Update

Voorzichtig terug naar evenwicht in de zuivelmarkt?

22 september 2020 14:17

Na een schokgolf tijdens de lockdown-periode, bleven de zuivelprijzen de afgelopen maanden vrij stabiel en was het verval van melkprijzen in Europa beperkt. Toch is het nog te vroeg om te spreken van een volledig herstel, gezien de onzekerheden en beperkingen die de vraagkant van de markt nog steeds parten spelen. Zo is de pandemie nog niet voorbij. Ook moeten we rekening houden met een stroevere EU-export van zuivelproducten in de tweede helft van 2020. Op de groei van de melkproductie heeft de huidige crisis weinig invloed. Hierdoor is het een voorzichtige zoektocht naar een nieuw evenwicht. Benieuwd naar de laatste stand van zaken? Laat je bijpraten.

Boer in een koeienstal

Groei melkproductie zuivelexporterende regio’s stijgende

In de eerste helft van 2020 is de melkproductie in de belangrijkste zuivelexporterende landen met 1,2% toegenomen t.o.v. het eerste halfjaar van 2019. Door het herstel van de melkproductie in de VS, de goede (weers)omstandigheden in Nieuw-Zeeland en de gestegen groei van de EU-melkproductie, verwachten we een bovengemiddelde toename van de melkproductie in het derde en vierde kwartaal van 2020 (1,7% en 1,3%).

Verschil in % Verschil in volume (mln. kg)
EU +1,2% +984
VS +1,3% +610
Nieuw-Zeeland -1,8% -149
Australië +4,0% +148
Argentinië +8,8% +397
Uruguay +5,4% +45
Brazilië* -1,3% -157

*Schatting

Bron: diverse nationale bronnen, Rabobank, 2020

Ook EU-melkproductie hoger dan verwacht

In Europa steeg de melkproductie in het eerste halfjaar sterk met 1,2%, inclusief een stijging van 1,7% in juni. Tijdens de eerste zes maanden van dit jaar steeg de melkproductie in de zeven voornaamste melkproducerende landen in de EU met 631 miljoen kilogram melk (+1,0%) t.o.v. voorgaand jaar. Uitzonderlijk is de groei van 1,8% in de overige landen in de EU, waaronder Spanje (+3,1%) en België (+3,8%). Vanwege de stabiele melkprijzen en betere weersomstandigheden verwachten we een groei van de EU-melkproductie met 1,1% in het derde kwartaal en 0,7% in het vierde kwartaal 2020.

Figuur 1. Melkproductie in Europa (januari – juni 2020 t.o.v. januari – juni 2019)

Infographic melkproductie in Europa (januari – juni 2020 t.o.v. januari – juni 2019)
Bron: ZMB, bewerking Rabobank, 2020

Stabielere zuivelmarkt, maar nog geen volledig herstel

De meest prijzen voor EU-basiszuivelproducten zijn verbeterd sinds de beëindiging van de lockdowns begin juni. Toch liggen de huidige zuivelprijzen nog steeds lager t.o.v. het prijsniveau voor corona. Sinds begin juni is de EU-boterprijs met € 338 (+11%) gestegen tot € 3.428 eind augustus. In dezelfde periode steeg de EU-Goudse kaas met € 109 (+3,6%) naar € 3.146 per ton, terwijl de prijs voor EU-volle melkpoeder steeg met € 28 (+1,0%) naar € 2.736 per ton. De prijs voor EU-magere melkpoeder daalde naar € 2.139 per ton (-1,5%) eind augustus.

Voor de aankomende maanden verwachten we redelijk stabiele prijzen, al is er wel wat druk op de markt. De retailverkopen liggen op een verhoogd niveau, maar de foodservice heeft nog steeds uitdagingen zolang de beperkende maatregelen van kracht zijn en de economische gevolgen van corona een factor van betekenis blijven.

Het Private Storage Aid (PSA) programma van de Europese Commissie is op 30 juni beëindigd. Europese melkverwerkers en handelaren konden een vergoeding ontvangen voor opslagkosten. De aangeboden volumes hebben uiteindelijk een totale hoeveelheid bereikt van 47,700 ton kaas, 67,700 ton boter en 20,100 ton magere melkpoeder. Met opslagperiodes van minimaal 60 dagen voor kaas en 90 dagen voor boter en magere melkpoeder en een maximum van 180 dagen, zullen de voorraden aankomende maanden geleidelijk op de markt verschijnen.

Figuur 2. Prijzen EU-basiszuivelproducten

Grafiek prijzen EU-basiszuivelproducten
Bron: EU Commissie, Trigona Dairy Trade Online, 2020

Verval in EU-melkprijzen beperkt

Ondanks de coronacrisis bleven de EU-melkprijzen de afgelopen maanden gemiddeld boven de € 32,00 per 100 kilogram. Sinds maart is de EU-melkprijs gezakt met € 1,63 per 100 kilogram (-4,8%) naar een gemiddelde van € 32,52 per 100 kilogram in juli. De aangekondigde melkprijzen voor september wijzen er – samen met de huidige ontwikkelingen in de zuivelmarkt – op dat tot het einde van dit jaar de gemiddelde EU-melkprijs rond deze prijs zal blijven.

“Groei melkproductie laat zich niet stoppen door corona.”

In de Verenigde Staten hebben melkveehouders de afgelopen maanden enorme prijsschommelingen ervaren. Sinds januari daalde de melkprijs (US-all) tot USD 13,60 per cwt in mei (-31%), ongeveer USD 29,98 per 100 kilogram melk. Echter, zuivelprijzen wijzen wel op een wat lagere melkprijs voor de aankomende maanden. Gesteund door de overheidsprogramma’s volgde een stijging tot USD 20,50 per cwt in juli, circa USD 45,19 per 100 kilogram melk.

Het Nieuw-Zeelandse Fonterra heeft onlangs hun melkprijsverwachting bijgesteld van NZD 5,40 – 6,90 naar NZD 5,90 – 6,90 per kilogram vet- en eiwit. Dit leidt tot gunstige vooruitzichten voor melkveehouders in Nieuw-Zeeland. We verwachten een melkprijs van NZD 6.35 per kilogram vet- en eiwit voor het seizoen 2020/21.

Meer tegenslag verwacht voor volumes EU-export

Na een goed eerste halfjaar voor de EU-zuivelexport, moeten we voor de tweede helft van 2020 rekening houden met een stroevere export. Oorzaken hiervan zijn de ongunstige wisselkoers, lage olieprijzen en een stijging van de EU-prijzen voor basiszuivelproducten.

EU-zuivelexport eerste halfjaar ’20 t.o.v. eerste halfjaar ‘19

Verschil in %
Kaas +9,2%
Magere melkpoeder -16,0%
Boter +63,7%
Volle melkpoeder +15,9%

Bron: Eurostat, 2020

Veranderende Chinese importbehoefte

China laat herstel van de zuivelconsumptie zien die sterker is dan verwacht. Toch zijn de voorraden van zuivelproducten in China momenteel hoger dan afgelopen jaren. Of deze voorraden de komende maanden verder worden aangevuld, of juist verminderen, is afhankelijk van Chinese handelaren. Dit zorgt voor wisselende vooruitzichten. Vooralsnog verwachten we voor heel 2020 een 4,0% daling in zuivelimporten t.o.v. vorig jaar, dit is een wijziging van +11,0% t.o.v. de vorige verwachtingen (-15,0%). Deze wijziging is gebaseerd op de importen in de eerste zes maanden van 2020 (die hoger waren dan verwacht) en een beperkte daling in de tweede helft van het jaar. Ondertussen gaat het ambitieuze plan door om binnenlandse productie in China op te schalen. Ondanks de verwachte toenemende vraag naar zuivelproducten, heeft deze ontwikkeling op termijn effect op de importbehoefte van China.

Ondanks wisselende weersomstandigheden en lagere melkprijzen groeit Nederlandse melkproductie gestaag

De Nederlandse melkproductie is in juni en juli gestegen, terwijl augustus een daling laat zien als gevolg van de hittegolf (zie tabel). Voor heel 2020 verwachten we dat de groei van melkproductie tussen 1,0% tot 1,3% uitkomt.

Melkproductie in Nederland (verschil t.o.v. dezelfde periode vorig jaar)

Periode Verschil in % Verschil in volume (mln. kg) Verschil in volume melkvet (mln. kg)
Jan-Jul ‘20* +1,7% +141 +7,30
Jun ‘20 +0,9% +11 +0,66
Jul ‘20 +1,1% +13 +1,08%
Aug ‘20 -1,5% -17 -0,89


*Februari gecorrigeerd voor schrikkeldag

Bron: ZMB, RVO, 2020

De terugval van de melkprijs is gelukkig beperkt gebleven. Toch verwachten we dat de melkprijs rond het huidige niveau blijft schommelen en verder herstel voorlopig op zich laat wachten. Mede daarom is het belangrijker dan voorheen om je liquiditeitspositie goed te blijven monitoren, vooral nu het einde van het oogstseizoen in zicht komt.

Heeft u vragen over uw liquiditeitspositie? Neem dan op tijd contact met op met Richard Scheper, Marijn Dekkers of Daniëlle Duijndam. Wij hebben er alle vertrouwen in dat de Nederlandse melkveehouderij veerkrachtig genoeg is om ook dit melkprijsdal weer goed door te komen.