Eerst een regiovisie, dan pas de technologie

Esther van Engelshoven

In oostelijk Zuid-Limburg is digitalisering een essentieel onderdeel van een brede regio-aanpak gericht op kwetsbare ouderen en mensen met ggz-problematiek, stelt Esther van Engelshoven, algemeen directeur van HuisartsenOZL (HOZL), een zorggroep waarin 130 Limburgse huisartsen zich hebben verenigd. "Als je zorg in de keten organiseert, vraagt dat om een vernieuwende digitale omgeving."

In oostelijk Zuid-Limburg zijn de zorgkosten van de bevolking in vergelijking met andere regio’s extreem hoog. Vijf jaar gelden was dat reden voor HOZL, ziekenhuis Zuyderland en patiëntenorganisatie Huis voor de Zorg  om samen met zorgverzekeraar CZ de zorg anders te organiseren. Zorg zo dicht mogelijk bij de patiënt, laagcomplex als het kan en hoogcomplex als het moet, waren daarbij de uitgangspunten. "We zijn toen gestart met PlusPunt Medisch Centrum, een anderhalvelijnscentrum waar de huisartsen van HOZL en medische specialisten van Zuyderland samenwerken. En met succes: na een advies van de medisch specialist blijft de patiënt in 90% van de gevallen in de eerste lijn en helpt de huisarts hem verder. Met lagere zorgkosten én een hogere patiënttevredenheid als gevolg."

Focus op doelgroepen

"Maar om de hoge zorgkosten echt aan te pakken blijkt ‘lijnloze’ zorg niet genoeg. In onze regio is de meeste gezondheidswinst te behalen bij kwetsbare ouderen en mensen met ggz-problematiek. Mensen die vaak in achterstandswijken wonen en veel sociale problemen hebben. Daarom ontwikkelen we voor deze twee groepen de komende jaren een andere, bredere ketenaanpak. PlusPunt Ouderenzorg is daarin de eerste stap."

"We onderzoeken hoe we huisartsen beter kunnen ondersteunen om deze groepen mensen beter in kaart te brengen. Wanneer is iemand kwetsbaar? Wat kunnen we al aan de voorkant doen? Is het mogelijk om met medicatie of begeleiding te voorkomen dat patiënten onnodig in een ziekenhuis of intramurale instelling terecht komen?"

Persoonlijke gezondheidsomgeving

Zo’n ketenbenadering vraagt ook om een andere digitale omgeving, stelt Van Engelshoven. "Allereerst werken we aan een persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) waar alle zorgaanbieders toegang toe krijgen en patiënten 24/7 online hun medische gegevens kunnen inzien. Uiteindelijk willen we naar een systeem waar de patiënt zelf kan bepalen wat een zorgaanbieder mag zien en met wie hij welke data deelt. Maar hoe bouw je om de bestaande informatiesystemen een soort schil waar een PGO uit tapt? Welke gegevens bewaar je waar? Wie gaat de toegang regelen? Die vragen gaan we in dit project met elkaar uitwerken."

Personal health train

Slimme technologie kan volgens Van Engelshoven daarbij een uitkomst zijn. "Daarom werken we mee aan de ontwikkeling van een personal health train, een project van de Universiteit Maastricht. Personal health train is slimme technologie die data uit verschillende systemen bij elkaar brengt zonder een centrale database te bouwen."

"Een trein die als het ware langs de verschillende decentrale systemen van ziekenhuizen, huisartsen en andere zorgaanbieders rijdt en alleen die data gebruikt die op dat moment relevant zijn voor een bepaalde vraag."

Digitale overlegtafels

Bij samenwerking in de keten is het ook belangrijk dat zorgverleners, mantelzorgers en patiënten digitaal goed over afspraken communiceren. "Nu gaat dat vaak nog primitief met schriftjes. We kijken naar pakketten voor digitale overlegtafels waarin de huisarts, de wijkverpleegkundigen en de mantelzorger afspraken centraal vastleggen en iedereen precies kan volgen wat er aan de hand is of wat er moet gebeuren." 

Tenslotte kan een patiënt door digitalisering zelf meer aan zijn zorgproces bijdragen. Zo vraagt PlusPunt patiënten met hartfalen om thuis waarden zoals bloeddruk en gewicht te meten, die de verpleegkundige online kan inzien. "Neemt een patiënt plotseling in gewicht toe, dan kan dat een indicatie voor hartfalen zijn en vragen hem om op het spreekuur te komen. Onze ambitie is om dit soort e-healthoplossingen voor alle chronische zorg toe te passen." 

Gezamenlijk optrekken

Voordat andere zorggroepen ook met allerlei technologische oplossingen aan de slag gaan, adviseert Van Engelshoven om eerst met alle zorgpartijen uit de regio een visie te ontwikkelen. "Hoe ziet de populatie in jouw regio eruit? Welke problemen zijn er en hoe los die samen op? Samen vertrouwen opbouwen kost tijd, maar daaruit volgen vanzelf de inhoud, de interventies en de enablers zoals IT. Als je je als eerste lijn sterk organiseert en vervolgens gezamenlijk optrekt met de tweede lijn, de vvt, ggz, de zorgverzekeraar én het sociale domein, haal je maximaal rendement en kun je pas echt vernieuwen."

Huisarts van de toekomst

Het vak van huisartsen verandert razendsnel. Hoe ziet uw werk in de toekomst eruit? En met welke zaken moet u rekening houden?

Lees het artikel: 'Huisarts van de toekomst, wat heeft u straks nodig?'

Krijg inzicht in financieringsmogelijkheden