Update
Geopolitieke ontwikkelingen vergroten onzekerheid in Europese varkensmarkt
De Europese varkenssector staat in het tweede kwartaal van 2026 onder toenemende druk. Het conflict in het Midden-Oosten vergroot de risico’s voor stijgende voerkosten, terwijl de marges krap blijven en de export hapert. Ontdek hoe ontwikkelingen in de veestapel, varkenshandel en de wereldmarkt de vooruitzichten bepalen.
In het kort
Het aanbod blijft ruim door een grotere zeugenstapel in Europa
Volgens de meest recente cijfers van Eurostat is de zeugenstapel in de Europese Unie (EU) in 2025 met 0,6% gegroeid ten opzichte van 2024. Het aantal zeugen nam toe in Denemarken (+3%), Spanje (+3%), Polen (+3%), Italië (+1%) en Duitsland (+1%). In Nederland (-5%), België (-2%) en Frankrijk (-2%) daalde het.
De grotere zeugenstapel, gecombineerd met een hogere productiviteit en exportbeperkingen als gevolg van de Afrikaanse varkenspest (AVP), heeft bijgedragen aan een overaanbod op de Europese markt en scherpe prijsdalingen sinds eind 2025. De varkensvleesproductie in de 27 EU-landen en het Verenigd Koninkrijk (VK) steeg in 2025 met 3,8% ten opzichte van 2024. De productie nam in januari 2026 echter af met 2% in vergelijking met dezelfde maand een jaar eerder.
Effect van uitkoopregelingen is duidelijk zichtbaar
Hoewel in veel Europese landen het aanbod van varkens ruim is, zien we in Nederland een duidelijk effect van de uitkoopregelingen op de productie. Het aantal slachtingen daalde in de eerste twaalf weken van 2026 met 9% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, terwijl het gemiddelde slachtgewicht eveneens met 2% afnam.
Figuur 1: Zeugenstapel EU groeide licht in 2025
Handel in levende varkens beïnvloed door AVP in Spanje
Spanje kampt nog altijd met Afrikaanse varkenspest (AVP), met inmiddels 241 gevallen bij wilde zwijnen in tien gemeenten. Bij commercieel gehouden varkens zijn er geen besmettingen vastgesteld. De inspanningen om kadavers van wilde zwijnen op te sporen zijn verder opgevoerd in het toezichtsgebied. Tegelijkertijd worden maatregelen om de wilde‑zwijnenpopulatie te verminderen voortgezet, voornamelijk via vangkooien en populatiebeheer door boswachters en speciaal opgeleide jagers, onder toezicht van de bevoegde autoriteit.
Handel daalde ook door lagere beschikbaarheid
Naast de AVP‑uitbraak in Spanje heeft ook de lagere beschikbaarheid door de uitkoopregelingen bijgedragen aan een daling van de handel in levende varkens in het eerste kwartaal van 2026. In deze periode exporteerde Nederland 1,2 miljoen biggen, tegenover 1,56 miljoen in dezelfde periode van 2025. Dat komt neer op een daling van 23%.
De biggenexport naar Spanje nam het sterkst af: met 33%, wat overeenkomt met 260 duizend biggen, vergeleken met een jaar eerder. Ook de export naar Duitsland (-13%; 17 duizend biggen) en België (-5%; 5 duizend biggen) liet een daling zien.
De Nederlandse export van vleesvarkens daalde eveneens; met 40%, oftewel met 88 duizend dieren. In relatieve termen was de daling het grootst richting Spanje (-88%; 14 duizend varkens), maar in absolute aantallen was de grootste afname richting Duitsland (-38%; 78 duizend varkens).
Figuur 2: De Nederlandse export van biggen en levende varkens daalde in het eerste kwartaal van 2026
Oorlog in het Midden-Oosten vergroot kans op hogere kosten bij krappe marges
De prijs van varkens verbeterde in maart seizoensmatig. Desondanks lag de gemiddelde EU varkensprijs in week 12 van 2026 nog altijd 10% onder het niveau van vorig jaar. De marges bij zeugenbedrijven zijn inmiddels positief door de hogere biggenprijzen. Vleesvarkenshouders hebben echter nog steeds te maken met negatieve marges. Verwerkers profiteerden eerder dit jaar van de relatief lage varkensprijzen, maar de vraag stond onder druk door beperkte exportmogelijkheden, een afzwakkende vraag vanuit China en door de aanhoudende impact van antidumpingheffingen. De recente prijsstijgingen zetten hun marges nu opnieuw onder druk.
Het conflict in het Midden-Oosten zorgt voor extra opwaartse risico’s voor energie-, kunstmest- en voerkosten. De termijnmarkten voor agrarische grondstoffen zijn de afgelopen weken licht gestegen. De wereldwijde beschikbaarheid van de drie belangrijkste voergrondstoffen - maïs, soja en tarwe - is ruim, maar daartegenover staan geopolitieke risico’s, met name door de zich ontwikkelende oorlog.
Smalle bandbreedte maïsprijzen
De ruime wereldwijde maïsvoorraden en een stabiele Zuid-Amerikaanse productie houden de maïsprijzen binnen een smalle bandbreedte. De Amerikaanse export blijft sterk, maar staat steeds meer onder druk door goedkopere aanbiedingen uit Argentinië.
Tarwe en soja onder invloed van weer en geopolitiek
Tarwe vertoont een lichte opwaartse prijsontwikkeling door weergerelateerde gewasrisico’s in de VS, Europa en de Zwarte Zeeregio. Deze factoren worden versterkt door de toenemende geopolitieke onzekerheid en stijgende energie en kunstmestkosten. De markt voor sojabonen blijft overwegend bearish en beweegt zich dus in neerwaartse richting. Ondanks de recente prijsstijgingen door mogelijke extra Chinese aankopen blijft de Amerikaanse export zwak. Tegelijkertijd beweegt Brazilië richting een grote recordoogst wat extra neerwaartse druk op de wereldmarkt zet. De handelsrelatie tussen de VS en China is verder verslechterd door een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof over tarieven, wat de exportonzekerheid vergroot.
Verstoringen in scheepvaartroutes zullen net als hogere vrachttarieven en langere transittijden de handel in varkensvlees verder compliceren en de kosten verhogen.
Afzwakkende vraag en toenemende wereldwijde concurrentie bepalen de export
Hoewel de varkensvleesexport van de 27 EU-landen en het Verenigd Koninkrijk in januari 2026 vrijwel gelijk bleef aan het niveau van een jaar eerder (-0,6% ten opzichte van januari 2025), zijn de handelsstromen duidelijk verschoven. De export naar China daalde met 23%, naar de Filipijnen met 22% en naar Japan met 29%. Daartegenover stonden sterke stijgingen van de exportvolumes naar Zuid Korea (+59%) en Vietnam (+95,6%).
China’s varkensmarkt onder druk
De Chinese invoer van varkensvlees is in de eerste twee maanden van 2026 met 19% gedaald in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. De invoer van varkensvlees nam daarbij met 34% af terwijl de invoer van bijproducten met 3% daalde. De import uit de EU liep met 26% terug, mede als gevolg van de door China ingevoerde antidumpingheffingen op Europees varkensvlees. Deze heffingen verklaren echter niet de volledige daling, aangezien de invoer uit andere herkomstlanden nog sterker is afgenomen. Zo daalde de import uit Brazilië met 63% in dezelfde periode. Dat kwam door relatief hoge Braziliaanse prijzen en een toenemende vraag vanuit andere importmarkten. Ook de invoer uit de Verenigde Staten nam fors af (- 48%), wat samenhangt met de oplopende handelsfricties tussen beide landen. Met de aanstaande ontmoeting tussen de Amerikaanse en Chinese leiders verwachten we echter dat de invoer van Amerikaans varkensvlees in de rest van 2026 zal toenemen.
De Chinese varkensprijzen zijn in maart 2026 sterk gedaald, tot onder 10 yuan per kilo – het laagste niveau sinds 2010. Deze daling wordt veroorzaakt door een ruim aanbod en een zwakke seizoensvraag. De hoge productie en versnelde slacht (als gevolg van maatregelen om de veestapel te verkleinen en van een verbeterde productiviteit) houden het aanbod groot. Tegelijkertijd blijft de consumptievraag naar varkensvlees na het Spring Festival zwak. Overheidsingrepen zijn gestart, waaronder aankopen voor nationale en lokale varkensvleesreserves, omdat de prijzen ver onder het break-evenpunt voor boeren zijn gezakt. Een verdere reductie van de zeugenstapel staat gepland. Na een vermindering van 1 miljoen zeugen in 2025, richt de nieuwe richtlijn zich op 36,5 miljoen zeugen (voorheen was dat 39,6 miljoen), waarbij productiviteitsverbeteringen betekenen dat minder zeugen nodig zijn. We verwachten dat de prijzen in de tweede helft van 2026 herstellen. Daardoor kan ook Europees varkensvlees wellicht profiteren van iets betere prijzen op de wereldmarkt in de tweede helft van 2026.
Toenemende concurrentie van Braziliaanse export
De Braziliaanse varkensvleesexport steeg in de eerste twee maanden van 2026 met 10% in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. De volumes lagen 84% hoger naar de Filipijnen en 46% hoger naar Japan, wat wijst op toenemende concurrentie voor Europese producten.
Figuur 3: Braziliaanse varkensvleesexport groeit naar met name de Filipijnen en Japan
Risicomanagement vraagt blijvende aandacht
De recente ontwikkelingen maken duidelijk dat risicomanagement geen abstract begrip is, maar een dagelijkse ondernemerskeuze. Stijgende energieprijzen als gevolg van geopolitieke spanningen laten zien hoe snel kosten kunnen oplopen. De vraag is dan ook niet óf risico’s zich voordoen, maar hoe je ervoor kiest ermee om te gaan. Leg je prijzen vast om meer zekerheid te creëren, of accepteer je volatiliteit in de hoop op voordeel? Deze afweging speelt niet alleen bij energie, maar ook bij bijvoorbeeld voer, mestafzet, financieringslasten en transport.
Ook aan de opbrengstenkant vraagt dit om bewuste keuzes. Kies je ervoor om mee te bewegen met een volatiele varkensmarkt, of past een meer stabiele kasstroom beter bij jouw bedrijf en bij jou als ondernemer – ook als dat betekent dat pieken worden begrensd? Belangrijk is dat risico’s vooraf inzichtelijk zijn en niet pas zichtbaar worden wanneer ze zich onverwacht manifesteren.
Hoewel veel bedrijven financieel weerbaar zijn, blijft alertheid essentieel. Juist in een markt met smalle marges bepaalt de omgang met risico’s of een bedrijf veerkracht houdt. De kernvraag voor ondernemers blijft dan ook: heb je je risico’s bewust gekozen, zijn ze beheersbaar en passen ze bij jou en de continuïteit van je bedrijf?
Sparren met je adviseur
Wil je sparren over investeringskeuzes, liquiditeit of risicobeheersing binnen je varkensbedrijf? Neem dan contact op met een gespecialiseerde Food & Agri accountmanager van Rabobank bij jou in de buurt.