Geen tijd om het artikel te lezen? Ga direct naar:

    Binnenvaart in woelig water: vier trends

    Door de energietransitie, de toename van lokale productie en circulariteit gaat er veel veranderen voor de binnenvaartsector. De sector heeft nu namelijk juist een grote rol in het vervoeren van (fossiele) grondstoffen. Dat in combinatie met het ontbreken van financiële buffers voor veel schippers en de uitdaging om te verduurzamen geeft een vooruitzicht van woelig water voor de sector. Tegelijkertijd zijn er voor de lange termijn voldoende pluspunten benadrukt in de Europese Green Deal. De belangrijkste trends die we zien, zijn:

    • Vergroenen van de schepen;
    • Vergroten van de schepen;
    • Verenigen van partijen;
    • Vergrijzen van schip en schipper.

    Droge lading: minder bulk, meer containers

    De samenleving verduurzaamt. Een ontwikkeling die ook effect heeft op diverse ladingstromen. Zo wil men duurzame landbouw met een kleinere veestapel en het gebruik van kolen voor elektriciteit verminderen. Voor 2020 en 2021 verwacht de Rabobank een krimp in bouwstoffen vanwege de PFAS- en stikstofproblematiek en een krimp in containers vanwege het coronavirus. Voor de lange termijn (2024) wordt een lichte krimp tot neutrale groei verwacht.

    Figuur 1. Impact droge ladingstromen tot 2024

    Agribulk-Verwachte krimp van de veestapel in NL en verplaatsing binnen Europa leidt tot lagere vervoersvolumes.
    Bouwstoffen 0De impact van PFAS- en stikstof blijft voelbaar in 2020-2021.
    Containers+De groei van de afgelopen jaren zet zich onveranderd door (weliswaar minder sterk).
    Kolen-Een sterke reductie als gevolg van de sluiting van een aantal grote kolencentrales.

    Panteia, 2019-2024

    Natte lading: minder minerale olie, meer chemie

    Voor de natte ladingstromen verwacht de Rabobank tot 2024 een neutrale groei tot kleine plus. Na 2024 wijzigt de verdeling over de twee belangrijkste ladingstromen (minerale olie en chemie) wel fors als gevolg van de energietransitie en elektrificatie in de mobiliteitssector. Het verlies van aardolie wordt opgevangen door de groei van vervoer van chemische producten.

    Figuur 2. Impact natte ladingstromen tot 2024

    Aardolie0Een neutrale ontwikkeling in volume. Na 2024 een duidelijke volumedaling.      
    Chemie+Langjarige groei zet door. 
    Vegoil+Groei van bevolking leidt tot een (beperkt) stijgend volume.     

    Panteia, 2019-2024

    Trend 1: vergroenen

    Vanwege de eigen uitstoot en een ladingstroom die voor een belangrijk deel bestaat uit fossiele brandstoffen is vergroenen een belangrijk thema in de sector. De verwachte transitie voor de verbrandingsmotor ligt naar verwachting in de lijn van biofuel, hybride, elektrisch en waterstof. Een elektrische aandrijflijn op de schroefas vergroot daarin de flexibiliteit voor ondernemers.

    Het besef is er, maar de snelheid van vergroening in de binnenvaart is laag in verhouding tot de gewenste vergroening van de hele transportsector. Hierdoor ontstaat afbreukrisico van het ‘groene’ imago met eventueel verlies van marktaandeel (reverse modal shift).

    Trend 2: vergroten

    De druk voor verdere verlaging van de transportkosten leidt tot schaalvergroting in de maatvoering en/of tonnages van schepen. Deze trend wordt versterkt door de verwachte afname van het aantal kleine en middelgrote schepen. Daarnaast kunnen grotere schepen meer locaties bereiken door aanpassingen aan vaarwegen. In de structuur van de markt voorziet de Rabobank een versnelling van het aantal multiple ship-owners en daarmee een afname van het aantal single ship-owners (man/vrouw firma).

    Trend 3: verenigen

    De traditionele rollen in de markt met verladers, bevrachters en scheepseigenaren vermengen zich steeds meer. Dit ‘verticaal’ verenigen leidt tot meer samenwerkingsverbanden waarin schepen worden geëxploiteerd die min of meer een vaste inzet kennen (barge-express). Voor de kleine drogeladingvaart zitten mogelijkheden in het ‘horizontaal’ verenigen. Daarmee kan capaciteitsmanagement worden verbeterd, is er stabiliteit in prijsvorming en kan er makkelijk kennis gedeeld worden.

    Trend 4: vergrijzen

    Binnenvaart wordt gekenmerkt door een vergrijzingsgolf die sterker is dan in andere sectoren. Deze vergrijzing in de sector is zichtbaar in materieel (ongeveer 70% van de schepen is gebouwd voor 1980), maar ook bij de ondernemers (ongeveer 30% van de ondernemers is ouder dan 58 jaar). Bedrijfopvolging is daarmee een zorg die voelbaar is in de (kleine)drogeladingvaart.

    Marco van Beek

    Marco van Beek

    • Sectormanager
    • Binnenvaart
    06 23 43 96 89 LinkedIn