Onderzoek

Ontwikkeling lonen en productiviteit in Nederlandse bedrijfstakken

19 juli 2023 1:15 RaboResearch

Voor 57 bedrijfstakken is een uitsplitsing gemaakt van de toegevoegde waarde op bedrijfstakniveau. Daarnaast is de productiviteitsontwikkeling per sector afgezet tegen en loon- en winstontwikkeling.

at paper making factory. just made paper roll.

Dit is een aanvullend document op de studie Maatwerk en immaterieel kapitaal belangrijk in discussie over loon en winst. We presenteren in deze bijlage voor 57 bedrijfstakken een tweetal figuren.

In de eerste figuur laten we de uitsplitsing van de toegevoegde waarde op bedrijfstakniveau zien. Hierbij maken we gebruik van de productie- en inkomensstatistieken in de nationale rekeningen van het CBS en de OESO. Soms hebben we aanvullende data uit andere bronnen geraadpleegd om gaten in de data te dichten of reeksen te extrapoleren. Een uitgebreide toelichting op alle individuele posten is beschreven in de studie zelf.

Startpunt is de bruto toegevoegde waarde in een bedrijfstak. Deze is gedefinieerd als de output in basisprijzen minus het intermediaire verbruik. De toegevoegde waarde tegen basisprijzen kunnen we vervolgens uitsplitsen in diverse posten (zie figuur 1). De lonen voor de geleverde arbeid zijn inclusief de ingehouden loonbelasting en de werknemerspremies. Sociale premies werkgevers omvat alle wettelijke sociale verzekeringen (onder andere WW, WAO/WIA, re-integratie) en particuliere premies (pensioenpremies). Het verbruik van vaste activa kan worden gezien als waardevermindering door veroudering en/of slijtage, ofwel afschrijvingen. Uitbreidingsinvesteringen breiden de hoeveelheid vaste activa uit en vergroten dus de productiecapaciteit. Wij gebruiken het netto gemengd inkomen als benadering voor het arbeidsinkomen van zelfstandigen. Bij indirecte belastingen minus subsidies staat het saldo van beide posten. De post die overblijft is het netto exploitatieoverschot en dat is onze indicator voor de winst in een bedrijfstak.

In de tweede figuur zetten we de productiviteitsontwikkeling af tegen de loon- en winstontwikkeling. Hiermee wordt visueel inzichtelijk welke groep, zij het werknemers of werkgevers, lijkt te profiteren van productiviteitswinsten of op te draaien voor productiviteitsverliezen. De data zijn gecorrigeerd voor prijsontwikkelingen met behulp van de bbp-deflator op bedrijfstakniveau. We delen de toegevoegde waarde en het netto exploitatieoverschot door het aantal gewerkte uren van werknemers en zelfstandigen. De post lonen plus sociale premies per gewerkt uur is op basis van door werknemers gewerkte uren.

Figuur 1: Decompositie toegevoegde waarde

Bron: RaboResearch op basis van data CBS en OESO

Landbouw

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Bosbouw

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Visserij

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Voedings-, genotmiddelenindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Delfstoffenwinning

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Textiel-, kleding-, lederindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Houtindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Papierindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Grafische industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Aardolie-industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Chemische industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Farmaceutische industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Rubber- en kunststofproductindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Bouwmaterialenindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Basismetaalindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Metaalproductenindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Elektrotechnische industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Elektrische apparatenindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Machine-industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Auto- en aanhangwagenindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Overige transportmiddelenindustrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Meubel- en overige industrie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Reparatie en installatie van machines

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Energiebedrijven

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Waterleidingbedrijven

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Riolering, afvalbeheer en sanering

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Algemene bouw en projectontwikkeling

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Grond-, water- en wegenbouw

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Gespecialiseerde bouw

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Autohandel en -reparatie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Groothandel en handelsbemiddeling

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Detailhandel (niet in auto’s)

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Vervoer over land

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Vervoer over water

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Vervoer door de lucht

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Opslag, dienstverlening voor vervoer

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Post en koeriers

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Horeca

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Uitgeverijen

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Film, TV en radio

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Telecommunicatie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

IT- en informatiedienstverlening

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Juridisch en managementadvies

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Architecten-, ingenieursbureaus e.d.

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Research

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Reclamewezen en marktonderzoek

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Overige professionele diensten

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Reisbureaus, reisorganisatie en -info

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Overige zakelijke dienstverlening

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Gezondheidszorg

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Verzorging en welzijn

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Kunst, cultuur en kansspelen

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Sport en recreatie

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Ideële, belangen-, hobbyverenigingen

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Reparatie van consumentenartikelen

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Overige persoonlijke dienstverlening

Decompositie toegevoegde waarde

Bron: CBS, OECD, RaboResearch

Productiviteit- & loonontwikkeling

Bron: CBS, OECD, RaboResearch