Man in droog weiland

Droogte: catastrofe voor de Nederlandse melkveehouderij?

Marijn Dekkers

De eerste regenbuien zijn inmiddels over Noordwest Europa getrokken. Toch zijn de gevolgen van de droogte nog lang niet voorbij. Het neerslagtekort zal verder oplopen en de uiteindelijke impact van deze droogte moet in volle omvang nog duidelijk worden. Het is daarom belangrijk om stil te staan bij de gevolgen van extreme weersomstandigheden. Is deze droogte te classificeren als catastrofe of moeten we ‘extreme’ en wisselende weersomstandigheden inmiddels als bedrijfsrisico beschouwen? 

Extreem weer wereldwijd impact op melkveehouderij

Noordwest Europa kreeg als eerste dit jaar met extreem weer te maken. ‘The Beast from the East’ en de natte omstandigheden in April zorgden ervoor dat het groei- en weideseizoen pas laat in mei op gang kwam. Onder andere in Ierland waren de gevolgen voor de melkproductie groot. Buiten Europa hadden Nieuw-Zeeland en het Zuidwesten van de Verenigde Staten dit jaar te kampen met serieuze droogtes. In delen van Zuidwest Amerika en Australië is het nog steeds extreem droog.

Als we de voorspellingen moeten geloven, krijgt de wereld steeds vaker te maken met bizarre weersomstandigheden. Met als gevolg dat de voerbalans wordt verstoord, door minder aanbod van (eigen) ruwvoer. De kunst aan jou als veehouder om waar mogelijk je voor te bereiden.

Droogte van invloed op ruwvoeraanbod

In Nederland werden in juni de gevolgen van de aanhoudende droogte zichtbaar. Zo viel de grasgroei compleet stil, waardoor de eerste geel verdorde percelen al snel in het landelijke nieuws verschenen. Inmiddels kan zeker twee snede gras als verloren worden beschouwd. Daarnaast moet de impact van de warmte en hittestress op mens en dier niet onderschat worden. Wel zal de uiteindelijke schade tussen regio’s en bedrijven sterk variëren door onder andere verschillen in grondsoort, grondwaterpeil, de mogelijkheden om te beregenen, zaaimomenten, genomen managementmaatregelen en het bedrijfssysteem.

“De prijzen voor goede mais noteren al ruim € 2.000 per hectare, terwijl de kwaliteit afneemt.”

De aankomende weken zal al meer duidelijk worden over de daadwerkelijke schade aan grasland en maisland. Toch kunnen de naweeën veel langer zichtbaar blijven dan menigeen zal verwachten. Naar verwachting zal herinzaaien of doorzaaien op de korte termijn voor veel percelen wenselijk zijn, om graszoden voldoende te herstellen. Voor het aankomende jaar zal naast de beschikbaarheid van ruwvoer en bijproducten een knelpunt zijn, kwalitatief goed (ruw)voer minstens zo uitdagend zijn. Zo noteren de prijzen voor mais nu al ruim € 2.000 per hectare, terwijl de kwaliteit over het algemeen minder is dan de afgelopen jaren. Kortom, goed voer zal prijzig zijn deze winter.

Meer slachtingen drukken door in melkaanbod

De Rabobank verwacht dat de huidige droogte een remmende werking zal hebben op de potentiele groei van de Europese melkproductie in zowel de tweede helft van 2018 als 2019. Beslissingen die nu genomen worden hebben tot in 2019 invloed op de melkproductie van bedrijven, maar ook op de zuivelmarkten. Wat zien we om ons heen?


Door oplopende voerprijzen komen marges onder druk te staan. Bij krimpende marges is het waarschijnlijk dat in sterk getroffen gebieden de slachtcijfers op gaan lopen en er een kleinere (melk)veestapel beschikbaar is om een sterke groei van de Europese melkproductie te ondersteunen. Door de generieke korting zal in Nederland het aantal koe- en jongveeslachtingen in de tweede helft van 2018 ook op een bovengemiddeld niveau blijven en de melkproductie lager eindigen dan vorig jaar. In Ierland liggen door de wisselende weersomstandigheden de slachtingen over de eerste zes maanden van 2018 al op een hoger niveau dan vorig jaar. Ook in Duitsland en Denemarken wordt gesproken over een toenemend aantal slachtingen.

Marges verder onderdruk

Eerder dit jaar was een vooruitzicht op minder melk vanuit Nieuw-Zeeland door droogte al voldoende om de prijzen voor basiszuivelproducten een zetje in de goede richting te geven. Door de huidige droogte is het sentiment dat de groei van de Europese melkproductie de aankomende zes maanden lager uit zal vallen dan aanvankelijk werd verwacht. Naast melkvolumes staan gehaltes onder druk, waardoor onder andere de druk in de botermarkt  weer toeneemt. De afgelopen weken vielen er dan ook voornamelijk plussen te noteren in de prijzen voor Nederlandse en Europese basiszuivelproducten. Hiermee blijft het vooruitzicht op een degelijke melkprijs in de laatste vier maanden van 2018 goed, al zal de start van het Nieuw-Zeelandse seizoen ook enige invloed hebben. 

Conclusie

Als de Rabobank zien we een weerbeeld zoals afgelopen jaar voor de melkveehouderij niet als een catastrofe maar wel als een extreem jaar. Betekent het dan dat we hier niet op voorbereid moeten zijn? Ja en nee. Voor een extreme crisis kun je je niet wapenen, maar in de basis hebben bedrijven met voldoende buffer in de rekening courant of sleufsilo de minste problemen als een calamiteit zich voordoet. Anticyclisch opereren is dan het belangrijkste advies. Voorraad voer aanleggen als er voldoende is, of als het goedkoop is, en een financiële buffer aanleggen als de prijzen het toelaten. Zo ben je beter voorbereid op kleine of grote extremen. 

Marijn Dekkers

Marijn Dekkers

  • Sectorspecialist
  • Melkveehouderij
030 21 63203 LinkedIn
Richard Schepers

Richard Scheper

  • Zuivelanalist RaboResearch
  • Food & Agriculture
+31 30 71 23788 LinkedIn