Zoeken

Blog industrie, Arnold Hardonk

Arnold Hardonk

Nederlandse chemie: gooi het kind niet met het badwater

weg!

"De Nederlandse industrie moet zich richten op producten met een hoge toegevoegde waarde. Want de productiekosten zijn in Nederland nu eenmaal hoog en daarom zullen we het nooit winnen op prijs".  Een opvatting die ik regelmatig hoor of lees. Dus geen commodities meer met hoge volumes en lage marges, maar 'specialties' met lage volumes en hoge marges. Ik zie dat de realiteit echter weerbarstiger is. Het ene kan nu eenmaal vaak niet zonder het ander. 

Lage(re) toegevoegde waarde in Nederland door bulkproductie

Een goed voorbeeld hiervan ziet u in de chemie. De toegevoegde waarde van de Nederlandse chemie is 14%. In Duitsland is deze met 23% aanmerkelijk hoger. De Duitsers produceren blijkbaar meer specialty-chemieproducten. Anders gezegd: wij produceren meer bulkchemieproducten. De Nederlandse nadruk op bulkproductie is uiteindelijk een gevolg van de strategische ligging van Nederland met een diepzeehaven en goede achterlandverbindingen. Dit heeft vanaf halverwege vorige eeuw geleid tot forse investeringen in olieraffinaderijen en naftakrakers. De eerste stappen (met lage toegevoegde waarde) in het chemieproces vinden daarom relatief meer plaats in Nederland dan in Duitsland.

Transformeren lijkt makkelijker dan het is

Het kan u haast niet ontgaan zijn dat de chemiesector in Europa en dus ook Nederland onder druk staat. Grotendeels komt dit door de nadelige grondstoffen- en energiepositie van Europa ten opzichte van andere regio’s in de wereld. Nu wordt al snel gedacht dat de Nederlandse chemie zich kan transformeren naar een sector met vooral ‘specialty’-productie. De voordelen zijn evident. Ten eerste levert het meer op. Ten tweede nemen grondstoffen en energie een minder groot deel in van de productiekosten. Ten derde is de productie ervan meestal schoner. En tot slot wordt innovatie ook nog eens belangrijker en dat past weer goed bij onze wens om een kenniseconomie te worden.

Helaas ligt het niet zo eenvoudig. Uit een uitgebreide studie (PDF, 2,61 MB) van ons naar de chemiesector, blijkt dat bedrijven vooral daar innoveren waar de productie is, of waar de eindgebruikers gevestigd zijn. Met andere woorden: we kunnen onze bulkproductie niet zomaar vervangen door meer specialty-productie. Sterker nog: zonder behoud van een substantieel deel van onze bulkchemie is er nauwelijks toekomst voor de specialty-chemie. We moeten er dus voor waken dat we het kind niet met het badwater weggooien.

Ik nodig u van harte uit om te reageren op deze blog en/of andere onderwerpen in onze netwerkgroep op LinkedIn.

Blog, 23 oktober 2014