Boer met koeien in weiland

Melkveehouderij

Verder op deze pagina:

    De melkveehouderij richt zich op het fokken en houden van melkvee, en het opfokken van jongvee voor de melkveehouderij. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    Zuivelketen: focus op efficiënte afzet

    In 2018 telde Nederland circa 17.000 melkveebedrijven met 1,63 miljoen koeien, die samen circa 13,9 miljard kg melk produceerden.

    De belangrijkste thema’s in de melkveehouderij zijn:

    • intrede van veestapel- en productiebeperkende maatregelen (onder meer fosfaatrechten) die impact hebben op sector-, regionaal- en bedrijfsniveau
    • volatiliteit van melkprijzen
    • oplopende (vaste) kosten
    • duurzaamheid (waaronder mineralen, de emissie van broeikasgassen en ammoniak, biodiversiteit en dierenwelzijn)
    • maatschappelijke acceptatie

    Als reactie op de hoge (vaste) kostenstructuur en de (productie)beperkende maatregelen zal de zuivelketen zich moeten blijven focussen op een optimale verwaarding van zijn producten en een efficiënte afzet.

    Economie

    Wereldwijd groeit de vraag naar zuivelproducten. Voor 2019 verwacht de Rabobank een wereldwijde consumptiegroei van 2,0 tot 2,5%. Deze groei is toe te schrijven aan enkele demografische ontwikkelingen, zoals:

    • de bevolkingsgroei in Azië, (Noord-)Afrika en het Midden-Oosten
    • het groeiend besteedbaar inkomen in ontwikkelde en ontwikkelende gebieden

    In de ontwikkelde gebieden groeit vooral de vraag naar een grotere diversiteit aan (hoogwaardige) zuivelproducten, in veelal kleinere verpakkingen.

    Consumptie melk

    De Europese consumptie van melk neemt al jaren af door:

    • vergrijzing van de bevolking (zuigelingen consumeren de meeste melk)
    • kleinere huishoudens
    • toename van het aantal personen in de hogere inkomensgroepen
    • on-the-go-eetpatroon

    Door liberalisering van de Europese markt zijn Europese melkprijzen in sterkere mate onderhevig aan prijsfluctuaties in de wereldmarkt. Door de hoge (vaste) kostenstructuur heeft de Nederlandse melkveesector moeite om hier snel en adequaat op te anticiperen.

    Om van deze trends te kunnen profiteren zal de zuivelindustrie zich moeten blijven focussen op een optimale verwaarding van haar producten en een efficiënte afzet.

    “De Nederlandse melkveehouder en zuivelketen nemen leidende positie in op het gebied van innovatie.”

    Duurzaamheid

    Het belang van duurzaamheid neemt toe door enerzijds wet- en regelgeving vanuit de overheid (ammoniak, mest), anderzijds door wensen/productie-eisen vanuit zuivelcoöperaties en retail (bijvoorbeeld biodiversiteit, energie en klimaat) en verwachtingen vanuit de samenleving (bijvoorbeeld landschap, dierenwelzijn, koe in de wei).

    De belangstelling voor de melkveehouderij groeit bij de consument en burger. Dit vergt van melkveehouders, zowel individueel als collectief, een voortdurende bereidheid tot dialoog met de omgeving voor wat betreft duurzaamheidsitems.

    De drie belangrijke topics zijn:

    • behoud van weidegang (het niveau in 2018 was 82% ten opzichte van 81% in 2012)
    • dierenwelzijn en diergezondheid (IBR, BVD, Paratbc, antibioticagebruik en levensduur van de veestapel)
    • mineralenkringlopen (fosfaat en stikstof): het produceren onder het nationaal fosfaat- en stikstofplafond met invulling van mestverwerking en grondgebondenheid

    Zuivelverwerkers hebben op basis van de doelen uit de Duurzame Zuivelketen duurzaamheidsprogramma's zoals 'Foqus planet' en 'KoeKompas' ontwikkeld. Ondernemers zijn hierbij verplicht om per jaar een aantal workshops te volgen over maatschappelijke thema’s.

    Innovatie

    Op het gebied van innovatie neemt zowel de Nederlandse melkveehouderij als de gehele zuivelketen wereldwijd een leidende positie in. Het gaat dan om gebruik van big data en (verdere) automatisering van het voer- en melkproces.

    Maatschappij

    Draagvlak voor license to produce, door de maatschappij op sectorniveau en door de directe omgeving op bedrijfsniveau, is niet meer vanzelfsprekend. Door een gebrek aan binding en kennis van de agrarische sectoren ontstaan subjectieve éénzijdige discussies op (sociale) media over:

    • megastallen (dierenwelzijn en ziektedruk)
    • milieubewustzijn
    • landschapsbeheer
    • lokale productie (local-for-local)
    • consumentengedrag

    Wet- en regelgeving

    Enerzijds is er de al benoemde liberalisering van de Europese markt. Anderzijds legt de, voornamelijk nationale, toenemende regelgeving steeds meer beperkingen op aan de sector en wordt de kostprijs steeds verder opgedreven.

    Enkele voorbeelden hiervan zijn:

    • verplichte mestverwerking
    • de Melkveewet en de daarbij horende grondgebondenheid
    • fosfaatrechten
    • emissie van broeikasgassen en ammoniak
    • ruimtelijke ordening
    • vergroeningseisen
    • derogatie
    • de KringloopWijzer (sinds 2017 verplicht voor alle melkveehouders)

    Aanbod Rabobank

    Rabobank als maatschappelijk partner

    De Rabobank heeft goede banden met sectororganisaties, zoals de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) en de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV).

    Samen met FrieslandCampina hebben WWF Nederland (WNF) en de Rabobank een biodiversiteitsmonitor ontwikkeld, waarmee boeren biodiversiteitsmaatregelen kunnen kiezen die passen bij hun regio. FrieslandCampina en de Rabobank monitoren het prestatieniveau om de boeren een (nu of in de toekomst) passende beloning te kunnen geven.