Economie Internationaal - Column Allard Bruinshoofd

Allard Bruinshoofd

"Overigens ben ik van mening…"

Ceterum censeo Carthaginem esse delendam. Aan deze Latijnse uitspraak van de Romeinse senator Cato Maior moest ik de afgelopen tijd regelmatig denken. Al moet ik bekennen dat ik de exacte formulering wel moest opzoeken. Letterlijk betekent de uitspraak: overigens ben ik van mening dat Carthago moet worden verwoest. Carthago was de tegenstander van het Romeinse Rijk in de Punische Oorlogen om de heerschappij over de Middellandse Zee. De Romeinse senator Maior (234-148 voor Chr.) had de gewoonte om in die tijd elke redevoering, om het even over welk onderwerp die ging, af te sluiten met deze uitspraak.

De mening van het IMF

De strekking van deze uitspraak is dat dingen die belangrijk zijn voortdurend moeten worden herhaald. Wie bijvoorbeeld in de publieke zaak iets wil bereiken, zal te pas en te onpas zijn boodschap moeten herhalen. En dat is wat het IMF tot voor kort deed rondom de afspraken die het met de eurolanden maakte over het tweede steunpakket voor Griekenland. De onderhandelingen over dat pakket dreigden vast te lopen op de houdbaarheid van de Griekse staatsschuld op termijn. Het IMF benadrukte het belang om die schuld in 2020 al terug te hebben gebracht tot maximaal 120% van het Griekse BBP. De projecties wezen echter uit dat 124% maximaal haalbaar was. De eurolanden waren niet bereid om de Griekse schuld te verlichten. Aangezien het grootste deel van de Griekse schuld in particuliere handen al is afgestempeld, zou het namelijk bij verdere schuldverlichting aan de eurolanden zijn om de door hen verstrekte leningen deels kwijt te schelden. Als compromis committeerden de eurolanden zich aan schuldverlichting op termijn, om die terug te brengen tot ‘significant’ beneden de 110%-BBP in 2022. Mits Griekenland zich ten minste aan de gemaakte bezuinigings- en hervormingsafspraken houdt.

Voor het IMF was deze toezegging om twee redenen heel belangrijk. In de eerste plaats was dit de enige manier om het tweede steunprogramma financieel rond te krijgen met een door het IMF houdbaar geachte schuld aan het eind van de rit. De financieringsgaten die in het steunpakket in 2015 en 2016 vallen, worden in feite door de toegezegde schuldverlichting van de eurolanden afgedekt. In de tweede plaats is het IMF al langer van mening dat een aanzienlijke schuldverlichting voor Griekenland wenselijk is om het perspectief van het land te verbeteren. De eurolanden hebben zich hier om electorale redenen nooit erg toegeeflijk in getoond en dus gold de toegezegde toekomstige schuldverlichting als een overwinning van het IMF. En om die toezegging niet in de vergetelheid weg te laten zakken, liet het IMF geen mogelijkheid onbenut om haar te benoemen. Net als Cato Maior een paar millennia geleden.

Nu even wat minder uitgesproken

Wat dat betreft klonk het IMF bij de gezamenlijke presentatie van het derde voortgangsrapport van de Grieken onder het tweede steunpakket opmerkelijk mild. Het refereerde niet openlijk aan de door Europa toegezegde schuldverlichting en zelfs het statement vanuit Europa dat er in de voorzienbare toekomst geen extra geld voor Griekenland nodig is, werd niet gepareerd.  

Hier speelt ongetwijfeld mee dat het fonds de verzuurde verhoudingen binnen de Troika niet verder wil beschadigen. Zijn onlangs gepubliceerde rapport, waarin het openlijk concludeerde dat het een fout was om de Grieken niet al bij aanvang van het eerste steunpakket een aanzienlijke schuldverlichting te geven, viel bijzonder slecht bij de eurolanden. Daarnaast geeft het de informele macht van Angela Merkel en meer in het algemeen het Duitse belang in de aanloop naar de Duitse verkiezingen van 22 september aan. Ten slotte kan het IMF zich enig uitstel permitteren, want financieringszekerheid is statutair voor het fonds vereist op een 12-maands horizon. Aangezien de financieringsgaten in het programma vallen in 2015 en 2016, is concrete invulling daarvan door schuldverlichting op de officiële leningen aan Griekenland dus uiterlijk in het voorjaar van 2014 vereist. Zover reikt de toekomst zoals Europa die voorziet dus kennelijk.

… dat er op de Griekse schuld verder zal worden afgestempeld

Cato Maior kreeg uiteindelijk zijn zin; de Romeinen hebben Carthago in 146 voor Christus in de derde Punische oorlog verwoest. Het IMF gaat ook zijn zin krijgen; uitstel van Griekse schuldverlichting is geen afstel. De discussie over schuldverlichting gaat er komen en de feitelijke afstempeling op officiële leningen aan Griekenland eveneens. En wellicht dat dit gebeurt in de samenstelling van een derde steunpakket voor Griekenland, om de parallel met Maior nog wat verder door te trekken. Verlichting van de schulden die het land vanuit Europa kreeg, is bittere noodzaak om de resterende schuld op termijn houdbaar te maken en te kunnen houden. Het betekent voor Giekenland overigens niet het einde, maar in feite een juist nieuw begin. Zoals uiteindelijk ook Carthago in 29 voor Christus weer werd opgebouwd.

Publicatiedatum 01-08-2013