Kringlooplandbouw lastiger dan het lijkt

Kringlooplandbouw in 2030

Geen tijd om het artikel te lezen? Ga direct naar:

    Wat betekent dit voor de sector?

    Met het publiceren van de visie: “Waardevol en Verbonden” heeft het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) in 2018 de ambitie uitgesproken om de Nederlandse landbouw, tuinbouw en visserij koploper van kringbouwlandbouw te maken in 2030. Een mooi streven, maar wat betekent dit voor de sector?

    Kijk om je heen – begin bij jezelf

    Binnen kringlooplandbouw wordt gesproken over samenwerking tussen bedrijven, terwijl het eigenlijk begint bij het bedrijf zelf. Een nadere beschouwing leert dat kringlooplandbouw volgens de visie van LNV vier elementen kent waar elke ondernemer aan kan werken. Deze vier elementen zijn: verhogen bodemkwaliteit, beperken van het gebruik van eindige grondstoffen, emissieverlaging en het verhogen van biodiversiteit.

    Samen staan we sterk

    Ondanks dat er veel op bedrijfsniveau mogelijk is, is er ook samenwerking nodig tussen akkerbouw en melkveehouderij. Samenwerking heeft namelijk voordelen op het gebied van uitwisseling van grond, de teelt van voedergewassen en het hergebruik van voedingsstoffen uit dierlijke mest.

    Uitwisseling grond en teelt voedergewassen

    Actieve uitwisseling van grond met een melkveehouder verhoogt de grondbasis voor de akkerbouwer. Zo worden er meer mogelijkheden gecreëerd in de gewasrotatie en kan er een uitgebreider bouwplan worden gerealiseerd. Voor melkveehouders biedt de uitwisseling van grond mogelijkheden om grondposities te verbeteren en/of de teeltoppervlakte van (eiwit)rijke voerdergewassen te vergroten. Op het eigen bedrijf, of bij de akkerbouwer.

    Hergebruik voedingsstoffen

    Samenwerking tussen melkveehouderij en akkerbouw kan ook leiden tot een herverdeling van organische stof door de opname van tijdelijk grasland in de gewasrotatie. Daarnaast is intensieve samenwerking tussen beide sectoren een mogelijkheid voor akkerbouwbedrijven om toegang tot rundveemest zeker te stellen. En aan de andere kant biedt het melkveehouders een verzekerde mestafzet. Deze zekerheid is een basis om gezamenlijk te investeren in moderne mestverwerkingstechnieken en producten die (deels) kunstmest kunnen vervangen.

    Kringlooplandbouw complexer dan het lijkt

    De gedachte is helder. Maar een snelle scan maakt duidelijk dat de uitvoering van kringlooplandbouw in de praktijk veel uitdagingen met zich mee brengt.

    Uitdagingen uitwisseling grond en teelt

    Veel melkveebedrijven hebben geen akkerbouw in de regio of bezitten zelf geen grond die geschikt is voor akkerbouw. Door de combinatie met sectorinitiatieven, zoals de doelstellingen rondom grondgebondenheid, zijn ondernemers minder flexibel om samen te werken met andere bedrijven. Het doel om meer blijvend grasland te krijgen, kan de uitwisseling van grond beperken. Door het ruilen van grond neemt de hoeveelheid tijdelijk grasland toe. Deze ontwikkeling staat haaks op de wens om meer CO2 in de bodem vast te leggen.Door de uitwisseling van grond worden ook bodemziektes sneller verspreid. Rotatiegewassen (zoals gras en mais) zijn bijvoorbeeld gastheer voor aaltjes. Dit soort ziektes kunnen negatieve gevolgen hebben voor akkerbouwgewassen.Met de huidige criteria voor derogatie zijn de mogelijkheden om gewassen, anders dan gras, te telen binnen het melkvee areaal beperkt.

    Uitdagingen voedingsstoffen

    Concentraten van mineralen uit dierlijke mest zijn niet toegestaan als kunstmestvervanger.Voor een succesvolle omschakeling van kunstmest naar kunstmestvervangers is het noodzakelijk dat aangeboden voedingsstoffen vergelijkbaar zijn met huidige kunstmeststoffen. Dat betekent dat prijs, kwaliteit en effect op het gewas even goed moeten zijn.

    De eerste stappen

    De eerste stap in de realisatie van kringlooplandbouw is bedrijven bewust maken van wat kringlooplandbouw voor het individuele bedrijf kan betekenen. Met welke onderdelen zoals bodem, eindige grondstoffen, emissie en biodiversiteit kun je morgen al aan de slag?

    De tweede stap is vaststellen op welke elementen er al wordt samengewerkt tussen sectoren. Om samenwerking te versnellen speelt bewustwording hier ook een belangrijke rol. Daarvoor is het goed om kennis over de mogelijkheden van samenwerking tussen akkerbouw en melkveehouderij te verzamelen. En om te zoeken naar de juiste leveranciers en afnemers die kunnen helpen bij het realiseren van je doelstellingen. Uiteindelijk blijft ook bij kringlooplandbouw een duurzaam verdienmodel voorwaarde voor succes.

    Vier voorwaarden voor kringlooplandbouw:

    Kwaliteit van de bodem verhogenGebruik van eindige grondstoffen beperkenEmissie van schadelijke stoffen minimaliserenBiodiversiteit verhogen

    Meer weten?

    Lees het artikel over de kringlooplandbouw

    Richard Schepers

    Richard Scheper

    • Zuivelanalist RaboResearch
    • Food & Agriculture
    +31 30 71 23788 LinkedIn
    Stefan van Merrienboer

    Stefan van Merrienboer

    • Analist Food & Agri Netherlands
    • Akkerbouw - Farm Inputs
    +31 6 11 62 72 55 LinkedIn
    Gea Bakker-Smit

    Gea Bakker-Smit

    • Sectorspecialist
    • Akkerbouw - Visserij
    (06) 12 35 88 98 LinkedIn
    Marijn Dekkers

    Marijn Dekkers

    • Sectorspecialist
    • Melkveehouderij
    030 21 63203 LinkedIn