Steward ownership: een andere route bij bedrijfsoverdracht

Gijsbert Koren, initiatiefnemer van stichting We Are Stewards: ‘Steward ownership is een bedrijfsmodel waarbij eigenaren de zeggenschap over het bedrijf overdragen aan zogenoemde stewards. Denk hierbij aan medewerkers of onafhankelijke experts die nauw betrokken zijn bij het bedrijf en de missie. Zij bewaken de koers, de waarden en het voortbestaan van de onderneming, zonder direct financieel belang. Het eigendom ligt dan bijvoorbeeld bij de investeerders, een stichting of de familie.’

‘Nederland kent intussen meer dan tweehonderd steward-owned bedrijven. De grootste groep bestaat uit ondernemers die bij een overdracht voor deze vorm kiezen om de waarden en de continuïteit van het bedrijf te borgen. Zij hebben iets opgebouwd vanuit de kansen van een innovatie of een maatschappelijke missie. Dat is het motortje dat hen drijft. Op den duur kan bij hen de vraag ontstaan: hoe wil ik mijn onderneming straks achterlaten? En hoe zorg ik dat het bedrijf op dezelfde voet wordt voortgezet? Dan kan steward-ownership een oplossing zijn. Je structureert de onderneming dan zó dat niet de winstdoelen centraal staan, maar het voortbestaan en missie.’

‘Je kiest voor een minder geplaveid pad. Dit betekent dat je juridisch gaat pionieren en moet uitdokteren hoe het werkt. Afhankelijk van de gekozen constructie neemt een ondernemer meestal bewust genoegen met een lagere opbrengst dan bij verkoop aan de hoogste bieder. Vaak is het bovendien nodig om proactief de gewenste structuur aan stakeholders uit te leggen. Een gemeente die zorg inkoopt, kan bijvoorbeeld vraagtekens zetten bij een stichting als aandeelhouder. We Are Stewards helpt ondernemingen in die fase en we koppelen bedrijven aan elkaar, zodat ze van elkaar kunnen leren.’

Sebastiaan Laanen, directeur Vermogensplanning bij Rabobank: ‘Wij zien dit als een heel interessant model, dat ook mooi aansluit op onze coöperatieve achtergrond. De focus op continuïteit en maatschappelijke waarde past goed bij Rabobank. Internationaal zien we bovendien dat steward-owned bedrijven vaak stabiel en weerbaar zijn, en dat ze goed scoren op innovatie. Tegelijk hebben we vanzelfsprekend niets tegen een bedrijfsovername vanuit private equity. Dan volg je een hele ander route, met andere vragen en uitdagingen.’

‘Het begint vaak bij de zakelijke adviseur of de Private Banker. Vermogensplanning is dan een logische vervolgstap. Vanuit vermogensplanning gaan we met klanten een goed gesprek aan over wat voor hen echt belangrijk is, wat hun wensen zijn en waar ze naartoe willen. Al snel gaat het dan ook over je legacy: wat wil je achterlaten? Niet alleen financieel, maar ook maatschappelijk. In zo’n open gesprek laten we graag de mogelijkheid voor steward ownership langskomen. Als er belangstelling is, brengen we de klant in contact met de specialisten van We Are Stewards om hierover verder te praten.’

Gijsbert vult aan: ‘De meeste ondernemers weten niet dat dit bestaat. Het is voor hen vaak een eyeopener als ze erover horen. Sommigen raken hierdoor geïnspireerd om te kiezen voor een alternatief eigendomsmodel. Want er is van alles mogelijk. Of het eindresultaat dan steward ownership is, dat is voor We Are Stewards niet zo belangrijk. Het gaat erom dat de ondernemer bewust kiest wat bij hem of haar past.’

Gijsbert: ‘Bij een bedrijfsoverdracht naar een steward-owned onderneming is financiering – naast de juridische kant – de belangrijkste noot om te kraken. Ondernemers die hun bedrijf steward-owned achterlaten, willen wel iets uit het bedrijf terugkrijgen. Een belangrijke vraag is wat ‘genoeg’ is – voor je pensioen, voor je inspanningen, voor de waarde die je opgebouwd hebt en voor toekomstwensen. Rabobank kan een cruciale rol spelen bij de financiering van de overdracht van de aandelen en het uitkopen van een ondernemer.’

Sebastiaan: ‘Mooi voorbeeld is Camping Zeeburg in Amsterdam, het levenswerk van ondernemer Toon Weijenborg. Omdat er geen opvolger was en hij de camping niet aan een grote keten wilde verkopen, is een stichting opgericht die haar volgens het steward ownershipmodel voortzet. Met onze financiering heeft deze stichting Toon uitgekocht. Zo kon hij met pensioen, terwijl het sociale, duurzame en unieke karakter van de camping behouden blijft.’

Laat het weten aan je private banker. Die zorgt dan dat je met de juiste specialisten verder kan praten.