Verder op deze pagina:

    De varkenshouderij richt zich op het fokken en houden van varkens. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    Varkenshouderij: voldoende perspectief

    In de Nederlandse varkensmarkt bestaan, naast de commodity markt, verschillende concepten die zich onderscheiden ten aanzien van:

    • Dierenwelzijn;
    • Milieuimpact;
    • Smaak.

    Als gevolg van de stijging van de kostprijs (met name mest en milieukosten) is de Nederlandse concurrentiekracht ten opzichte van de Europese concurrenten afgenomen.

    Visie korte termijn

    De varkensvleesconsumptie binnen de EU is stabiel. De verwachting is dat de productie richting 2025 een groei laat zien van 1.5%. Wereldwijd is de productie fors afgenomen als gevolg van Afrikaanse Varkenspest. Door de lagere productie is een hoge marktvraag naar varkensvlees ontstaan, met een opwaartse trend van vleesprijzen tot gevolg. De verwachting is dat 2020 een bovengemiddeld jaar zal worden.

    Om haar concurrentiekracht te behouden en te versterken, zal de Nederlandse varkenshouderij moeten veranderen. Een transformatie van de huidige varkensketen is noodzakelijk om snel in te kunnen spelen op de veranderende vraag vanuit de markt. Om het verdienmodel te verbeteren. En om de kloof tussen boer, burger en maatschappij te dichten. Het wordt tijd om “om te denken"; van het individu naar integrale ketensamenwerking. Maar het vraagt ook innovatiekracht, borging van de circulaire keten  en flexibiliteit bij het maken van individuele keuzes en ondernemers.

    Visie lange termijn

    De varkenshouderij heeft volgens de Rabobank voldoende perspectief. Integrale samenwerking van alle betrokken partijen in de keten is essentieel. Hiermee kan de kostprijsconcurrentie binnen Europa worden ontlopen.

    Voorwaarde is dat de sector:

    • Actief inzet op de acceptatie van leefomgeving;
    • Transparanter wordt;
    • Proactief acteert op dierenwelzijn;
    • Minder uitstoot (geur, ammoniak en endotoxinen) genereert;
    • Zich richt op consumentenvoorkeuren in Noordwest-Europa.

    Groei in Nederland is niet mogelijk doordat de omvang is gebonden aan productierechten. De invloed van markt en maatschappij stimuleert bedrijven tot verdere verduurzaming. Om de extra inspanningen die hiervoor nodig zijn beloond te krijgen, zijn onderscheidende product-marktcombinaties (ketenconcepten) nodig. Hiervoor is samenwerking tussen sector, retail en ngo’s noodzakelijk.

    Standpunt Rabobank

    Voor de productie van varkensvlees in Nederland is draagvlak vanuit de leefomgeving key. Ontwikkelende, innoverende bedrijven met respect voor de omgeving en een goede performance faciliteert de Rabobank graag.

    “Ondernemen in balans met de leefomgeving is een harde voorwaarde voor continuïteit.”

    Economie

    Vraag en aanbod van varkensvlees zijn op dit moment niet in evenwicht als gevolg van de Afrikaanse Varkenspest. Herstel van de productie zal naar verwachting meerdere jaren duren.

    Welzijnsvriendelijker vlees

    De vraag naar welzijnsvriendelijker geproduceerd varkensvlees groeit. De productie van dit welzijnsvriendelijker vlees, en van vlees met een onderscheidende smaak en 'verhaal', groeit. De verwachting van de Rabobank is dat de saldo's tussen de diverse concepten per m2 staloppervlak gelijk zullen zijn.

    Duurzaamheid

    De belangstelling voor de varkenshouderij groeit bij de maatschappij. Dit vergt van varkenshouders, zowel individueel als collectief:

    • Een voortdurende bereidheid tot dialoog;
    • Open communicatie;
    • Transparantie;
    • De wensen en vraagstukken van burgers en consumenten serieus te nemen.

    Belangrijke thema's zijn: dierenwelzijn, reductie van hinder door geur en fijnstof (ammoniak, methaan en mogelijke endotoxines, draagvlak in de (wijde) leefomgeving, diergezondheidimpact op humane gezondheid, voedselveiligheid en antibioticagebruik, mineralenoverschot en mestverwaarding, landschappelijke inpassing, impact op ruimtelijke kwaliteit.

    Kern voor de toekomst is dat de sector haar “licence to operate" veilig moet blijven stellen.

    Innovatie

    Circulaire landbouw (kringlooplandbouw) is de toekomst. Bewust gebruik van grondstoffen en het verhogen van het gebruik van rest- en bijstromen.

    De vraag naar duurzame producten van consumenten en verlaging van kostprijs vormt een stimulans voor productinnovatie.

    Ondernemers moeten meer inzetten op (de adoptie van) technische innovatie. Belangrijk hierbij is de verlaging van emissies en verbetering ten behoeve van de acceptatie van leefomgeving.

    Over enkele jaren wordt elk Nederlands varken individueel gevolgd door monitoring van een RFID-chip. Big data zal in de gehele supply-chain verder optimaliseren.

    Maatschappij

    Een belangrijke trend is maatschappelijke aandacht voor dierenwelzijn. Toename hiervan vergroot de sociale acceptatie. Er is zorg over uitstoot van fijnstof en ammoniak, en de impact daarvan op de volksgezondheid.

    Door de concentratie van intensieve veehouderijbedrijven in met name Noord-Brabant en Gelderland is de maatschappelijke weerstand gegroeid. Er gelden in deze provincies aanvullende bovenwettelijke maatregelen om bedrijfsontwikkeling mogelijk te maken.

    Wet- en regelgeving

    De overheid stuurt de varkenshouderijsector op diverse manieren.

    • Welzijnswetgeving met betrekking tot oppervlakte-eisen en houderijsystemen;
    • Milieuwetgeving: ammoniakemissie, geur en fijnstof;
    • Het houden van varkens is gekoppeld aan varkensrechten.

    Aanbod Rabobank

    Rabobank als maatschappelijk partner

    De Rabobank heeft goede banden met sectororganisaties, zoals de Productenten Organisatie Varkenshouderij (POV). Ook is de Rabobank partner in de coalitie Vitale Varkenshouderij (ViVa). Deze staat opgesteld voor de uitvoering van het vitaliseringsplan varkenshouderij.

    Laatste update: december 2019