Blog gezondheidszorg, Michel van Schaik

Michel van Schaik

(In)spannend

Je zal nu maar commissaris van een zorginstelling zijn. En, vanwege een drukke agenda, verwachten dat je er met circa vier vergaderingen per jaar ‘vanaf’ bent. Was dat immers niet wat vooraf was aangegeven als de globale tijdbelasting voor zo’n functie? Natuurlijk, van de voorzitter van de Raad van Commissarissen (RvC) wordt iets meer verwacht in termen van tijdsbesteding en beschikbaarheid.

Inhoud geven

In de achterliggende jaren was het wellicht mogelijk om met een relatief beperkt beslag op tijd en inspanning een goede commissaris in een adequaat functionerende RvC te zijn. Zeker als er werd gewerkt vanuit het principe van een interne toezichthouder die op afstand van de Raad van Bestuur functioneerde. Dit om te voorkomen dat men niet op de stoel van de bestuurder zou gaan zitten. Maar is zo’n manier van denken en werken anno 2014 nog wel verantwoord? Kun je als commissaris op een juiste wijze inhoud geven aan je verantwoordelijkheid als je letterlijk en figuurlijk op afstand staat en functioneert?

Ingrijpende veranderingen

We staan aan de vooravond van de grootste stelselwijzigingen in de zorgsector sinds jaren. In de caresector vinden ingrijpende veranderingen plaats. Bijvoorbeeld de overheveling van aanspraken vanuit de AWBZ naar de WMO, de invoering van de Wet op de langdurige zorg en hervorming van de Jeugdzorg. De curesector bereidt zich voor op de invoering van integrale tarieven en een nieuw bekostigingssysteem voor huisartsen. Last but not least, heeft de GGZ met een combinatie van de hiervoor genoemde veranderingen te maken.

Kritische vragen stellen

Om de juiste kritische vragen te kunnen stellen aan het bestuur, mag van commissarissen verwacht worden dat zij goed op de hoogte zijn van de veranderingen in de wet- en regelgeving en de consequenties daarvan voor ‘hun’ instelling. Maar is het redelijk om te veronderstellen dat zorgcommissarissen die parttime actief zijn de complexiteit en de risico’s van de transities kunnen overzien? En dan ook bewaken dat de bedrijfsvoering van de instelling gezond is en blijft? Als bank rekenen we daar wel op. Maar als bankier die dagelijks actief is in de zorgsector weet ik dat dat een enorme uitdaging is.

Korte termijn

In de praktijk zie ik dat er een sterke neiging  is om (bijna) alle energie en aandacht te richten op kortetermijnissues. Bijvoorbeeld het verkrijgen van een volledige goedkeuring op de jaarcijfers (2013!), het laten afvloeien van overtollig personeel, een kwaliteitsprobleem of de discussie met medisch specialisten over hun fiscale positie. En natuurlijk, dat zijn belangrijke zaken.

Nieuwe competenties

Maar juist nu zouden instellingen ook fundamenteel moeten nadenken over hun toekomstige bestaansrecht en strategie in een snel veranderende wereld. Dat vereist visie, kennis en nieuwe competenties en vaardigheden bij bestuurders. Het is aan de RvC om ervoor te zorgen dat zowel de kortetermijnissues maar ook de langetermijnstrategie van een zorginstelling goed op de agenda staan. In veel gevallen betekent dit dat de RvC dichter op de bal moet acteren en misschien soms wel actief moet meesturen. En ja, dat kost tijd en inspanning.

Daar staat tegenover dat je als commissaris nu, meer dan ooit, een betekenisvolle bijdrage aan de zorginstelling en de samenleving kunt leveren. En velen hebben om die reden ooit het zorgcommissariaat aanvaard. Toch?

Ik nodig u van harte uit om te reageren op deze blog en/of andere onderwerpen in onze netwerkgroep op LinkedIn.

Blog, 9 oktober 2014