmars prijzen basiszuivelproducten gestopt

    De prijsstijgingen van de basiszuivelproducten zijn in de meeste belangrijke exportregio’s net na de jaarwisseling tot stilstand gekomen.

    Het coronavirus speelt hierin een belangrijke rol, maar eerdere signalen van meer economische tegenwind en de al verwachte lagere vraag naar zuivel vanuit belangrijke importregio’s zijn ook factoren die meespelen in de huidige marktontwikkelingen.

    Het coronavirus heeft wereldwijd gevolgen voor de zuivelconsumptie en logistiek. In gebieden, zoals Azië en de Verenigde Staten, waar foodservice een belangrijke pijler onder de zuivelconsumptie is, wordt de grootste impact verwacht. Mogelijk zal een deel van de krimp gecompenseerd worden door een verschuiving richting retailkanalen.

    Op het moment van schrijven van deze Zuivelupdate lijken de logistieke gevolgen om importregio’s, in met name Azië, te kunnen bevoorraden de grootste impact te hebben op veel westerse zuivelverwerkers en handelaren.


    Melkprijsontwikkelingen Nieuw-Zeeland en VS

    De Nieuw-Zeelandse zuivelfabrikant Fonterra houdt vast aan de melkprijsverwachting van NZD 7,00 tot NZD 7,60 per kilogram vet en eiwit voor het seizoen 2019-2020. Dit ondanks lagere zuivelprijzen op de laatste drie veilingen op het Global Dairy Trade platform.

    Na 10 maanden van stijging is de melkprijs in de Verenigde Staten (US-all) sinds november met USD 1,40 (6,7%) gedaald tot USD 19,60 per cwt in januari. Dit is nog altijd USD 3,00 (18,1%) per cwt hoger dan begin vorig jaar.


    Zuivelprijzen EU

    Sinds oktober is de gemiddelde melkprijs in de EU met EUR 0,42 (1,2%) gestegen tot EUR 35,36 per 100 kilogram in januari.

    De prijsstijging van de basiszuivelproducten zette begin dit jaar nog door, maar is inmiddels tot stilstand gekomen. Toch noteerden de meeste EU-basiszuivelproducten eind februari nog hogere prijzen dan begin december het geval was.
    Prijzen voor weipoeder zijn met € 77 gestegen tot € 821 per ton. Tegelijkertijd zijn de prijzen voor Goudse kaas toegenomen met € 117 tot € 3.288 per ton. Tijdens deze periode noteerde magere melkpoeder prijzen boven de € 2.600 per ton, maar is het prijsniveau inmiddels teruggezakt naar € 2.567 per ton. Dit is nog steeds een plus van € 72 per ton of 2,9%. Prijzen voor volle melkpoeder (€ 3.013 per ton) zijn eind februari al wel onder het niveau van begin december gezakt (-€31 of 1,0%), terwijl de boterprijzen ook met € 76 zijn gedaald tot € 3.553 per ton.

    Het aankomende kwartaal moet rekening gehouden worden met aanhoudende prijsdruk voor basiszuivelproducten door de veranderde marktomstandigheden. Hiermee lijkt het moment om melkprijzen te kunnen verhogen voorlopig ook voorbij.


    Prijzen basiszuivel in de EU

    Groei productie trekt aan maar blijft onder 1%

    In het vierde kwartaal van 2019 is de toename van de melkproductie in de voornaamste zuivelexporterende landen gestegen tot 0,6% ten opzichte van dezelfde periode in 2018.

    Vooral in de EU en VS verwacht de Rabobank het aankomende kwartaal een aantrekkende groei van de melkproductie aan tot niveaus rond of zelfs boven de 1%. Nieuw-Zeeland heeft daarentegen te kampen met een moeizamere tweede helft van het seizoen door tegenvallende en sterk wisselende weersomstandigheden.

    De Rabobank verwacht dat de gezamenlijke groei van de melkproductie in voornaamste zuivelexporterende regio’s in 2020 toe zal nemen tot bijna 1%.


    Melkproductie in zuivelexporterende regio’s. Periode vierde kwartaal ‘19 t.o.v. vierde kwartaal ’18.

    Verschil in %Verschil in volume (mln. kg)
    EU    +1,0%+379
    VS+1,2%+273
    Nieuw-Zeeland-1,0%-8,5
    Australië-3,0%-84
    Argentinië+1,1%+31
    Uruguay+2,9%+16
    Brazilië-1,0%-63

    Bron: diverse nationale bronnen, Rabobank, 2020

    VS: groei melkproductie terug in normale patroon

    In 2019 is de Amerikaanse melkproductie slechts met 0,4% gestegen ten opzichte van 2018. Dit is de laagste jaarlijkse groei sinds 2013. Maar door de recente groei van 1,2% in het vierde kwartaal van 2019 en een stijging van 1% in januari lijkt de Amerikaanse melkproductie, zoals verwacht, zijn vertrouwde groeicurve van circa 1,5% weer te benaderen. Voor 2020 verwacht de Rabobank een stijging van de Amerikaanse melkproductie van ongeveer 1,3%.

    Tegenover de aantrekkende melkproductie wordt in 2020 een lagere groei (+0,5%) van de binnenlandse zuivelconsumptie verwacht. Dit als gevolg van de al eerdere voorspelde economische tegenwind en de impact van het coronavirus. Vooral de voor de zuivelconsumptie belangrijke foodservice sector is hier gevoelig voor. Dit zet ook druk op de zuivelprijzen en exportoverschotten in de Verenigde Staten.


    Nieuw-Zeeland

    Wisselvallige weersomstandigheden blijven druk houden op de Nieuw-Zeelandse melkproductie. Bovendien ligt de piek van de seizoensgebonden melkproductie inmiddels achter ons.

    Op het Noordereiland hebben veel regio’s te kampen met aanhoudende droogte. Hierdoor kan het seizoen 2019/20 (juni-mei) in dit deel van het land tot een abrupt en vroeg einde komen. Op het Zuidereiland verschillen en wisselen de omstandigheden per regio sterk, van droogte tot recentelijke overstromingen.

    Dit is ook terug te zien in de groei van de melkproductie. Na een sterke start van het seizoen is deze inmiddels teruggezakt naar een stijging van 0,4% voor de periode van juni tot en met januari vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. In januari was er sprake van een daling van -0,7%.

    Vanwege de mindere weersomstandigheden heeft de Rabobank de verwachtingen rondom de groei van de melkproductie voor het gehele seizoen (2019/20) naar beneden bijgesteld, van -0,5% tot een bescheiden groei van +0,5%, naar -1%.

    Corona heeft impact op Chinese zuivelketen

    De ontwikkelingen rondom het coronavirus hebben veel impact op de Chinese maatschappij en economie, maar ontwrichten momenteel ook de Chinese zuivelketen en -consumptie. Vooral de foodservice sector wordt naar verwachting hard geraakt, terwijl door lagere retailverkopen de afbouw van voorraden langzamer gaat dan normaal. Daarnaast is er ook nog de logistieke impact die ook veel westerse zuivelverwerkers raakt. Er wordt ook een groei van de Chinese melkproductie verwacht van 2,5% voor 2020. Door de uitdagingen in de afzetkanalen gaat momenteel veel van de (extra) Chinese melk richting de poedertorens, wat leidt tot extra opbouw van melkpoedervoorraden en een lagere importbehoefte.

    De Rabobank verwacht dat de Chinese zuivelconsumptie in de eerste helft van 2020 met circa 8,0% zal dalen. Vooralsnog wordt een herstel van 1,5% verwacht in de tweede helft van het jaar.

    Door de lagere economische verwachtingen en opbouw van voorraden verwachtte de Rabobank in de vorige Zuivelupdate al lagere Chinese zuivelimporten tijdens de eerste helft van 2020. Deze verwachtingen zijn vanwege de gevolgen van het coronavirus nu voor het gehele jaar naar beneden bijgesteld.

    Voor de eerste helft van 2020 schat de Rabobank de daling van de importbehoefte in op ongeveer -23% en voor het gehele jaar op -19%.


    Sterke finish melkproductie EU

    In de laatste twee maanden van 2019 is de EU-melkproductie met respectievelijk 1% en 1,4% toegenomen. Hiermee komt de groei voor het gehele jaar uit op 0,6% (966 miljoen kg). De grootste volumegroei werd genoteerd in Ierland (416 mln. kg), gevolgd door het Verenigd Koninkrijk (240 mln. kg) en Polen (229 mln. kg). Door een sterke finish is de melkproductie in Duitsland (+0,1%) in 2019 net boven het niveau van 2018 geëindigd, terwijl Frankrijk (-0,2%) veel eerder opgelopen verliezen nog heeft goedgemaakt.

    De wintermaanden waren relatief mild en door regenval in de afgelopen maanden zijn tekorten in bodemvocht in veel regio’s hersteld of sterk verbeterd. Op basis hiervan verwacht de Rabobank een beter groeiseizoen dan de afgelopen twee jaar het geval was. In Noordwest-Europa heeft de vele regenval van de afgelopen weken momenteel wel geleid tot een mindere draagkracht van grasland. Hierdoor wordt mest later uitgereden en komt de start van het weideseizoen mogelijk wat moeizamer op gang.

    Door de verbeterde (weers)omstandigheden heeft de Rabobank de verwachting voor de groei van de melkproductie in 2020 met 0,1% verhoogd naar 0,8% ten opzichte van 2019.

    Grafiek melkproductie in Europa


    EU-zuivelproductie 2019 vergeleken met 2018

    Verschil in %
    Kaas+0,3%
    Boter+2,7%
    Magere melkpoeder+0,8%
    Volle melkpoeder+1,3%

    Bron: ZMB, 2020

    De EU-export van zuivelproducten is vorig jaar sterk geëindigd. Maar een afvlakkende markt ligt in het vooruitzicht. Uitgedrukt in vloeibare melkeenheden (LME’s) is de EU-zuivelexport in 2019 met 26% gestegen ten opzichte van vorig jaar. De toename in de export van magere melkpoeder (+17,3% of 146,300 ton) sprong het meeste in het oog. Ook de uitvoer van boter steeg met 35%. Dit kwam met name door de concurrerende prijs in exportmarkten, maar ook als reactie op de voorgestelde importheffingen van de Verenigde Staten op onder andere Europese boter en verschillende typen kaas. Door een sterke stijging in de tweede helft van het jaar is de kaasexport voor het gehele jaar 5,7% hoger geëindigd.


    EU-zuivelexport 2019 vergeleken met 2018

    Verschil in %
    Kaas+5,7%
    Boter+17,3%
    Magere melkpoeder+35,0%
    Volle melkpoeder-11,1%

    Bron: Eurostat, 2020


    Groei Nederlandse melkproductie zet door

    De Nederlandse melkproductie is in 2019 uiteindelijk 0,7% onder het niveau van 2018 geëindigd. Door de relatief hoge gehaltes gedurende het jaar is de vetproductie wel (+0,4%) toegenomen, terwijl de eiwitproductie (=0,0%) nagenoeg gelijk bleef.

    In januari en februari 2020 is de melkproductie met respectievelijk 3,3% en 1,5% gestegen. Voor dit jaar verwacht de Rabobank een groei van de melkproductie van ruim 1%. Deze verwachting is voornamelijk gebaseerd op een efficiëntere benutting van fosfaatrechten en betere (weers)omstandigheden tijdens het groeiseizoen dan vorig jaar het geval was.


    Melkproductie in Nederland (verschil vergeleken met dezelfde periode vorig jaar)

    t.o.v. dezelfde periode vorig jaarVerschil in %Verschil in volume (mln. kg)Verschil in volume melkvet (mln. kg)
    2019-0,7%-92+2,40
    Jan-20+3,3%+38+1,80
    *Feb-20
    +1,5%+16,5+0,33

    *gecorrigeerd voor schrikkeldag

    Bron: ZMB, RVO, 2020

    Nieuw seizoen, nieuwe kansen

    Het nieuwe jaar is bijna direct begonnen met een nieuw onderwerp (coronavirus) dat van invloed is op de zuivelmarkten en prijsvorming van de boerderijmelk.

    Melkprijzen waren de afgelopen maanden redelijk en na een milde winter met relatief weinig kosten maken we ons op voor een nieuw groeiseizoen. Dit seizoen lijkt vooralsnog nat te beginnen. Vervelend voor nu, maar goed voor het aanvullen van grondwaterstanden. Het natte voorjaar zorgt ook meteen voor mogelijke strubbelingen van de voorjaarswerkzaamheden en de afzet van mest. De prijs kan hierdoor licht onder druk komen, net als de grasgroei van de eerste snede. Er hangt dus veel af van het weer de aankomende maand.

    Het jaar 2020 is al even onderweg. Toch hopen we snel duidelijkheid te krijgen over de ontwikkelingsmogelijkheden van de sector en individuele bedrijven.

    Met de voorjaarswerkzaamheden in zicht, is het een goed moment om de liquiditeit voor komend half jaar in beeld te brengen. Na een kleine dip in het laatste kwartaal van vorig jaar zien we de investeringsbereidheid bij onze melkveehouders weer toenemen. Hulp nodig of behoefte om te sparren? We denken graag met mee over de kansen en mogelijkheden!

    Marijn Dekkers

    Marijn Dekkers

    • Sectorspecialist
    • Melkveehouderij
    030 21 63203 LinkedIn
    Richard Schepers

    Richard Scheper

    • Zuivelanalist RaboResearch
    • Food & Agriculture
    +31 30 71 23788 LinkedIn