Update

Apothekers op zoek naar distributieconcept

4 augustus 2020 15:09

Door ontwikkelingen zoals vergrijzing, een toename van chronische en welvaartsziektes en polyfarmaciepatiënten (met meer dan vijf medicijnen) stijgt de vraag naar medicijnen. Zo vervullen apothekers een onmisbare rol in de samenleving. Maar die rol verandert door de behoefte van klanten en minder grote marges op medicijnen. En de corona-uitbraak deed daar nog een schepje bovenop. Benieuwd naar de gevolgen en kansen? We praten je bij over de laatste cijfers en trends.

Koppel in de aptoheek in gesprek

Impact coronacrisis op apotheken

Uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) blijkt dat er bijna 20% minder medicijnen zijn uitgegeven tijdens de corona-uitbraak. Dit komt doordat patiënten minder snel met klachten naar de huisarts en apotheek gingen. Door deze omzetdaling hebben ondernemers in de branche ook recht op de continuïteitsbijdrage van de overheid. Toch verwachten we voor dit jaar een grote uitdaging voor deze zorgverleners, voornamelijk voor kleine apotheken. Dankzij apothekersorganisatie KNMP is het inmiddels wel mogelijk om te beeldbellen en zo patiënten te begeleiden bij hun medicijngebruik, dat helpt om de omzet weer omhoog te krijgen.

In Nederland is al langer sprake van een medicijntekort. Dit jaar heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) actie ondernomen om naar verwachting 85% van het tijdelijke geneesmiddeltekorten op te vangen. Hiervoor reserveert het ministerie van VWS in totaal 115 miljoen euro. De opbouw van de ijzeren voorraad gebeurt in fases en zal naar verwachting twee jaar duren, aldus VWS. Wij zien een impact van de corona-crisis op het inkoopbeleid van medicijnen en medische hulpmiddelen waarbij beschikbaarheid net zo belangrijk is als prijs.

“Wij zien een impact van de coronacrisis op het inkoopbeleid van medicijnen en medisch hulpmiddelen waarbij beschikbaarheid net zo belangrijk is als prijs.”

Trend 1: apotheken breiden uit of werken samen

De prijzen van medicijnen worden grotendeels bepaald door zorgverzekeraars en de overheid. Daardoor zijn prijzen sinds 2008 met ongeveer 40% gedaald. En daarmee dus ook de marges die apothekers eraan overhouden. Door de prijsdruk kan het moeilijk zijn om het hoofd boven water te houden waardoor sommige apotheken ervoor kiezen om uit te breiden, samen te gaan met andere apotheken of zich aan te sluiten bij een keten. Zo kun je namelijk producten in grote hoeveelheden voor een lagere prijs inkopen en dus meer marge overhouden. Op dit moment telt Nederland zo’n 2000 apotheken, maar door deze trend van schaalvergroting verwachten we dat dit aantal op de middellange termijn daalt naar 1800.

“Apothekers onderscheiden zich met een uitgebreide dienstverlening.”

Trend 2: innovatie in apotheken focust op dienstverlening

Gemak dient de mens. Zo zien we meer kant-en-klare gezonde gerechten in de supermarkt en digitale incheckbalies bij hotels. Ook apotheken kunnen inspelen op de verschuiving en het gemakkelijker maken voor patiënten. Zo liggen er kansen voor ‘omnichannel’: de patiënt helpen via verschillende kanalen en manieren, in plaats van alleen fysiek in de apotheek. Denk bijvoorbeeld aan online bestellen, medicijnautomaten die 24/7 toegankelijk zijn en verschillende bezorgmomenten. Steeds meer apothekers zijn actief bij een huisartsenpraktijk, zoals in een gezondheidscentrum.

Door deze innovaties hebben apothekers wel minder persoonlijk contact met de meeste patiënten. Belangrijk is dat ze hun patiënten niet uit het oog verliezen ondanks de digitale transitie. Zo zorgen apotheken ervoor dat medicijnen op de juiste manier worden gebruikt, checken ze of de medicatie correct voorgeschreven is, voorkomen ze dat er medicijnen verspild worden en helpen ze bepaalde doelgroepen zoals laaggeletterden. De uitdaging blijft om deze werkzaamheden ook op afstand goed uit te kunnen voeren.

Voldoende apothekers in Nederland

In tegenstelling tot huisartsen en tandartsen zijn er voldoende apothekers in Nederland. In het academische jaar 2018/2019 studeerden 211 apothekers af, 71 mannen en 140 vrouwen. Dat waren er 18 meer dan een jaar eerder. Aan het begin van het academisch jaar 2019/2020 volgen 836 studenten de opleiding tot apotheker aan de universiteiten van Utrecht (478), Groningen (234) en Leiden (124). Het aandeel vrouwen onder deze masterstudenten is 67%. In Nederland verwachten we op korte termijn geen tekort aan apothekers.

De Rabobank werkt samen met de Vereniging voor Jonge Apotheken, Vereniging Arts en Leefstijl, Stichting Student en Leefstijl en het Institute for Positive Health.