Update

Hoe gaat het met de Nederlandse consumptie? Een blik op transactiedata

8 juli 2021 08:44

De coronapandemie en de lockdownmaatregelen zorgen voor ingrijpende verschuivingen in het consumptiegedrag van Nederlanders. Op deze pagina geven we regelmatig inzicht in die ontwikkelingen met analyses op basis van geaggregeerde transactiedata van Rabobank.

Man komt boodschappen bezorgen in coronatijd

Volgens onze berekeningen lag de consumptie van Nederlandse huishoudens in juni ruim 9 procent hoger dan in juni 2020 (figuur 1). Omdat de pandemie de consumptie toen nog sterk beperkte, vergelijken we ook met juni 2019. Ten opzichte van die maand stegen de uitgaven met ruim 4 procent. Dit betekent een verder herstel na de groei van bijna 2 procent in mei.

Het uitgavenpatroon van consumenten keert dus verder terug naar normaal. Dit komt vooral door de versoepelingen van coronamaatregelen op 19 mei en 5 juni. Daarin kwam er eerst meer ruimte voor buitenactiviteiten en later ook voor binnenactiviteiten. Zo zijn de mogelijkheden voor de horeca verder verruimd en mochten sportscholen, musea en andere culturele instellingen onder voorwaarden weer open.

Uitgavencategorieën die nog aan een sterke inhaalrace bezig waren, zoals ‘uit eten en drinken’ en ‘hobby’s en vrije tijd’, laten daardoor nu ook een groei zien in de elektronische uitgaven (waaronder pintransacties en iDEAL) ten opzichte van juni 2019 (zie figuur 2). Verder zijn de elektronische uitgaven aan ‘vakantie’ voor het eerst sinds het uitbreken van de coronapandemie weer toegenomen ten opzichte van dezelfde maand in 2019. Waarschijnlijk speelt mee dat steeds meer regio’s geel of groen kleurden voor reizen. Of de totale uitgaven aan deze categorieën ook echt toenemen, weten we niet zeker, aangezien veel uitgaven zijn verschoven van contant naar elektronisch. Ook corrigeren we de uitgaven per categorie niet voor inflatie (zie ook de onderzoeksverantwoording).

Opvallend is dat de uitgaven aan ‘boodschappen’, ‘tuin en dier’ en ‘huishouden en elektronica’ onverminderd hoog blijven (figuur 3). Hieraan is tijdens de lockdowns veel extra uitgegeven en deze uitgaven zakken slechts beperkt terug nu de beperkingen geleidelijk verdwijnen.

Op 26 juni is er verder versoepeld. De gevolgen daarvan zullen we grotendeels pas terugzien in de cijfers over juli. Voorlopige cijfers laten zien dat onder andere de categorieën ‘uit eten en drinken’, ‘vakantie’ en ‘vervoer’ hiervan profiteren.

Figuur 1: Herstel consumptie zet door in juni

Figuur 1. Consumptie weer hoger dan in dezelfde periode van 2019
Bron: RaboResearch, CBS

Figuur 2: Na uitgaven in winkels gaan ook bestedingen in restaurants en cafés terug naar normaal

Figuur 2. Consumenten weten terrassen en winkels weer te vinden
Bron: RaboResearch, CBS

Figuur 3: Uitgaven aan ‘boodschappen’, ‘huishouden en elektronica’ en ‘tuin en dier’ blijven hoog

Figuur 3. Uitgaven aan ‘boodschappen’, ‘huishouden en elektronica’ en ‘tuin en dier’ blijven hoog
Bron: RaboResearch

Onderzoeksverantwoording

Voor de berekeningen van de consumentenuitgaven gebruiken we transactiedata van Rabobank. Het gaat om betalingen op geaggregeerd niveau, die door de onderzoekers niet herleidbaar zijn tot de klant. Om de totale consumptie te berekenen (zoals in figuur 1), nemen we alle typen betalingen mee. Hierdoor kunnen we ook rekening houden met bijvoorbeeld de verschuiving naar online aankopen die tijdens de lockdown plaatsvindt. De specifieke consumptiecategorieën (zoals in figuur 2 en 3) beslaan enkel elektronische betalingen; opname van contant geld wordt toegewezen aan de consumptiecategorie ‘contant’ (niet weergegeven). Dit vertekent de ontwikkeling van de uitgaven aan specifieke consumptiecategorieën opwaarts, want mensen doen steeds meer uitgaven elektronisch in plaats van contant.

De totale consumptie-uitgaven corrigeren we voor inflatie met behulp van de Geharmoniseerde Consumenten Prijs Index (HICP) van het CBS. We passen geen inflatiecorrectie toe op de subcategorieën van de uitgaven, omdat het CBS andere definities van consumptiecategorieën hanteert. Verder corrigeren we voor verschillen in aantallen en type koopdagen in de maand, omdat het consumptiegedrag op bijvoorbeeld een zaterdag anders is dan op een maandag.